Towarzystwo Naukowe Płockie

Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: organizacja

Towarzystwo Naukowe Płockie Organizacja pożytku publicznego, KRS 0000136357 Utworzone w 1820 r. Towarzystwo Naukowe Płockie jest stowarzyszeniem regionalnym o charakterze ogólnym. prof. nzw.

Należy do najstarszych tego typu organizacji w Polsce. Powstało z inicjatywy Stanisława Kostki Potockiego w celu propagowania oraz rozwoju nauki i oświaty na prowincji i do 1830 r. funkcjonowało przy Szkole Wojewódzkiej Płockiej. Pierwszym prezesem został biskup Adam Prażmowski, senator Królestwa Polskiego. Po klęsce powstania listopadowego represje zaborcy spowodowały przerwanie prac Towarzystwa. Wznowiono je w 1907 r. staraniem m.in. dr. Aleksandra Macieszy, lekarza okulisty, zasłużonego dla Płocka działacza samorządowego, społecznego i kulturalnego, który objął wówczas funkcję prezesa TNP. Kolejny raz funkcjonowanie stowarzyszenia zostało zawieszone na czas II wojny światowej. Obecna działalność Towarzystwa Naukowego Płockiego jest kontynuacją wcześniejszych założeń i polega na upowszechnianiu wiedzy z różnych dziedzin nauki. TNP organizuje konferencje, sesje naukowe i popularnonaukowe, odczyty, wykłady, spotkania autorskie i artystyczne oraz wystawy. Na czele Towarzystwa Naukowego Płockiego stoi społeczny siedmioosobowy Zarząd, którego prezesem jest od 2002 r. dr hab. inż. Zbigniew Kruszewski. Od 1970 r. przy TNP funkcjonowało Seminarium Doktoranckie, które w 2019 zostało przekształcone w Proseminarium Naukowe. W roku 2004 Towarzystwo uzyskało status organizacji pożytku publicznego. TNP prowadzi także działalność wydawniczą. Wydaje publikacje książkowe głównie o charakterze naukowym, w dużej części związane w jakiś sposób z Płockiem i regionem (choć nie tylko). Od 1956 r. ukazuje się kwartalnik ,,Notatki Płockie”. Drugim czasopismem jest "Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego", którego trzy numery ukazały się w latach międzywojennych XX wieku, następnie w 1984 r. Po dłuższej przerwie reaktywowano tytuł. TNP wydało pięć kolejnych numerów (2013-2017). Obecnie wydawcą "Rocznika Towarzystwa Naukowego Płockiego" jest Mazowiecka Uczelnia Publiczna w Płocku. Siedziba Towarzystwa Naukowego Płockiego mieści się w XV-wiecznej gotyckiej kamienicy z dobudowaną w XIX wieku oficyną. Od początku swojej działalności Towarzystwo Naukowe Płockie prowadzi bibliotekę, która w 1907 r. otrzymała nazwę Biblioteki im. Zielińskich od nazwiska ofiarodawców obszernego, cennego księgozbioru. To jedna z najstarszych i najważniejszych polskich bibliotek. Posiada status biblioteki naukowej. Księgozbiór liczy ponad 400 tys. woluminów, w czytelni można skorzystać z ponad 8 tys. zdigitalizowanych jednostek bibliotecznych. W zbiorach specjalnych znajduje się ponad 13 tys. obiektów – stare druki (w tym 93 inkunabuły) oraz rękopisy (m.in. króla Zygmunta Augusta, króla Stanisława Augusta, księcia Józefa Poniatowskiego, Tadeusza Kościuszki), zbiory kartograficzne. Do najcenniejszych pozycji zaliczyć należy m.in. „Boską komedię” Dantego z 1487 r., „Statut Łaskiego” z 1506 r., „O obrotach ciał niebieskich” Mikołaja Kopernika – pierwsze wydanie z 1543 r., „Mapy księżyca” Jana Heweliusza z 1645 r., 27-tomową „Wielką Encyklopedię Francuską” Diderota z lat 1770-1775 oraz komplet 80 grafik Francisco Goi z cyklu „Kaprysy” z pierwszego wydania z 1799 r. Biblioteka posiada wszystkie czasopisma płockie z XIX wieku i z początku XX wieku, okresu międzywojennego i okupacji niemieckiej. W 2018 r. ze zbiorów specjalnych wyodrębniono osobną jednostkę - Archiwum TNP. Główna siedziba Biblioteki im. Zielińskich mieści się w XIX-wiecznym Domu „Pod Opatrznością” z dobudowaną współcześnie częścią magazynową.

Dr Andrzej Ziemski opowiadał dziś w TNP o książce poświęconej myśli Ignacego Daszyńskiego. Spotkanie poprowadził dr Grze...
01/10/2026

Dr Andrzej Ziemski opowiadał dziś w TNP o książce poświęconej myśli Ignacego Daszyńskiego. Spotkanie poprowadził dr Grzegorz Gołębiewski, przewodniczący Sekcji Historycznej, wiceprezes TNP

Wkrótce wymiana kolejnych okien w zabytkowej siedzibie TNP dzięki dotacji Samorządu Województwa Mazowieckiego. Dziękujem...
30/09/2026

Wkrótce wymiana kolejnych okien w zabytkowej siedzibie TNP dzięki dotacji Samorządu Województwa Mazowieckiego.
Dziękujemy za wsparcie w działaniach na rzecz ochrony bezcennego dziedzictwa kulturowego.

Towarzystwo Naukowe Płockie zakończyło 30 września 2026 r. realizację zadania publicznego pn. „Aleksander Maciesza – upo...
29/09/2026

Towarzystwo Naukowe Płockie zakończyło 30 września 2026 r. realizację zadania publicznego pn. „Aleksander Maciesza – upowszechnianie spuścizny kontynuacja”, które zostało dofinansowane ze środków Miasta Płock w kwocie 1️⃣2️⃣ 0️⃣0️⃣0️⃣ zł.

Trwający 5 miesięcy projekt rozpoczął się 1 maja 2026 r. i polegał na upowszechnieniu spuścizny Aleksandra Macieszy ze zbiorów TNP poprzez digitalizację wraz z mikrofilmowaniem 6 jednostek z tego zasobu. Następnie na udostępnieniu ich wersji cyfrowych w czytelni multimedialnej Biblioteki TNP. Był to kolejny etap konwersji spuścizny.

Od kilku lat, w miarę pozyskiwania grantów, realizowana jest digitalizacja dorobku A. Macieszy. Do tej pory na nośnik cyfrowy przeniesiono 37 jednostek. Spuścizna ta należy do najcenniejszych w zbiorach TNP. Posiada ogromną wartość dokumentacyjną historii Płocka. Digitalizacja zasobu ułatwi dostęp do tych zbiorów, ich powielanie oraz zabezpieczy wrażliwe dokumenty przed destrukcją i zaczytaniem.

W ramach zadania przeniesiono na format cyfrowy następujące jednostki:
R.359, Fotografie amatorskie Alekasndra Macieszy z wycieczki do Jednorożca na Kurpiach, (1914 r.); R.364, Płock. Fotografie ze zbiorów Aleksandra Macieszy (1902–1930); R. 368, Fotografie różne ze zbiorów Aleksandra Macieszy (1898–1930); R.369, Fotografie ze zbiorów Aleksandra Macieszy (1898–1920); R.307, Aleksander Maciesza: Przyczynek do charakterystyki antropologicznej Kurpiów. Puszczanie przasnyscy (1914–1922); R.325, Aleksander Maciesza, Zakłady fotograficzne w Płocku – materiały (1865–1939).

Warto nadmienić, że Aleksander Maciesza (1875–1945) był wieloletnim prezesem Towarzystwa Naukowego Płockiego, lekarzem, naukowcem, działaczem społecznym i narodowym. Zajmował się antropologią, krajoznawstwem, oświatą, kulturą, historią i fotografią. Z pewnością należy do grona wybitnych płocczan.

ZADANIE ZOSTAŁO DOFINANSOWANE ZE ŚRODKÓW MIASTA PŁOCK

Na zdjęciach fotografie przedstawiające Płock autorstwa A. Macieszy ze zbiorów TNP

Polecamy w Gazeta Płocka materiał opracowany przez Michał Kacprzak (członek TNP), przypominający postać dr. Aleksandra Z...
21/09/2026

Polecamy w Gazeta Płocka materiał opracowany przez Michał Kacprzak (członek TNP), przypominający postać dr. Aleksandra Zaleskiego, wybitnego płockiego lekarza, w 100. rocznicę jego śmierci.
▪️▪️▪️
Warto w tym miejscu wspomnieć, że dr A. Zaleski należał do grona światłych płocczan, którzy doprowadzili do wznowienia w 1907 r. działalności Towarzystwa Naukowego Płockiego i wszedł w skład Zarządu stowarzyszenia, w którym prezesurę objął wówczas Aleksander Maciesza.

Był chirurgiem, szefem szpitala Świętej Trójcy, prezesem Płockiego Towarzystwa Lekarskiego, społecznikiem. Minęła 100. rocznica jego śmierci.

„W dn. 16 b. m. zakończył życie jeden z wybitnych przedstawicieli świata lekarskiego u nas, ś. p. dr. Aleksander Zaleski […], w wieku lat 71. Życie zmarłego zespoliło się ściśle z historją ostatnich lat kilkudziesięciu naszego miasta”.

Tak we wrześniu 1926 r. żegnał i wspominał Aleksandra Zaleskiego „Dziennik Płocki”.

👇 Link w komentarzu

18 września 2026 r. mija 20 lat od śmierci dr. inż. Jakuba Chojnackiego, który w latach 1968–2002 sprawował funkcję prez...
17/09/2026

18 września 2026 r. mija 20 lat od śmierci dr. inż. Jakuba Chojnackiego, który w latach 1968–2002 sprawował funkcję prezesa Towarzystwa Naukowego Płockiego, a następnie – aż do śmierci – pozostawał prezesem honorowym TNP.

W związku z rocznicą, na cmentarzu zabytkowym w Płocku przy al. F. Kobylińskiego miało miejsce złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na grobie. W upamiętnieniu wzięli udział przedstawiciele Zarządu oraz członkowie Towarzystwa Naukowego Płockiego, rodzina i przyjaciele zmarłego. Sylwetkę dr. inż. J. Chojnackiego przypomniał prof. Maciej Słodki, prezes TNP. Wieloletnią działalność, zasługi dla Płocka i regionu oraz uroczystości pogrzebowe J. Chojnackiego wspominali również prof. Zbigniew Kruszewski, prezes honorowy TNP, dr Marian Chudzyński, członek honorowy TNP, prof. Anna Stogowska, dr Jacek Zieleniewski, a także syn – Marek Chojnacki.

Na zdjęciu grono uczestników 20. rocznicy śmierci Jakuba Chojnackiego (od lewej): Marek Chojnacki, syn J. Chojnackiego; prof. Maciej Słodki, prezes TNP; prof. Anna Stogowska, członek TNP; Urszula Ambroziak-Bereszczyńska, dyr. LO im. T. Kościuszki w Gostyninie; lek. Jacek Zieleniewski, członek TNP; ks. prof. Daniel Brzeziński, wiceprezes TNP; dr Tomasz Piekarski, skarbnik TNP; prof. Andrzej Kansy, członek Zarządu TNP; prof. Zbigniew Kruszewski, prezes honorowy TNP; dr Marian Chudzyński, członek honorowy TNP.

Dr inż. Jakub Chojnacki (1922–2006) – przez 34 lata prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego (1968–2002), zasłużony dla TNP, ale również dla rozwoju całego Płocka.
Pochodził z Sierpca, ale całe dorosłe życie spędził w Płocku. Po maturze w 1945 r. w LO im. marsz. S. Małachowskiego uzyskał dyplom magistra prawa na Uniwersytecie Łódzkim, dyplom inżyniera technologii drewna w SGGW w Warszawie oraz stopień doktora nauk politycznych na UW za pracę pt. „Rozwój Płocka pod wpływem budowy Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych”, która ukazała się drukiem.

Pełnił wiele funkcji w mieście, początkowo kierował tartakiem, w latach 1961–1973 był zastępcą przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Płocku. Później został dyrektorem Zakładów Stolarki Budowlanej Stolbud, skąd w 1982 r. przeszedł na emeryturę. Płocczanie wiele mu zawdzięczają, m.in. to on przyczynił się do wybudowania pierwszego amfiteatru oraz rozbudowy Małachowianki.

W 1952 r. J. Chojnacki został członkiem Towarzystwa Naukowego Płockiego. W strukturze TNP początkowo sprawował różne funkcje: sekretarza generalnego (1960–1961), a następnie wiceprezesa (1961–1968). Prezesem Towarzystwa został wybrany 28 czerwca 1968 r. i pełnił tę funkcję do 2002 r. Ponadto, w 1982 r. Walne Zgromadzenie nadało mu godność członka honorowego TNP. Bibliografia drukowanych prac J. Chojnackiego liczy około 300 pozycji. Dbał o rozwój Towarzystwa Naukowego Płockiego na każdej płaszczyźnie, nie tylko w zakresie uprawiania i propagowania nauki. Doprowadził do przeniesienia w 1976 r. Biblioteki im. Zielińskich do „Domu pod Opatrznością”, a następnie rozbudowanie placówki w latach 90. XX wieku. Przeprowadził również generalny remont oficyny w głównej siedzibie TNP przy pl. Narutowicza 8.

Spektakularnym osiągnięciem J. Chojnackiego było odnalezienie w Związku Radzieckim romańskich Drzwi Płockich, a następnie, po ponad 10 latach zabiegów i starań, doprowadzenie do powstania ich brązowej kopii, zawieszenia i uroczystego poświęcenia w katedrze płockiej w lutym 1982 r. przez prymasa Polski kard. Józefa Glempa.

Dr inż. J. Chojnacki był bardzo zaangażowany również w życie swojej szkoły – LO im. marsz. S. Małachowskiego, pełniąc przez 30 lat od 1958 r. funkcję przewodniczącego Komitetu Wychowanków najstarszej szkoły w Polsce.

Za swoje osiągnięcia w działalności społecznej, naukowej i kulturalnej został uhonorowany licznymi medalami i wyróżnieniami, m.in. czterema klasami Orderu Odrodzenia Polski: Krzyżem Kawalerskim, Komandorskim i Komandorskim z Gwiazdą oraz Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał też zaszczytny tytuł „Płocczanina Roku 1977”.

Właśnie ukazał się nowy numer „Notatek Płockich” (nr 2/2026). Zawiera sześć krótkich artykułów oraz dwie recenzje. 📖📰🗞️P...
03/09/2026

Właśnie ukazał się nowy numer „Notatek Płockich” (nr 2/2026). Zawiera sześć krótkich artykułów oraz dwie recenzje.
📖📰🗞️
Prof. Joanna Utkin z Warszawy kontynuuje sagę – pochodzącej z Płocka - rodziny Wołowskich. Damian Kleczka przedstawił przebieg obchodów 3 Maja w Płocku w latach 1915-1939 (cz. I – do 1926 r.). Michał Sokolnicki przybliżył służby skarbowe w międzywojennym Płocku. Michał Kacprzak zaprezentował szkolne pisemko „Świt”, wydawane w latach 1925-27 w płockim Gimnazjum im. Małachowskiego. Mariusz Żuławnik - kontynuując swoje zainteresowania Płockiem po 1945 r. - przygotował do druku relację Stanisława Sikory (byłego dyr. III LO w Płocku) z rozbicia zjazdu PSL w Płocku 18 sierpnia 1946 r. Wykładowczyni Politechniki w Płocku Agnieszka Krzętowska przeanalizowała proces depopulacji Płocka na przestrzeni ostatnich lat.
🗞️📰📖
Uzupełnieniem numeru są dwie recenzje: biografii kustosza Muzeum TNP i archeologa Kazimierza Gelinka autorstwa Tomasza Kordali (rec. Michał Sokolnicki) i monografii płockiego harcerstwa w latach 1912-1950, napisanej przez ks. Huberta Komorowskiego (rec. Grzegorz Gołębiewski).
📖📰🗞️
Dominuje jak zwykle tematyka historyczna, bo głównie takie artykuły spływają do redakcji, ale urozmaica ją artykuł dr. Krzętowskiej na bardzo aktualny temat. Łącznie 116 stron do przeczytania. Zanim numer ukaże się w internecie - zainteresowanych zachęcamy do jego nabycia w biurze TNP (pl. Narutowicza 8). Cena – 12 zł.

16/08/2026

UWAGA!
W poniedziałek
17 sierpnia
Biuro Towarzystwa Naukowego Płockiego będzie NIECZYNNE

Odnosząc się do dobrych wiadomości o wielkiej szansie na przekształcenie Akademia Mazowiecka w Płocku w uniwersytet, chc...
01/08/2026

Odnosząc się do dobrych wiadomości o wielkiej szansie na przekształcenie Akademia Mazowiecka w Płocku w uniwersytet, chcielibyśmy podkreślić, że to idea, która zawsze była bliska kręgom Towarzystwa Naukowego Płockiego i dlatego kibicujemy Uczelni w staraniach o uzyskanie tego statusu. Projekt ustawy zakładającej utworzenie Uniwersytetu Mazowieckiego w Płocku właśnie został złożony w Sejmie.

Przypomnijmy przy tej okazji, że 28 listopada 2012 r. z inicjatywy prezydenta Płocka Andrzeja Nowakowskiego odbyła się w Towarzystwie Naukowym Płockim debata „Możliwości powołania uniwersytetu w Płocku”. Ukazała się również publikacja zawierająca zapis tej debaty oraz artykuły. Książka dostępna jest w płockich bibliotekach.

Wśród opublikowanych tekstów znalazło się tam opracowanie autorstwa Wiesława Końskiego pt. „Akademickie aspiracje Płocka na łamach dawnej prasy”, w którym wspomina m.in. artykuł płockiego publicysty Stefana Gorskiego, wydrukowany na łamach „Dziennika Płockiego” już w 1922 r. Autor przekonywał wizjonersko, że „Płock winien być miastem uniwersyteckim, wojewódzkim i przemysłowym”.

W dalszej części dodawał:
„Nie znam poza Wilnem, Krakowem, Lwowem, Poznaniem, miasta bardziej nadającego się do stworzenia nowego w Polsce uniwersytetu od naszego Płocka”.

Dobra wiadomość! Kolejny etap na drodze do digitalizacji XVI-wiecznych druków za nami. 📚📖📚📖Ministerstwo Nauki i Szkolnic...
23/07/2026

Dobra wiadomość! Kolejny etap na drodze do digitalizacji XVI-wiecznych druków za nami.
📚📖📚📖
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podpisało z Towarzystwem Naukowym Płockim umowę (SN/0005/2026/01) na realizację projektu pod nazwą "Digitalizacja i upowszechnianie XVI-wiecznych starych druków ze zbiorów naukowej Biblioteki im. Zielińskich TNP - kontynuacja", w ramach programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III - Biblioteki naukowe.
Wkrótce poinformujemy jakie dzieła zostały przeniesione na format cyfrowy i tym samym będą dostępne dla wszystkich zainteresowanych.

Adres

Plac Narutowicza 8
Płock
09-402

Godziny otwarcia

Poniedziałek 08:00 - 15:00
Wtorek 08:00 - 15:00
Środa 08:00 - 15:00
Czwartek 08:00 - 16:00
Piątek 08:00 - 15:00

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Towarzystwo Naukowe Płockie opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Organizacja

Wyślij wiadomość do Towarzystwo Naukowe Płockie:

Skróty

Udostępnij