03/09/2026
NOCNA DAWKA HISTORII:
Strajk w OZPB „Morfeo” - Ozorków, wrzesień 1980
OPRACOWAŁ Marcel Gwarczyk
3 września 1980 roku w Ozorkowskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego „Morfeo” rozpoczął się protest, który w ciągu kilku godzin przerodził się w jeden z najważniejszych strajków w historii zakładu.
Około godziny 11:30 pracownica wykończalni udała się do Rady Zakładowej z listą postulatów. Początkowo dotyczyły one jedynie części załogi, a najważniejszym żądaniem była podwyżka wynagrodzeń o 1500 złotych. Protest szybko jednak zaczął obejmować kolejne wydziały. Dołączyli pracownicy magazynów, bielnika oraz kolejnych zmian.
Godzina 14:00 dyrekcja przedstawiła propozycję podwyżki w wysokości zaledwie 250 złotych. Tak duża różnica między oczekiwaniami pracowników a propozycją władz sprawiła, że protest przerodził się w otwarty strajk. Rozpoczęły się negocjacje, jednak nie przyniosły porozumienia. Jeszcze tego samego dnia, około godziny 20:00, powołano Zakładowy Komitet
Strajkowy. Jego przewodniczącym został Zygmunt Barylski, a zakład stopniowo przechodził w tryb strajku okupacyjnego. Większość pracowników pozostała na terenie „Morfeo”, a o bezpieczeństwo zakładu zaczęły dbać specjalne służby porządkowe. Około 21:00 do strajku dołączył również warsztat mechaniczny.
5 września - strajk dalej trwa
5 września odbyły się pierwsze poważniejsze rozmowy Komitetu Strajkowego z kierownictwem zakładu. Strajkujący przedstawili 35 postulatów. Oprócz kwestii płacowych pojawiły się żądania dotyczące m.in. warunków pracy i praw pracowniczych.
Na terenie zakładu wywieszono biało-czerwony sztandar oraz tablicę z napisem: „STRAJK OKUPACYJNY MORFEO”
Zakład pozostawał pod kontrolą strajkujących, którzy jednocześnie pilnowali jego bezpieczeństwa i majątku.
6 września - brak porozumienia
6 września do rozmów dołączył przedstawiciel Zjednoczenia Przemysłu Bawełnianego. Nadal jednak proponowano jedynie 250 złotych podwyżki, dlatego strajk trwał dalej. Komitet Strajkowy przejął odpowiedzialność za bezpieczeństwo ludzi i zabezpieczenie majątku przedsiębiorstwa. Mimo tego kierownictwo zakładu i przedstawiciele władz nadal pełnilidyżury na jego terenie.
8 września - kolejne negocjacje
8 września pojawiły się również problemy związane z dostawami surowców. Na zakładowej bocznicy stało 5 wagonów bawełny i 1 wagon elany.
Tego dnia odbywały się kolejne rozmowy. Strajkujący wykazali gotowość do ustępstw i obniżyli swoje żądanie podwyżki z 1500 do 1000 złotych. Mimo tego porozumienia nadal nie osiągnięto.
Rozmowy transmitowano przez zakładowy radiowęzeł. Dyrekcja apelowała do pracowników o zakończenie protestu i powrót do pracy.
9 września - przełom
9 września Komitet Strajkowy po raz kolejny obniżył swoje żądanie, tym razem do 750 złotych.
Wobec braku porozumienia skierowano pismo do Ministra Przemysłu Lekkiego, prosząc o pomoc w rozwiązaniu konfliktu. Wieczorem odbyły się decydujące rozmowy. Ostatecznie Komitet Strajkowy uznał, że osiągnięto maksimum możliwych ustępstw ze strony zakładu.
Ustalono zakończenie strajku i powrót załogi do pracy. Tego samego dnia, wraz z podpisaniem porozumienia z dyrekcją, rozwiązano Zakładowy Komitet Strajkowy.
10 września - powrót do pracy
10 września 1980 roku o godzinie 5:00 rano pracownicy „Morfeo” ponownie rozpoczęli pracę.
Strajk objął oddziały, w których zatrudnionych było 2588 osób. W jego trakcie przedstawiono 35 postulatów. Ostatecznie pracownicy uzyskali podwyżkę 250 złotych, a zakład dodatkowo przeznaczył z własnych środków 105 złotych. Zagwarantowano również nietykalność członków Komitetu Strajkowego oraz poszanowanie godności pracowników.
Historia, która zaczęła się od jednej listy postulatów
Strajk w „Morfeo” pokazał, jak szybko indywidualny protest może przerodzić się we wspólną walkę całej załogi. Od pierwszej listy postulatów przyniesionej 3 września, przez kolejne dni negocjacji, aż po zakończenie strajku 9 września pracownicy „Morfeo” pokazali, że potrafią działać razem i upominać się o swoje prawa.
Dla Ozorkowa był to jeden z najważniejszych momentów roku 1980, moment, w którym zwykli pracownicy odważyli się wspólnie powiedzieć „dość”.
Źródła:
Przemysł starszy od miasta Paweł Andrzej Górny
polskie miesiące IPN meldunek informacja_1980_cz_13
https://www.solidarnosc.lodz.pl/wp-content/uploads/2024/01/RIZ-2024-01.pdf