24/04/2026
⬜️🟥🟩23 Kwietnia ⬜️🟥🟩
Choć w poszukiwaniu początków Strzelca, nasze serca i historyczna pamięć zawsze kierują się ku lipcowi 1908 roku, kiedy to we Lwowie z inicjatywy Kazimierza Sosnkowskiego i Józefa Piłsudskiego powstał tajny Związek Walki Czynnej (ZWC), to dzisiejsza data – 23 kwietnia – ma dla identyfikacji ruchu strzeleckiego znaczenie fundamentalne.
To właśnie tego dnia w 1910 roku we Lwowie powołano do życia Związek Strzelecki – pierwszą z wielu później utworzonych legalnych organizacji ruchu strzeleckiego. Był to moment „wyjścia z podziemia” i rozpoczęcia budowy jawnych struktur wojskowych, które dały początek legendarnemu „Strzelcowi”.
Dlaczego ta data jest tak ważna?
Dzięki staraniom polskich działaczy władze monarchii habsburskiej wyraziły zgodę na rejestrację organizacji jako stowarzyszenia sportowego. Oficjalnie figurowało ono pod niemiecką nazwą Schützenverein, co pozwoliło na legalne szkolenie polskiej młodzieży pod okiem zaborcy. Niedługo po Lwowie w Krakowie powstało Towarzystwo „Strzelec”, stając się drugim płucem ruchu, który wkrótce objął całą Galicję. Choć ZWC był fundamentem ideowym i kadrowym, to rok 1910 pozwolił na masowość ruchu. W tym samym czasie (1911) rozwijały się także Polskie Drużyny Strzeleckie, które mimo odrębności organizacyjnej dzieliły ten sam cel: przygotowanie kadr dla przyszłego Wojska Polskiego.
Tożsamość wykuta w marszu
Dziś, wspominając 23 kwietnia 1910 roku, oddajemy hołd nie tylko organizatorom, ale i tysiącom strzelców, którzy szkolenia paramilitarne przekuli w realną siłę bojową w 1914 roku. To z tych struktur wyrosła Pierwsza Kompania Kadrowa, a w konsekwencji – wolna Rzeczpospolita.
Budując tożsamość nowoczesnego „Strzelca”, pamiętamy o naszych korzeniach z 1908 roku, ale z dumą celebrujemy rocznicę powołania Związku, który nadał nam nazwę i prawny byt.
Wszystko dla Ojczyzny!
Związek Strzelecki "Strzelec" Józefa Piłsudskiego Związek Strzelecki
Związek Strzelecki "Strzelec" Organizacja Społeczno-Wychowawcza
Związek Strzelecki "Strzelec"
Towarzystwo "Strzelec"
Zdjęcie za zbiorów: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Ćwiczenia w Zakopanem. Na czele kolumny idą: Józef Piłsudski (z lewej) i Kazimierz Sosnkowski (z prawej), kompanię prowadzi Mieczysław Ryś-Trojanowski. Zdjęcie z 1913 roku