18/08/2026
18 sierpnia przypada 122 rocznica urodzin Janiny Kłopockiej Twórczyni znaku Rodła
Janina Kłopocka – ur. 18 sierpnia 1904 w Koźminie, zm. 2 lutego 1982 w Warszawie, polska artystka, działaczka Zadrugi, autorka Rodła.
Janina Kłopocka urodziła się w 1904 r. w Koźminie (Wielkopolska). W wieku 4 lat wyjechała wraz z rodziną do Berlina. Tam wstąpiła do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, którego celem, oprócz podnoszenia sprawności fizycznej, było rozwijanie świadomości narodowej. W roku 1919 po raz pierwszy przyjechała na Górny Śląsk, gdzie zaangażowała się w organizowanie imprez patriotycznych dla mieszkańców. W tym okresie podjęła też pierwsze próby artystyczne – rysowanie i malowanie akwarelą. Ukończyła Szkołę Sztuk Pięknych w Berlinie. W roku 1925 rozpoczęła pracę zarobkową, zamieszczając ilustracje w niemieckich pismach katolickich i młodzieżowych. Pod koniec lat 20. XX w. uzyskała stypendium na dalsze studia w Polsce, w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Studiowała malarstwo ścienne, ceramikę oraz mozaikę, interesowała się różnymi technikami sztuk plastycznych.
W 1930 roku nawiązała stałą współpracę z ZPwN. Projektowała okładki pism, plakaty, dekoracje imprez. Rozpoczęła stałą współpracę z czasopismami: „Polakiem w Niemczech" i „Młodym Polakiem w Niemczech“. W tym czasie porzuciła rysunek, koncentrując się na innych technikach graficznych, szczególnie drzeworycie. Ulubionymi motywami jej dzieł była przyroda, folklor oraz świat baśni.
W 1932 roku Janina Kłopocka zaprojektowała dla ZPwN graficzny znak organizacji nazwany Rodło. Poświęciła nań wiele dni pracy. Wykonanie zlecenia władz ZPwN pokazało w pełni profesjonalny warsztat młodej artystki, który będzie ją wyróżniać także w następnych latach. Kłopocka odbyła wiele rozmów z działaczami Związku, przejrzała liczne publikacje. Stworzyła wiele projektów. Rodło, nawiązujące do biegu królowej polskich rzek Wisły, poprzez swą prostotę, jednoznaczną wymowę i nowoczesną formę szybko stał się znakiem rozpoznawczym Polaków w Niemczech (i jest używany do dzisiaj przez ZPwN i tzw. Rodziny Rodła).
Janina wykonała również drzeworyt przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem na ręku (Matka Boska Radosna). Odbitki drzeworytu zawieszono w pracowni księdza Bolesława Domańskiego i rozpowszechniano wśród członków związku. Artystka przygotowała szereg prac artystycznych poświęconych polskiej kulturze, wśród nich dzieło składające się z 16 obrazów pt. „Polski Rok Obrzędowy”, namalowanych na ścianach Domu Polskiego w Zakrzowie, obrazujących obyczaje ludowe. W trakcie II wojny światowej Janina Kłopocka prowadziła działalność konspiracyjną w Warszawie. W lipcu 1944 r. zagrożona aresztowaniem przez gestapo uciekła do Częstochowy. Po zakończeniu wojny została kierownikiem referatu Kultury i Sztuki Starostwa Powiatowego w Oleśnie, gdzie zabezpieczała i inwentaryzowała ocalałe dzieła sztuki.
Zmarła 2 lutego 1982 r. w Warszawie, lecz zgodnie z jej ostatnim życzeniem została pochowana w Oleśnie. Trumnę Janiny Kłopockiej okrył sztandar ze znakiem Rodła.
Janina Kłopocka na balkonie swojego mieszkania przy ulicy Chmielnej 12 w Warszawie, ok. 1958 r.
© Archiwum Stowarzyszenia Rodu Kłopockich im. Janiny Kłopockiej Twórczyni Znaku Rodła
