31/08/2026
Śladami polskiego konsulatu w Opolu – historia miejsca przy dzisiejszej ul. Konsularnej
Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Opolu mieścił się na Pasiece przy ul. Dębowej 1 (Eichstraße), która obecnie nosi nazwę ul. Konsularnej. Wcześniej, w latach 1920-1922 Konsulat Generalny RP mieścił się w gmachu Banku Rolników, przy ob. ul. Książąt Opolskich 36a w Opolu.
Uroczyste otwarcie placówki odbyło się 11 marca 1920 r.
W uroczystości uczestniczyli m.in. gen. Henri Le Rond, przewodniczący Komisji Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku, oraz Daniel Kęszycki, Konsul Generalny i Delegat Rządu Polskiego. Obecni byli również pracownicy konsulatu – Jan Karszo-Siedlewski i Stanisław Ptaszycki – a także przedstawiciele Włoch i Anglii.
W pierwszym okresie działalności jednym z najważniejszych zadań Konsulatu były działania na rzecz równouprawnienia ludności polskiej podczas akcji plebiscytowej.
Konsulat funkcjonował w Opolu do 1922 r. Po podziale historycznego Górnego Śląska jego siedzibę przeniesiono do Bytomia.
Opole ponownie stało się siedzibą polskiego konsulatu w 1931 r.
W lipcu tego roku placówka powróciła do miasta, a na jej siedzibę wybrano okazały budynek przy ul. Dębowej 1 (Eichstraße), noszący wówczas nazwę „Preusshaus” – „Dom Pruski”. Nieruchomość została zakupiona przez rząd RP w 1931 r. Wybór tego miejsca miał niewątpliwie również wymiar symboliczny – szczególnie w mieście, w którym aktywnie działał Związek Polaków w Niemczech.
Uroczyste otwarcie nowej siedziby Konsulatu RP odbyło się 1 lipca 1931 r. Dokonał go konsul Leon Malhomme wraz z żoną Amelią z Kunickich Malhomme.
Konsulat był nie tylko miejscem pracy dyplomatów. W latach 1931–1932 działał przy nim pierwszy polski Klub Jazdy Konnej, którego członkowie wywodzili się m.in. spośród pracowników placówki. W budynku funkcjonowało również amatorskie kółko taneczne.
Szczególnym wydarzeniem było 9 kwietnia 1932 r., kiedy w ogrodzie konsularnym posadzono pamiątkową lipę ku czci zmarłej żony konsula Amelii z Kunickich Malhomme.
Leon Malhomme pełnił funkcję konsula RP w Opolu do końca 1932 r. Jego następcą został Bohdan Samborski, a ostatnim konsulem RP w Opolu był Jan Małęczyński.
Historia konsulatu zakończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej. Po napaści Niemiec na Polskę 1 września 1939 r. Konsulat RP w Opolu został zlikwidowany, a jego budynek skonfiskowano.
Po 1945 r. nieruchomość stała się własnością Okręgowego Zarządu Wodnego, a po 1973 r. przejęło ją Przedsiębiorstwo Budownictwa Hydrotechnicznego „Odra–I”.
Dziś dawna ul. Dębowa (Eichstraße) nosi nazwę ul. Konsularnej – przypominając o ważnym rozdziale historii polskiej obecności w Opolu i na Górnym Śląsku.
Widok gmachu Konsulatu Generalnego RP w Opolu [Archiwum Akt Nowych, sygnatura 2/482/238]
Główna brama gmachu Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Opolu [Archiwum Akt Nowych, sygnatura 2/482/238]
Gmach Banku Rolników, przy ob. ul. Książąt Opolskich 36a w Opolu - "Trwaliśmy" Jan Klich - pod red. Katarzyna Mazur-Kulesza i Urszula Zajączkowska, Opole: Wojewódzka Biblioteka Publiczna Opole 2025.
