Stowarzyszenie Archiwistów Polskich Oddział w Olsztynie

01/10/2026

07/05/2026

🔎 "Tajne specjalnego znaczenia” – Co kryły drewniane, wojskowe skrzynie odnalezione w skarbcu Narodowego Banku Polskiego?

Zapraszamy na niezwykłe spotkanie z cyklu „Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18”, na którym odkryjemy fascynujące historie, które mogłyby posłużyć za kanwę scenariusza dobrego filmu sensacyjnego.

Naszym gościem będzie dr Zdzisław Czaplicki, członek Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego Oddział w Olsztynie, który odsłoni kulisy jednej z najbardziej strzeżonych tajemnic PRL – serii banknotów wojennych NBP o kryptonimie E-71.

To historia pełna niedopowiedzeń:
💰 Banknoty te zaprojektowano i wyprodukowano w okresie reżimu komunistycznego na wypadek konfliktu zbrojnego pomiędzy Związkiem Sowieckim i jego satelitami a państwami NATO.
📦 Przez dekady spoczywały w ukryciu, zamknięte w drewnianych wojskowych pojemnikach z klauzulą najwyższej tajności.
🕵️‍♂️ Do dziś wiele wątków związanych z ich produkcją pozostaje niewyjaśnionych.

Termin:
📅 Kiedy: 14 maja (czwartek)
🕛 Godzina: 12.00
📍 Gdzie: Archiwum Państwowe w Olsztynie, ul. Partyzantów 18

Wstęp wolny!

Spotkanie organizujemy wspólnie ze Stowarzyszenie Archiwistów Polskich Oddział w Olsztynie

12/04/2026

📢Już 16 kwietnia zapraszamy do Archiwum Państwowego w Olsztynie na kolejne spotkanie z cyklu „Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18”.

Tym razem naszym gościem będzie prok. Marek Rabiega, Naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie, który wygłosi wykład pt. „Ujawnić ukryte. Karny obóz pracy Treblinka I”.

Treblinka I funkcjonowała od lata 1941 r. do końca lipca 1944 r. Przez obóz przeszło około 20 tysięcy więźniów, z czego blisko połowa zmarła lub została rozstrzelana. Początkowo był to niewielki obóz zorganizowany przy żwirowni, z czasem rozbudowany i przeznaczony dla więźniów polskich oraz żydowskich. W okresie działania obozu zagłady Treblinka II obóz pracy funkcjonował niejako w jego cieniu – więźniowie byli wykorzystywani do ciężkich prac, a śmiertelność była bardzo wysoka.
Podczas spotkania będzie można dowiedzieć się więcej o historii tego miejsca, jego funkcjonowaniu oraz losach więźniów.

📅 Kiedy: 16 kwietnia (czwartek)
🕛 Godzina: 12.00
📍 Gdzie: Archiwum Państwowe w Olsztynie, ul. Partyzantów 18
Wstęp wolny!

Cykl „Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18” organizujemy wspólnie ze Stowarzyszeniem Archiwistów Polskich Oddział w Olsztynie.

03/04/2026

27/03/2026

Z głębokim smutkiem zawiadamiamy, że w dniu wczorajszym zmarł prof. Janusz Jasiński, historyk i regionalista, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (rocznik 1954). Profesor Jasiński związany był zawodowo ze Stacją Naukową Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie, a następnie z Ośrodkiem Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. Był zatrudniony w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk oraz w Instytucie Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie. W 1964 roku na Uniwersytecie Warszawskim obronił pracę doktorską pt. Reformy agrarne na Warmii w początkach XIX wieku. W 1982 roku na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu otrzymał habilitację na podstawie pracy Świadomość narodowa na Warmii w XIX wieku. Tytuł profesora nadzwyczajnego został mu nadany w 1993 roku.

Całą swoją karierę naukową prof. Jasiński poświęcił tematyce regionalnej i badaniom nad dziejami Warmii, Mazur, Prus Wschodnich oraz Pomorza. Od 1957 roku współtworzył zespół redakcyjny kwartalnika Komunikaty Mazursko-Warmińskie, a w latach 1970-1980 pełnił funkcję redaktora naczelnego. Należał do współzałożycieli Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. Był również inicjatorem powołania do życia Społecznego Komitetu Ratowania Dawnych Cmentarzy na Warmii i Mazurach, który powstał ostatecznie w 1993 roku.

Profesor Jasiński był honorowym członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego, Honorowym Obywatelem miasta Olsztyna. Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polskie oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest autorem kilkuset publikacji, w tym edycji źródłowych, poświęconych historii regionu, ze szczególnym uwzględnieniem XIX wieku.
Profesor Janusz Jasiński należał do grona wybitnych historyków, którzy konsekwentnie i z ogromnym zaangażowaniem popularyzowali wiedzę o dziejach Warmii i Mazur, dziedzictwie kulturowym Prus Wschodnich, życiu religijnym i społeczno-kulturalnym tego obszaru. Był przyjacielem naszego Archiwum, częstym gościem naszej Czytelni, prawdziwym miłośnikiem naszego regionu, zafascynowanym jego bogatą historią i wyjątkowością.

Rodzinie Pana Profesora składamy najszczersze wyrazy współczucia.

Pracownicy Archiwum Państwowego w Olsztynie

12/03/2026

📣 Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18 – zapraszamy na kolejne spotkanie!

Po udanej inauguracji naszego cyklu zapraszamy na następne spotkanie z historią w Archiwum Państwowym w Olsztynie.

Tym razem gościem będzie Monika Bogacz-Walska, konserwatorka z Archiwum Państwowego w Olsztynie, która wygłosi wykład pt. „Koncepcja zabezpieczania i konserwacji zasobu archiwalnego w archiwach państwowych w Polsce. Przemiany w ostatnich trzydziestu latach i nowe wyzwania na podstawie doświadczeń pracy w Archiwum Państwowym w Olsztynie”.

Podczas spotkania będzie można dowiedzieć się, jak zmieniały się metody ochrony archiwaliów w Polsce w ostatnich dekadach, z jakimi wyzwaniami mierzą się dziś archiwa oraz jak w praktyce wygląda praca konserwatora dbającego o bezpieczeństwo i trwałość dokumentów.

📅 Kiedy: 19 marca (czwartek)
🕛 Godzina: 12.00
📍 Gdzie: Archiwum Państwowe w Olsztynie, ul. Partyzantów 18
Wstęp wolny!

Cykl „Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18” organizujemy wspólnie ze Stowarzyszeniem Archiwistów Polskich Oddział w Olsztynie.

ℹ️ Jednocześnie informujemy, że do czerwca spotkania będą odbywać się raz w miesiącu o godz. 12.00. Natomiast po wakacjach – od października – przeniesiemy je na godziny popołudniowe. Wsłuchując się w głos naszych odbiorców, zdecydowaliśmy się zmienić porę spotkań, aby ułatwić udział wszystkim zainteresowanym.

19/02/2026

📢 Hej, miłośnicy historii!

Archiwum Państwowe w Olsztynie i Stowarzyszenie Archiwistów Polskich Oddział w Olsztynie zapraszają na nowy cykl "Spotkajmy się z Klio na Partyzantów 18".

To comiesięczne spotkania z historią, podczas których będziemy wspólnie odkrywać archiwalne skarby, kulisy badań i fascynujące opowieści z przeszłości.

Na początek przygotowaliśmy coś specjalnego – wykład dr. Arkadiusza Wełniaka na temat „Źródeł genealogicznych z obszaru dawnego Ostpreussen w archiwach w Berlinie. Charakterystyka i możliwości badawcze z perspektywy użytkownika”. To doskonała okazja, by dowiedzieć się więcej o poszukiwaniu informacji w niemieckich archiwach i odkryć rodzinne sekrety!

📅 Kiedy: 26 luty (czwartek)
🕛 Godzina: 12.00
🏠 Gdzie: Archiwum Państwowe w Olsztynie, ul. Partyzantów 18

Wstęp wolny!

Do zobaczenia!