Społeczna inspekcja pracy jest służbą społeczną pełnioną przez pracowników. Inspekcja ta reprezentuje interesy wszystkich pracowników w zakładach pracy i jest kierowana przez zakładowe organizacje związkowe. Społeczna inspekcja pracy została powołana w trosce o poprawę stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w celu zapewnienia związkom zawodowym niezbędnych warunków do sprawowania skutecznej kon
troli przestrzegania przepisów prawa pracy. Do zadań społecznego inspektora pracy należy przede wszystkim kontrola. Społeczny inspektor pracy ma prawo kontrolować stan budynków, maszyn, urządzeń technicznych i sanitarnych oraz procesy technologiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa i higieny pracy. Oprócz kontroli maszyn i urządzeń inspektor może skontrolować przestrzeganie przepisów prawa pracy. W szczególności społecznego inspektora interesuje przestrzeganie postanowień układów zbiorowych i regulaminów pracy, w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, młodocianych i osób niepełnosprawnych, urlopów i czasu pracy, świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wypadki przy pracy są zdarzeniami nie pożądanymi w każdym zakładzie pracy. W związku z tym społeczny inspektor pracy został wyposażony w szereg uprawnień w zakresie zwalczania wypadków pracowników. Inspektor może brać udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, a także brać udział w analizowaniu przyczyn powstawania wypadków przy pracy, zachorowań na choroby zawodowe i inne schorzenia wywołane warunkami środowiska pracy. Społeczny inspektor może ponadto kontrolować stosowanie przez zakłady pracy właściwych środków zapobiegawczych i uczestniczyć w przeprowadzaniu społecznych przeglądów warunków pracy. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy do zadań społecznego inspektora pracy należy opiniowanie projektów planów poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy i planów rehabilitacji zawodowej. Inspektor powinien także podejmować działania na rzecz aktywnego udziału pracowników zakładów pracy w kształtowaniu właściwych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy oraz oddziaływać na przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
