Kompania Sądeczan

03/04/2026

Wesołych Świąt Wielkanocnych 🐣🐰✝️

19/03/2026

Już jutro, 20 marca, w Centrum Kultury i Edukacji Muzycznej w Łącku odbędzie się „Gala Dud Łąckich” 🎶🐐

Będzie to wyjątkowe spotkanie poświęcone tradycjom muzycznym regionu Górali Łąckich, jednego z istotnych obszarów folkloru muzycznego Sądecczyzny, a także postaci Wincentego Pyrdoła z Zarzecza, wybitnego muzykanta, szczególnie zasłużonego dla lokalnej kultury muzycznej.

W programie wydarzenia przewidziano:
🎤 panel dyskusyjny z udziałem zaproszonych gości pt. „Historia dud Wincentego Pyrdoła i jego sylwetka” – spotkanie poświęcone zarówno postaci muzyka, jak i historii instrumentu, którego egzemplarz odnalazł się w zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie,
🎶 występ grupy dudziarskiej z Podhala oraz Zespół Regionalny Górale Łąccy z Łącka,
🎁 uroczyste przekazanie odtworzonego egzemplarza dud – symboliczny gest podkreślający znaczenie ochrony, dokumentowania i kontynuacji dziedzictwa muzycznego regionu.

Wincenty Pyrdoł (1895–1979) był jedną z ważniejszych postaci folkloru muzycznego Łącka i okolic. Grał na skrzypcach, dudach i fujarce, a jako prymista własnej kapeli współtworzył działalność zespołu „Górale Łąccy”, z którym koncertował zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Brał udział w istotnych wydarzeniach folklorystycznych okresu międzywojennego, a jego kunszt muzyczny był odnotowywany i komentowany przez ówczesną prasę.

Dudy, nazywane także „kozą” 🐐, to instrument sięgający korzeniami czasów antycznych. Przeniesione z Azji do Europy w średniowieczu w IX w., zostały włączone do europejskiego instrumentarium ludowego. Ich okres rozkwitu przypadł na XV wiek, kiedy były używane na dworach królewskich 👑, znalazły zastosowanie również w orkiestrach wojskowych. W Karpatach polskich instrument ten wykształcił kilka odmian regionalnych, obecnych m.in. w Beskidzie Śląskim, Beskidzie Żywieckim i na Podhalu ⛰️

Na Sądecczyźnie dudy należą dziś do najmniej zachowanych elementów dawnej praktyki muzycznej, dlatego ich rekonstrukcja oraz przywracanie pamięci o dudziarzach mają szczególne znaczenie dla badań nad tradycją i dla współczesnych działań związanych z ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu 🎶



Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ, Gminny Ośrodek Kultury w Łącku, Gmina Łącko, Instytut Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich, Małopolska

📷Narodowe Archiwum Cyfrowe, PME

06/03/2026

Na drewnianych ścianach domów, spichlerzy i stodół dawnych wsi Sądecczyzny pojawiały się niepozorne kropki – białe na surowych belkach lub niebieskie na pobielonych ścianach ⚪🔵. Choć proste w formie, były charakterystycznym elementem dekoracyjnym i częścią estetyki regionu.

Fotografie z początku XX wieku pokazują, jak te niewielkie znaki zdobiły elewacje domostw, czasem w formie pasów między belkami czy delikatnych ramek wokół okien i drzwi. Motyw „krop” był szczególnie obecny na Sądecczyźnie i Łemkowszczyźnie, ale spotykano go także w innych rejonach kraju 🏠🎨

Kompletną zabudowę gospodarczą z motywem „krop” na zrębowych ścianach znajdujemy w Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu. Kropki pokrywają ściany spichlerza oraz ścianę szczytową budynku mieszkalnego gospodarstwa z Gostwicy.

Efekty badań nad tym niezwykłym rzemiosłem artystycznym można zobaczyć na wystawie „Na początku była kropka” w MEK Muzeum Etnograficzne w Krakowie 🖼️ Wystawa jest zwieńczeniem projektu badawczego, realizowanego przez badaczki Polskie Towarzystwo Ludoznawcze / Polish Ethnological Society – Maję Spychaj-Kubacką i Elżbietę Jodłowską.

Ekspozycja pokazuje archiwalne i współczesne fotografie, dokumentację terenową, nagrania oraz prace artystyczne inspirowane dawną malaturą. Badaczki korzystały m.in. z archiwalnych materiałów z lat 20. XX wieku zebranych przez etnografa Romana Reinfussa oraz fotografa Wojciecha Migacza 📷

Wystawa trwa do 12 kwietnia 2026 – warto ją zobaczyć i odkryć piękno dawnych znaków⚪🔵, które współtworzyły tożsamość regionu i estetykę drewnianej architektury Sądecczyzny ✨

13/02/2026

W sercu Beskidu Sądeckiego zima ❄️☀️

📸 Jolanta Augustyńska

04/02/2026

🎭🎶 Już w najbliższych dniach, od 5 do 8 lutego, w Bukowinie Tatrzańskiej odbędzie się Ogólnopolski Konkurs Grup Kolędniczych w ramach 54. Góralskiego Karnawału – jednego z najważniejszych wydarzeń folklorystycznych w Polsce.

🎄✨ Góralski Karnawał to prawdziwe święto tradycji kolędniczych. Od 1973 roku na scenie Domu Ludowego zaprezentowały się tysiące kolędników – od kolędników z gwiazdą i z turoniem, przez herody, po barwne i żywiołowe draby. To żywa kultura, przekazywana z pokolenia na pokolenie ❤️

💪 Jak co roku, nie zabraknie mocnej reprezentacji Sądecczyzny. W tym roku zaprezentują się laureaci XXII Powiatowego Przeglądu Grup Kolędniczych „Sądeckie Kolędowanie” w Mystkowie:

⭐ HERODY z Podegrodzia
⭐ Z SZOPKĄ z Podegrodzia
⭐ Z GWIAZDĄ z Zespół Regionalny "SKALNIK" z Kamionki Wielkiej
⭐ Z GWIAZDĄ z Zespół Regionalny "Mszalniczanie" z Mszalnicy
⭐ Z GWIAZDĄ z Boguszy
⭐ Z TURONIEM z Zespół Regionalny Helenka z Chełmca
⭐ Z GWIAZDĄ z Ptaszkowej

🎶✨ Udział sądeckich grup w Góralskim Karnawale to nie tylko konkurs, ale przede wszystkim żywe kultywowanie i przekazywanie niematerialnego dziedzictwa kulturowego Sądecczyzny – tradycji, obrzędów i lokalnej tożsamości.

Pośród nich można będzie zobaczyć m.in. „kolędników z gwiazdą” – kilkuosobowe grupy kolędników, ubranych w futrzane czapy, kożuchy, przepasane powrósłem, śpiewające kolędy i pastorałki 🎶. Ich głównym atrybutem jest kolorowa gwiazda 🌟

Ludowe jasełka, tzw. „herody”, przedstawiają znane powszechnie losy króla Heroda 👑, jego zbrodnię oraz karę, która go spotkała. Wątki biblijne i apokryficzne mieszają się tutaj z polskimi realiami i motywami regionalnego folkloru.

„Draby” to grupa chodząca w Nowy Rok 🎉, w której skład wchodzą młodzi mężczyźni w wysokich, słomianych czapach z długimi warkoczami często zdobionymi kolorową bibułą, z twarzami umorusanymi sadzami lub w maskach, okryci plecioną słomą lub w kożuchach 🧥 przepasanych słomianymi powrósłami, w rękach trzymający kije lub drewniane miecze.

📺🌐 Zachęcamy do oglądania transmisji online na żywo – konkurs będzie dostępny w streamingu na stronie 👉 https://goralskikarnawal.pl/live/

📸 Fot. Bukowiańskie Centrum Kultury - Dom Ludowy, Góralski Karnawał

11/01/2026

Sądecczanka Klaudia Zwolińska-Canoe Slalom Athlete zwyciężyła w prestiżowym plebiscycie Przegląd Sportowy na najlepszego polskiego sportowca 2025 roku! 🇵🇱👏

Klaudia to nie tylko wybitna sportsmenka, ale także absolwentka Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, zawodniczka i wychowanka KLUB SPORTOWY START NOWY SĄCZ oraz żołnierz Wojsko Polskie 🏞️

Rok 2025 był dla niej wyjątkowy, przyniósł kolejne sukcesy na arenie międzynarodowej, w tym podwójne mistrzostwo świata, miejsca na podium najważniejszych zawodów oraz potwierdzenie jej pozycji w światowej czołówce kajakarstwa górskiego 🏅🏆

👏 Serdeczne gratulacje, Klaudio!
Jesteśmy ogromnie dumni i trzymamy kciuki za kolejne starty. Niech Twoje zwycięstwo będzie inspiracją dla młodych sportowców z całej Sądecczyzny! 💙🏔️

01/01/2026

🇵🇱 Z satysfakcją obserwujemy, jak Wojsko Polskie rozbudowuje swoją obecność na Sądecczyźnie 🏞️

21 Lekki Batalion Górski w Wojnarowej w ramach 21 Brygada Strzelców Podhalańskich stale nabiera na sile. Przybywa żołnierzy, trwają intensywne szkolenia w górskich warunkach, a bezpieczeństwo naszego regionu realnie się wzmacnia 🛡️

Od początku jako Sądeczanie wspieraliśmy inicjatywę powrotu wojska w nasze strony, widząc w tym ważny element bezpieczeństwa, rozwoju i kontynuacji lokalnych tradycji wojskowych 🇵🇱🎖️

🏔️

WCR Nowy Sącz

23/12/2025

„Idzie radość z doliny, od sądeckiej krainy, radujmy się…” 🎶✨

Ta radość płynie z naszej ziemi, z pamięci pokoleń i z serc ludzi, którzy niosą dalej tradycję. W tym wyjątkowym, świątecznym czasie Fundacja Kompania Sądeczan, razem z sądeckimi kolędnikami, pragnie podzielić się życzeniami bliskości i nadziei 🤍

Niech miłość, dobroć i wzajemna życzliwość na nowo zamieszkają w każdym z nas, niech Nowonarodzony Chrystus obdarza pokojem, światłem i siłą do codziennego bycia razem ✨🙏

Niech świat – choć na chwilę – stanie się cichszy, bardziej uważny i pełen zgody, a harmonia i pokój otulą każdego człowieka, niezależnie od miejsca, w którym dziś jest 🌍🕊️

🎄Tegoroczna pastorałka, nagrana przez Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ, to współczesna kompozycja głęboko zakorzeniona w tradycji Lachów Sądeckich – w gwarze, strojach, brzmieniu instrumentów i charakterystycznym śpiewie. Góralskie akcenty dopełniają tę świąteczną opowieść, łącząc przeszłość z teraźniejszością i niosąc radość płynącą z regionalnego dziedzictwa 🎻🎼

Z myślą o Was wszystkich – tu, na Sądecczyźnie, i wszędzie tam, gdzie biją sądeckie serca ❤️ Spokojnych, dobrych i prawdziwie świątecznych dni ✨🎄

Tegoroczna pastorałka to współcześnie skomponowany utwór, który czerpie z bogactwa tradycyjnej kultury Lachów Sądeckich — gwary, strojów, instrumentarium ora...

18/11/2025

🎉 Z ogromną radością informujemy, że decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Kultura górali polskich Karpat została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego! 🏔️✨

Obecnie na liście znajduje się 118 wpisów, a ten szczególny element pokazuje, jak bogate są tradycje południowej Polski, w tym Sądecczyzny. Nasz region zamieszkują bowiem dwie unikatowe grupy góralskie: Górale Biali (od Łącka i Kamienicy) oraz Górale Nadpopradzcy.

Tradycyjna kultura ludowa Górali Białych i Górali Nadpopradzkich wciąż pozostaje żywa – grupy te słyną z wyjątkowych strojów, muzyki 🎶, tańca oraz bogatej obrzędowości, obecnej w lokalnych świętach i rodzinnych uroczystościach 🎉. Tradycje góralskie kultywowane są także poprzez zespoły regionalne 🎻 i stowarzyszenia 🤝 oraz prężnie działające ośrodki kultury: Gminny Ośrodek Kultury w Łącku, Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Kamienicy i Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Piwnicznej-Zdroju, które aktywnie pielęgnują i promują lokalną kulturę.

Kultura górali polskich Karpat to żywe dziedzictwo niematerialne 🌿, głęboko zakorzenione w codziennym życiu mieszkańców południowej Polski. Tworzą ją wspólnoty górali: śląskich, żywieckich, babiogórskich, orawskich, podhalańskich, zagórzańskich, gorczańskich, kliszczackich, spiskich, pienińskich, łącko-kamienickich i nadpopradzkich 🏔️

Pomimo regionalnych różnic, łączy je wspólna historia, język, muzyka, obrzędowość i silne poczucie tożsamości kulturowej ❤️

To wpis na listę to nie tylko wyróżnienie 🏅 – to przypomnienie, że nasza kultura jest żywa, pielęgnowana i wciąż inspiruje kolejne pokolenia 🌟💛



Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Narodowy Instytut Dziedzictwa

📷 Piotr Droździk | Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ, Archiwum GOKSiR Kamienica

10/11/2025

🇵🇱 Sądeczanie w drodze – nowy numer „Sądeczanina HISTORIA”! 🌍

Losy Sądeczan, którzy przed laty ruszyli za chlebem, i tych, którzy dziś wciąż przemierzają świat z Sądecczyzną w sercu 💛, to temat szczególnie nam bliski.

Dlatego też z radością polecamy najnowszy numer kwartalnika Sądeczanin Historia 📘, poświęcony emigracyjnym doświadczeniom mieszkańców Sądecczyzny 🏞

Jak pisze we wstępie redaktor naczelny czasopisma dr Łukasz Połomski, ruchy migracyjne z naszego regionu trwają nieprzerwanie od XIX wieku – kierowane wciąż tymi samymi pobudkami 💰⚖️, a prezentowane w bieżącym numerze teksty są wyjątkowo różnorodne 📃

W nowym numerze znajdziemy m.in. listy z Ameryki 🇺🇸 – wzruszającą korespondencję krawca z Gostwicy Jakuba Fryzowicza z przyjacielem zza oceanu:

„Idź listeczku w drogę, bo ja iść nie mogę. Leć, leć listeczku, przez góry ⛰️ i doliny 🌄, do dalekiej krainy, leć przed wody 🌊 i rzeki aż do Ameryki… (…) kiedy będziesz bliżej, kłaniaj się jeszcze niżej i powiedz mu cichym głosem do ucha, że jesteś od Małego Kubiny (…) ze wsi Gostwicy, od tego co szyje górnice [lachowskie gurmany]” 💌

Emigracja to nie tylko podróże za „wielką wodę” – autorzy piszą również o migracjach na Bałkany i ziemie zachodnie, o tym, jak Sądeczanie rozsiani po świecie tworzyli nowe wspólnoty 🤝 i jak ich doświadczenia wciąż są częścią naszej tożsamości 🌟

Dla nas to temat szczególnie bliski ❤️ – łączymy bowiem Sądeczan w kraju i na emigracji, pokazując, że niezależnie od miejsca na świecie, Sądecczyzna zawsze jest domem 🏡💛

📘 Zachęcamy więc do lektury kwartalnika – to numer pełen emocji 😍, wspomnień 🕰️ i historii, które przypominają, że gdziekolwiek jesteśmy, Sądecczyzna pozostaje w naszych sercach 🏡❤️

26/10/2025

Magia jesieni w Beskidzie Sądeckim. Złote światło na Koziarzu uchwycone przez Karol Nienartowicz - Mountain Photographer 🍂🏔️

11/09/2025

📷 Z okazji zbliżających się uroczystości jubileuszowych 50-lecia Sądeckiego Parku Etnograficznego prezentujemy wyjątkowe archiwalne zdjęcia z 1976 roku autorstwa Grażyny Rutowskiej ze zbiorów Narodowe Archiwum Cyfrowe. To unikalna okazja, by zobaczyć początki skansenu i poczuć atmosferę jego pierwszych lat 🌿

Największe muzeum skansenowskie w Małopolsce – Sądecki Park Etnograficzny w Nowym Sączu, oddział Muzeum Ziemi Sądeckiej, swoje podwoje otworzył w 1975 roku. Od tamtej pory stał się ważnym elementem krajobrazu Sądecczyzny i miejscem, gdzie historia łączy się z żywą tradycją. Prezentuje bogactwo kultury ludowej lokalnych grup etnograficznych – Lachów, Pogórzan, Górali oraz grup etnicznych: Łemków, Niemców i Cyganów.

🏡 Na powierzchni ponad 20 ha znajduje się ponad 80 obiektów: zagrody chłopskie, XVII-wieczny dwór szlachecki z unikalną polichromią, wiatraki, kuźnie, kapliczki oraz trzy XVIII-wieczne świątynie – rzymskokatolicka, greckokatolicka i protestancka. Większość z nich to oryginały – rozebrane w rodzinnych wsiach, przeniesione, zakonserwowane i na nowo zmontowane w skansenie.

Od początku swojego istnienia skansen jest miejscem żywej tradycji. Odbywają się tu pokazy dawnych rzemiosł, warsztaty rękodzieła, prezentacje kuchni regionalnej oraz barwne wydarzenia folklorystyczne. Najnowszą częścią Parku jest Miasteczko Galicyjskie, które przenosi odwiedzających w klimat małego miasteczka sprzed wieku.

✨ Już za kilka dni Sądecki Park Etnograficzny będzie świętował półwiecze bogatym programem artystycznym i edukacyjnym – gorąco polecamy udział w wydarzeniach!