14/09/2026
OŚWIADCZENIE G.E.P.S.T. GRUPY EKSPLORACYJNO-POSZUKIWAWCZEJ STOWARZYSZENIA TRIGLAV W SPRAWIE DŁUBANKI Z NARWI
W związku z oświadczeniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, publikacją Gazety Wyborczej z 5 września 2026 roku oraz pojawiającymi się w przestrzeni publicznej sugestiami dotyczącymi rzekomego bezprawnego wydobycia dłubanki, jako osoby, które dokonały odkrycia i oficjalnie je zgłosiły, przedstawiamy udokumentowaną chronologię wydarzeń.
Robimy to, ponieważ obecny przekaz dotyczący tej sprawy pomija istotne wydarzenia z 2024 oraz 2025 roku i może sprawiać wrażenie, że problem z zabytkiem pojawił się dopiero w związku z inwestycją miejską prowadzoną przez Sebastian Sosiński Burmistrz Nowego Dworu Mazowieckiego w czerwcu 2026 roku.
Dokumenty, którymi dysponujemy, pokazują szerszą chronologię wydarzeń.
1. ODNALEZIENIE I ZABEZPIECZENIE DŁUBANKI W LIPCU 2024 ROKU
Dłubanka została odnaleziona 27.07. 2024 roku podczas legalnie prowadzonych przez nas poszukiwań, na mieliźnie w rejonie Szwedzkiej Wyspy, w pobliżu ujścia Narwi do Wisły.
W momencie odnalezienia częściowo znajdowała się nad powierzchnią wody i była narażona na przemieszczenie przez nurt. Istniało ryzyko, że zostanie zniesiona w kierunku Wisły.
Niezwłocznie zgłosiliśmy znalezisko do Pogotowia Archeologicznego. Na miejsce przybył archeolog Robert Wyrostkiewicz, który przeprowadził oględziny, pomiary i dokumentację fotograficzną. Pozostawał on w kontakcie z Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków i w porozumieniu z MWKZ podjął decyzję o przetransportowaniu dłubanki około 1,5 kilometra w górę rzeki, do przystani WOPR.
Transport odbył się drogą wodną, bez wynurzania obiektu. Dzięki bezinteresownej pomocy ratowników Nowodworskie WOPR z Nowego Dworu Mazowieckiego dłubanka została zabezpieczona przy pomoście, zanurzona w wodzie, obciążona i oznakowana bojką według wytycznych Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W protokole sporządzonym przez inspektora MWKZ zapisano:
„Dłubanka ma pozostać pod poziomem wody do czasu możliwej konserwacji.”
W związku z pojawiającymi się obecnie twierdzeniami, jakoby to nasza grupa wyciągnęła dłubankę z dna rzeki, podkreślamy, że takie przedstawienie wydarzeń nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń. Naszą rolą było odnalezienie obiektu, zgłoszenie go do Pogotowia Archeologicznego oraz udział w jego zabezpieczeniu zgodnie z ustaleniami podjętymi na miejscu.
2. KWIECIEŃ 2025 ROKU. ZMIANA SYTUACJI
Istotnym momentem w całej sprawie był kwiecień 2025 roku.
Poziom Narwi gwałtownie się obniżył. W wyniku naturalnego spadku poziomu wody dłubanka została odsłonięta i znalazła się na brzegu przystani WOPR.
Od tego momentu warunki zabezpieczenia obiektu były inne niż te, których dotyczył protokół z 2024 roku.
24 kwietnia 2025 roku poinformowałem drogą mailową inspektora prowadzącego sprawę w MWKZ o zaistniałej sytuacji. Do wiadomości dołączone zostały fotografie pokazujące, że znajduje się poza wodą i jest narażona na dalsze wysychanie.
Jednocześnie poinformowałem, że rozpoczyna się sezon letni w przystani WOPR i że przystań nie będzie mogła w dalszym ciągu przechowywać zabytku.
28 i 29 kwietnia wysłałem kolejne wiadomości, ponownie wskazując na zmianę sytuacji oraz potrzebę podjęcia dalszych działań.
Oznacza to, że informacja o zmianie warunków zabezpieczenia obiektu została przekazana do MWKZ już w kwietniu 2025 roku, a nie dopiero w związku z wydarzeniami z 2026 roku.
3. OGLĘDZINY PAŃSTWOWEGO MUZEUM ARCHEOLOGICZNEGO 9 MAJA 2025 ROKU
9 maja 2025 roku na miejscu pojawili się przedstawiciele Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, w tym specjalista zajmujący się konserwacją i badaniami drewna archeologicznego.
Z oficjalnego stanowiska PMA wynika, że w dniu oględzin dłubanka znajdowała się na wolnym powietrzu, a pomiary wilgotności drewna wynosiły około 20 procent, czyli odpowiadały drewnu powietrznie suchemu.
PMA stwierdziło również skutki niekontrolowanego wysychania, w tym pęknięcia konstrukcji i deformacje wzdłużne. W ocenie muzeum transport obiektu w takim stanie mógł doprowadzić do jego rozpadu.
Chcemy również sprostować wcześniejszą informację dotyczącą wilgotności drewna, która pojawiała się w naszych wcześniejszych wypowiedziach.
Wcześniej podawaliśmy wartość około 35 procent. Była to informacja przekazana nam ustnie podczas oględzin i w tamtym czasie nie dysponowaliśmy oficjalnym protokołem pomiarów. Po opublikowaniu oficjalnego stanowiska PMA przyjmujemy jako właściwą wartość około 20 procent.
Nie zmienia to jednak zasadniczego obrazu sytuacji. PMA potwierdziło, że obiekt był już poważnie przesuszony i wykazywał uszkodzenia związane z wysychaniem.
Z oświadczenia PMA wynika również, że ponowne zanurzenie dłubanki nie było wówczas właściwym rozwiązaniem konserwatorskim. Sytuacja w maju 2025 roku była więc inna niż w 2024 roku, kiedy obiekt znajdował się w wodzie i zgodnie z zaleceniem MWKZ miał w niej pozostać do czasu konserwacji.
PMA wskazało ponadto, że działało w charakterze oceniającym i nie posiadało podstaw prawnych ani środków, aby samodzielnie przeprowadzić zabezpieczenie konserwatorskie bez odpowiedniego zlecenia i budżetu od dysponenta obiektu.
Nie stawiamy zarzutów pracownikom Państwowego Muzeum Archeologicznego. Ich stanowisko pozwala natomiast lepiej odtworzyć stan obiektu i sytuację, w jakiej znajdował się on w maju 2025 roku.
4. CO BYŁO WIADOMO I KIEDY
Chronologia wydarzeń przedstawia się następująco.
Lipiec 2024 roku. Odnalezienie dłubanki podczas legalnych poszukiwań, zgłoszenie znaleziska do Pogotowia Archeologicznego, oględziny i dokumentacja oraz przetransportowanie obiektu do przystani WOPR bez wynurzania go z wody.
24 kwietnia 2025 roku. MWKZ otrzymuje informację, że poziom wody spadł, dłubanka znalazła się na brzegu i od ponad dwóch tygodni wysycha.
28 i 29 kwietnia 2025 roku. Do MWKZ zostają wysłane kolejne wiadomości dotyczące zmiany sytuacji oraz problemu z dalszym przechowywaniem obiektu w przystani WOPR.
6 maja 2025 roku. Według oficjalnego stanowiska PMA do muzeum wpływa pismo MWKZ z pytaniem o możliwość zabezpieczenia dłubanki.
9 maja 2025 roku. PMA przeprowadza oględziny i stwierdza około 20 procent wilgotności drewna oraz pęknięcia i deformacje związane z wysychaniem.
Zgodnie ze stanowiskiem PMA MWKZ został poinformowany o planowanych oględzinach, jednak nie skierował na nie swojego przedstawiciela.
Następnie mijają kolejne miesiące.
Ten okres jest istotny dla pełnego przedstawienia sprawy, ponieważ pokazuje, że sytuacja dotycząca stanu i zabezpieczenia dłubanki rozpoczęła się wcześniej niż wydarzenia związane z inwestycją w 2026 roku.
5. INWESTYCJA W 2026 ROKU
Nie kwestionujemy faktu, że w 2026 roku prowadzona była inwestycja miejska przy nabrzeżu.
Nie kwestionujemy również tego, że podczas jej realizacji być może doszło do dalszego przemieszczenia lub odsłonięcia pozostałości obiektu.
W naszej ocenie nie powinno się jednak przedstawiać tej inwestycji jako początku całej historii problemów z dłubanką.
Dłubanka znajdowała się poza wodą już od kwietnia 2025 roku. MWKZ został o tym poinformowany, a oględziny PMA w maju 2025 roku wykazały znaczne przesuszenie oraz uszkodzenia związane z wysychaniem.
Od tego czasu do wydarzeń z 2026 roku upłynął ponad rok.
Dlatego, aby rzetelnie ocenić całą sytuację, należy uwzględnić również wydarzenia z 2025 roku, a nie tylko te związane z inwestycją w 2026 roku.
6. KWESTIA INSPEKTOR PROWADZĄCEJ SPRAWĘ
W przestrzeni publicznej pojawiła się również sugestia, że inspektor prowadząca sprawę w MWKZ przestała pracować w urzędzie w związku z konsekwencjami dotyczącymi dłubanki.
Informacja ta jest nieprawdziwa.
Pani inspektor wygrała konkurs i od czerwca 2026 roku kontynuuje pracę w Biurze Stołecznego Konserwatora Zabytków.
Nie ma więc podstaw, aby zmianę miejsca jej pracy łączyć ze sprawą dłubanki.
7. PUBLIKUJEMY DOKUMENTACJĘ
W celu przedstawienia sprawy w sposób możliwie przejrzysty publikujemy posiadaną przez nas dokumentację, w szczególności:
- fotografie z lipca 2024 roku,
- protokół MWKZ z 2024 roku,
- fotografie pokazujące stan dłubanki z kwietnia 2025 roku,
- korespondencję mailową z 24, 28 i 29 kwietnia 2025 roku,
- dokumentację fotograficzną z oględzin z 9 maja 2025 roku.
Dokumentacja pozwala odtworzyć kolejne etapy sprawy oraz pokazuje, kiedy zmieniły się warunki zabezpieczenia obiektu i kiedy poszczególne informacje były przekazywane właściwym instytucjom.
8. PODSUMOWANIE
W lipcu 2024 roku znaleźliśmy zabytek, zgłosiliśmy go do Pogotowia Archeologicznego i uczestniczyliśmy w jego zabezpieczeniu zgodnie z ustaleniami podjętymi na miejscu.
W kwietniu 2025 roku, kiedy sytuacja się zmieniła, poinformowaliśmy MWKZ, że obiekt znalazł się na brzegu, wysycha i wymaga dalszego zabezpieczenia.
W maju 2025 roku jego stan został oceniony przez Państwowe Muzeum Archeologiczne. Stwierdzono wówczas znaczne przesuszenie oraz uszkodzenia związane z wysychaniem.
Od tego momentu do wydarzeń z 2026 roku upłynął ponad rok.
Dlatego zależy nam, aby historia dłubanki była przedstawiana w pełnym kontekście i z uwzględnieniem wszystkich istotnych wydarzeń, a nie wyłącznie tych, które miały miejsce w 2026 roku.
Nie chcemy przesądzać, kto ponosi odpowiedzialność za poszczególne etapy tej sprawy. Chcemy natomiast zwrócić uwagę na przebieg wydarzeń i na fakt, że już w kwietniu 2025 roku zmieniły się warunki zabezpieczenia obiektu, o czym został poinformowany MWKZ.
Publikowana przez nas dokumentacja ma pozwolić każdemu samodzielnie zapoznać się z faktami i wyciągnąć własne wnioski.
Nie zależy nam na konflikcie.
Zależy nam na ochronie zabytków, rzetelnym przedstawianiu faktów i wyciągnięciu wniosków na przyszłość.
Naszą działalnością kieruje przede wszystkim chęć odkrywania, dokumentowania i popularyzowania historii naszego regionu. Chcemy, aby podobne znaleziska w przyszłości były odpowiednio zabezpieczane i aby doświadczenia związane z dłubanką z Narwi pomogły usprawnić współpracę pomiędzy osobami dokonującymi odkryć, archeologami i instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę zabytków.
Sławomir Kaliński - Prezes G.E.P.S.T.
Reporterzy TVP Państwowe Muzeum Archeologiczne Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków Nowodworski.info Nowy Dwór Mazowiecki