11/08/2026
Będzie dużo....
𝐅𝐀𝐙𝐘 𝐓𝐎𝐍𝐈𝐄̨𝐂𝐈𝐀 – 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀 𝐂𝐙𝐘 𝐌𝐈𝐓?
𝐂𝐳𝐲 𝐭𝐨, 𝐜𝐨 𝐦𝐲𝐬́𝐥𝐢𝐬𝐳 𝐨 𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞̨𝐜𝐢𝐮, 𝐣𝐞𝐬𝐭 𝐳𝐠𝐨𝐝𝐧𝐞 𝐳 𝐚𝐤𝐭𝐮𝐚𝐥𝐧𝐚̨ 𝐰𝐢𝐞𝐝𝐳𝐚̨ 𝐦𝐞𝐝𝐲𝐜𝐳𝐧𝐚̨?
---
„Najpierw jest walka, potem skurcz krtani, potem aspiracja, potem śmierć” – to zdanie słyszałem na szkoleniach z ratownictwa wodnego setki razy. Pada z ust instruktorów, pojawia się w prezentacjach, na stronach internetowych( Wikipedii !), a nawet w niektórych podręcznikach. Tyle że to 𝐍𝐈𝐄 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀.
A zaraz po nim pada kolejne – 𝐨 𝐬𝐳𝐭𝐲𝐰𝐧𝐲𝐜𝐡 𝐫𝐚𝐦𝐚𝐜𝐡 𝐜𝐳𝐚𝐬𝐨𝐰𝐲𝐜𝐡. „Walka trwa 60–90 sekund”, „utrata przytomności następuje po 75 sekundach”, „zatrzymanie krążenia po 4–6 minutach”. Brzmi naukowo? Tylko pozornie. Bo skąd mielibyśmy to wiedzieć? 𝐍𝐢𝐞 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐩𝐫𝐨𝐰𝐚𝐝𝐳𝐚 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧́ 𝐧𝐚 𝐥𝐮𝐝𝐳𝐢𝐚𝐜𝐡 𝐰 𝐭𝐫𝐚𝐤𝐜𝐢𝐞 𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞̨𝐜𝐢𝐚. Nie mierzymy czasu walki, bezdechu ani aspiracji u kogoś, kto właśnie walczy o życie. To byłoby nieetyczne i niemożliwe.
Skąd więc te liczby? Z ekstrapolacji badań na zwierzętach, z pojedynczych opisów przypadków, z modeli teoretycznych. Tyle że człowiek to nie pies, a każde tonięcie jest inne – zależy od temperatury wody, budowy ciała, wieku, stanu zdrowia, obecności alkoholu czy leków, a nawet od psychiki tonącego. 𝐍𝐢𝐞 𝐦𝐚 𝐝𝐰𝐨́𝐜𝐡 𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐲𝐜𝐳𝐧𝐲𝐜𝐡 𝐮𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞̨𝐜́, 𝐰𝐢𝐞̨𝐜 𝐍𝐈𝐄 𝐌𝐀 𝐝𝐰𝐨́𝐜𝐡 𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐲𝐜𝐳𝐧𝐲𝐜𝐡 „𝐟𝐚𝐳 𝐜𝐳𝐚𝐬𝐨𝐰𝐲𝐜𝐡”.
Współczesna medycyna podkreśla, że 𝐧𝐢𝐞 𝐦𝐚 𝐝𝐨𝐰𝐨𝐝𝐨́𝐰 𝐧𝐚 𝐭𝐨, 𝐳̇𝐞 𝐟𝐚𝐳𝐲 𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞̨𝐜𝐢𝐚 𝐭𝐫𝐰𝐚𝐣𝐚̨ 𝐨𝐤𝐫𝐞𝐬́𝐥𝐨𝐧𝐲, 𝐩𝐨𝐰𝐭𝐚𝐫𝐳𝐚𝐥𝐧𝐲 𝐜𝐳𝐚𝐬. To nie jest sztywny schemat, który da się opisać w minutach i sekundach. To proces dynamiczny, zmienny, nieprzewidywalny. I właśnie dlatego tak niebezpieczne jest uczenie ratowników, że „po 5 minutach to już bez sensu”. To nieprawda.
A najgroźniejszy z mitów? Że tonący po kilku minutach pod wodą jest martwy i nie ma sensu go reanimować. Tymczasem hipotermia potrafi spowolnić metabolizm mózgu do tego stopnia, że ofiara ma szansę na pełny powrót neurologiczny po długotrwałym zanurzeniu – były przypadki przeżycia po 66 minutach w zimnej wodzie.
Dlaczego to takie ważne? Bo w tonięciu liczy się każda sekunda, ale opieranie się na nieaktualnych i niepotwierdzonych teoriach może kosztować życie. Medycyna poszła do przodu, a wiele kursów wciąż uczy mitów sprzed 50 lat. Czas to zmienić.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟏: 𝐖𝐀𝐋𝐊𝐀 𝐎 𝐏𝐎𝐖𝐈𝐄𝐓𝐑𝐙𝐄 – 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀, 𝐀𝐋𝐄 𝐍𝐈𝐄𝐙𝐌𝐈𝐄𝐑𝐙𝐀𝐋𝐍𝐀
Owszem, tonięcie zaczyna się od paniki i walki o utrzymanie się na powierzchni. Chaotyczne ruchy, próby wzywania pomocy – to jedyny moment, w którym tonący wygląda *jak tonący*. Później... zapada cisza.
𝐏𝐫𝐚𝐰𝐝𝐚: Ten etap istnieje.
𝐌𝐢𝐭: Że trwa dokładnie 60–90 sekund. Nie wiemy tego. Nie da się tego zmierzyć. Każdy przypadek jest inny.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟐: 𝐒𝐊𝐔𝐑𝐂𝐙 𝐊𝐑𝐓𝐀𝐍𝐈 – 𝐓𝐎 𝐌𝐈𝐓 (𝐢 𝐭𝐨 𝐠𝐫𝐮𝐛𝐲!)
To chyba największa nieścisłość, która wciąż krąży w świadomości ratowników i lekarzy.
> 📌 𝐀𝐤𝐭𝐮𝐚𝐥𝐧𝐲 𝐬𝐭𝐚𝐧 𝐰𝐢𝐞𝐝𝐳𝐲 (𝐳𝐚 𝐰𝐰𝐰.𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞𝐜𝐢𝐞.𝐞𝐝𝐮.𝐩𝐥 𝐨𝐫𝐚𝐳 𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧𝐢𝐚𝐦𝐢 𝐦.𝐢𝐧. 𝐌𝐨𝐝𝐞𝐥𝐥𝐚, 𝐎𝐫ł𝐨𝐰𝐬𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨): 𝐍𝐀 𝐃𝐙𝐈𝐄𝐍́ 𝐃𝐙𝐈𝐒𝐈𝐄𝐉𝐒𝐙𝐘 𝐍𝐈𝐄 𝐌𝐀 𝐃𝐎𝐖𝐎𝐃𝐎́𝐖, 𝐙̇𝐄 𝐒𝐊𝐔𝐑𝐂𝐙 𝐊𝐑𝐓𝐀𝐍𝐈 𝐖𝐘𝐒𝐓𝐄̨𝐏𝐔𝐉𝐄 𝐖 𝐏𝐑𝐎𝐂𝐄𝐒𝐈𝐄 𝐓𝐎𝐍𝐈𝐄̨𝐂𝐈𝐀 𝐔 𝐋𝐔𝐃𝐙𝐈.
Słyszy się czasem o 𝐥𝐚𝐫𝐲𝐧𝐠𝐨𝐬𝐩𝐚𝐳𝐦𝐢𝐞, który rzekomo ma chronić płuca przed wodą. Tymczasem dane mówią jasno: 𝐚𝐬𝐩𝐢𝐫𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐰𝐨𝐝𝐲 𝐩𝐫𝐚𝐰𝐝𝐨𝐩𝐨𝐝𝐨𝐛𝐧𝐢𝐞 𝐳𝐚𝐰𝐬𝐳𝐞 𝐰𝐲𝐬𝐭𝐞̨𝐩𝐮𝐣𝐞. Nie ma "suchego utonięcia" w sensie, w jakim to kiedyś rozumiano. Skurcz krtani – jeśli w ogóle się pojawia – jest rzadki i nie ma udowodnionego znaczenia klinicznego.
𝐏𝐫𝐚𝐰𝐝𝐚: Dochodzi do aspiracji. Zawsze.
𝐌𝐢𝐭: Że istnieje faza "suchego tonięcia" z zamkniętą krtanią. Współczesna medycyna to odrzuca.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟑: 𝐀𝐒𝐏𝐈𝐑𝐀𝐂𝐉𝐀 – 𝐓𝐎 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀, 𝐀𝐋𝐄 𝐈𝐍𝐀𝐂𝐙𝐄𝐉, 𝐍𝐈𝐙̇ 𝐌𝐘𝐒́𝐋𝐈𝐒𝐙
Woda dostaje się do dróg oddechowych. I tu kolejny mit do obalenia:
> 📌 𝐑𝐨𝐝𝐳𝐚𝐣 𝐰𝐨𝐝𝐲 (𝐬ł𝐨𝐧𝐚 𝐯𝐬. 𝐬ł𝐨𝐝𝐤𝐚) 𝐍𝐈𝐄 𝐌𝐀 𝐳𝐧𝐚𝐜𝐳𝐞𝐧𝐢𝐚 𝐝𝐥𝐚 𝐫𝐨𝐤𝐨𝐰𝐚𝐧́.
Przez lata uczono, że słodka woda powoduje hiperwolemię i hiponatremię, a słona – odwodnienie i hipernatremię. Prawda jest taka, że:
- Badania na zwierzętach (Swann, 1947; Modell, 1966 i 1985; Orłowski, 1989) nie potwierdziły różnic o znaczeniu klinicznym.
- Głównym mechanizmem uszkodzenia jest 𝐡𝐢𝐩𝐨𝐤𝐬𝐣𝐚 i wtórne uszkodzenie płuc (zniszczenie surfaktantu, niedodma, obrzęk płuc).
𝐏𝐫𝐚𝐰𝐝𝐚: Aspiracja powoduje uszkodzenie płuc i hipoksję.
𝐌𝐢𝐭:Że ważne jest, czy ktoś utonął w jeziorze, czy w morzu. Dla lekarza na SORze – nie ma to znaczenia.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟒: 𝐇𝐈𝐏𝐎𝐊𝐒𝐉𝐀 – 𝐓𝐎 𝐒𝐄𝐃𝐍𝐎 𝐒𝐏𝐑𝐀𝐖𝐘 (𝟏𝟎𝟎% 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀)
Czy to słodka, czy słona woda – efekt końcowy jest ten sam: 𝐛𝐫𝐚𝐤 𝐭𝐥𝐞𝐧𝐮. I to hipoksja napędza cały proces:
1. Hipoksja → zwężenie naczyń obwodowych
2. → spadek wydolności serca
3. → spadek ciśnienia tętniczego
4. → bradykardia
5. → zatrzymanie krążenia
𝐖𝐚𝐳̇𝐧𝐞: Migotanie komór w tonięciu jest 𝐫𝐳𝐚𝐝𝐤𝐢𝐞. To istotne, bo podczas resuscytacji nie zawsze potrzebujemy defibrylacji – kluczowe są wentylacja i uciskanie klatki piersiowej.
𝐏𝐫𝐚𝐰𝐝𝐚: Toniemy z powodu hipoksji. Wszystko inne jest wtórne.
𝐌𝐢𝐭: Że tonięcie to "zalanie płuc" – to nie płuca są problemem, to mózg nie ma tlenu.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟓: 𝐇𝐈𝐏𝐎𝐓𝐄𝐑𝐌𝐈𝐀 – 𝐏𝐀𝐑𝐀𝐃𝐎𝐊𝐒 𝐑𝐀𝐓𝐔𝐍𝐊𝐔 (𝐓𝐎 𝐏𝐑𝐀𝐖𝐃𝐀, 𝐀𝐋𝐄 𝐙𝐀𝐒𝐊𝐀𝐊𝐔𝐉𝐀̨𝐂𝐀)
I tu dochodzimy do czegoś, co przeczy logice. Hipotermia, która jest oczywiście groźna, w pewnych okolicznościach może być... czynnikiem ochronnym.
- Woda wychładza organizm 𝟐𝟓 𝐫𝐚𝐳𝐲 𝐬𝐳𝐲𝐛𝐜𝐢𝐞𝐣 niż powietrze.
- Poniżej 30°C metabolizm mózgu zwalnia.
- Jeśli hipotermia wystąpi 𝐏𝐑𝐙𝐄𝐃 ciężką hipoksją – może chronić mózg przed uszkodzeniem.
I dlatego zdarzają się przypadki przeżycia po 𝟔𝟔 𝐦𝐢𝐧𝐮𝐭𝐚𝐜𝐡 w zimnej wodzie – szczególnie u dzieci, u których dochodzi do tzw. 𝐨𝐝𝐫𝐮𝐜𝐡𝐮 𝐧𝐮𝐫𝐤𝐨𝐰𝐚𝐧𝐢𝐚 (bezdech, bradykardia, skurcz naczyń po kontakcie twarzy z zimną wodą).
𝐏𝐫𝐚𝐰𝐝𝐚: Zimna woda może paradoksalnie zwiększyć szansę na przeżycie.
𝐌𝐢𝐭: Że hipotermia to zawsze wyrok. Nie – to złożony czynnik, który wymaga indywidualnej oceny.
---
𝐅𝐀𝐙𝐀 𝟔: 𝐒́𝐌𝐈𝐄𝐑𝐂́ – 𝐓𝐎 𝐍𝐈𝐄 𝐙𝐀𝐖𝐒𝐙𝐄 𝐊𝐎𝐍𝐈𝐄𝐂
I ostatni, najważniejszy morał:
> 𝐓𝐨𝐧𝐚̨𝐜𝐲 𝐧𝐢𝐞 𝐣𝐞𝐬𝐭 𝐦𝐚𝐫𝐭𝐰𝐲, 𝐝𝐨𝐩𝐨́𝐤𝐢 𝐧𝐢𝐞 𝐣𝐞𝐬𝐭 𝐜𝐢𝐞𝐩ł𝐲 𝐢 𝐦𝐚𝐫𝐭𝐰𝐲.
To złoto ratownictwa wodnego. Hipotermia daje szansę. Są przypadki pełnego powrotu neurologicznego po długotrwałym zanurzeniu. Dlatego resuscytację prowadzi się tak długo, aż ciało ofiary ogrzeje się do temperatury powyżej 30–32°C.
---
𝐂𝐎 𝐓𝐎 𝐎𝐙𝐍𝐀𝐂𝐙𝐀 𝐃𝐋𝐀 𝐂𝐈𝐄𝐁𝐈𝐄 – 𝐑𝐀𝐓𝐎𝐖𝐍𝐈𝐊𝐀, 𝐋𝐄𝐊𝐀𝐑𝐙𝐀, 𝐒́𝐖𝐈𝐀𝐃𝐊𝐀?
Zamiast wierzyć w...
1. Sztywne ramy czasowe faz tonięcia
2. Skurcz krtani
3. Różnicę między słodką a słoną wodą
4. Że zimna woda to koniec
5. Że po 5 minutach nie ma sensu
Wiedz, że...
ad. 1 Nie da się ich zmierzyć – każde tonięcie jest inne
ad. 2 Aspiracja zawsze występuje
ad. 3 Liczy się tylko hipoksja
ad. 4 Hipotermia może ratować mózg
ad. 5 Resuscytuj, póki nie ogrzejesz
---
𝐍𝐀𝐉𝐂𝐙𝐄̨𝐒𝐓𝐒𝐙𝐄 𝐌𝐈𝐓𝐘 – 𝐏𝐎𝐃𝐒𝐔𝐌𝐎𝐖𝐀𝐍𝐈𝐄
- 𝐌𝐈𝐓: "Fazy tonięcia trwają określony czas" – nie ma na to dowodów, nie badamy ludzi w trakcie tonięcia.
- 𝐌𝐈𝐓: "Utonięcie suche" – nie istnieje w świetle aktualnej wiedzy.
- 𝐌𝐈𝐓: "Rodzaj wody ma znaczenie" – nie ma, dla rokowań liczy się czas hipoksji.
- 𝐌𝐈𝐓: "Skurcz krtani chroni przed wodą" – nie ma dowodów na jego znaczenie.
- 𝐅𝐀𝐊𝐓: Toniemy z powodu HIPOKSJI.
- 𝐅𝐀𝐊𝐓: Hipotermia może być czynnikiem ochronnym.
- 𝐅𝐀𝐊𝐓: Resuscytację prowadzimy do momentu ogrzania poszkodowanego.
---
𝐙́𝐑𝐎́𝐃Ł𝐀 𝐈 𝐑𝐄𝐊𝐎𝐌𝐄𝐍𝐃𝐀𝐂𝐉𝐄
Zachęcam do zapoznania się z materiałami na https://toniecie.edu.pl/ – to polska, rzetelna baza wiedzy oparta na aktualnym piśmiennictwie (m.in. prace Swanna, Modella, Orłowskiego oraz współczesne przeglądy systematyczne). To tam znajdziecie szczegółowe dane i odniesienia do badań, które były podstawą tego wpisu.
---
𝐍𝐀 𝐊𝐎𝐍𝐈𝐄𝐂 – 𝐀𝐏𝐄𝐋
Tonący nie macha rękami. Tonący nie krzyczy. Tonący znika pod powierzchnią. A potem liczy się już tylko czas i Twoja reakcja.
𝐀𝐥𝐞 𝐩𝐚𝐦𝐢𝐞̨𝐭𝐚𝐣 – 𝐧𝐢𝐞 𝐝𝐚𝐣 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐳𝐰𝐢𝐞𝐬́𝐜́ 𝐦𝐢𝐭𝐨𝐰𝐢 𝐬𝐳𝐭𝐲𝐰𝐧𝐲𝐜𝐡 𝐫𝐚𝐦 𝐜𝐳𝐚𝐬𝐨𝐰𝐲𝐜𝐡. 𝐊𝐚𝐳̇𝐝𝐞 𝐭𝐨𝐧𝐢𝐞̨𝐜𝐢𝐞 𝐣𝐞𝐬𝐭 𝐢𝐧𝐧𝐞. 𝐍𝐢𝐞 𝐩𝐨𝐝𝐝𝐚𝐰𝐚𝐣 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐳𝐛𝐲𝐭 𝐬𝐳𝐲𝐛𝐤𝐨.
𝐔𝐜𝐳 𝐬𝐢𝐞̨. 𝐂́𝐰𝐢𝐜𝐳. 𝐑𝐞𝐚𝐠𝐮𝐣. 𝐁𝐨 𝐥𝐮𝐝𝐳𝐢𝐞 𝐭𝐨𝐧𝐚̨ 𝐰 𝐜𝐢𝐬𝐳𝐲.
---
*Masz pytania? Doświadczenia? Podziel się w komentarzu – razem budujemy świadomość, która ratuje życia.* 💙
Rzeszowskie WOPR
Ministerstwo Zdrowia
Polskie Radio Rzeszów
Teresa Kubas-Hul Wojewoda Podkarpacki
Laerdal Medical
Rzeszów - stolica innowacji
Rzeszowski Ośrodek Sportu i Rekreacji - ROSiR
Portal informacyjny nowiny24.pl
tvp.info
TVN24
polsatnews.pl
