21/10/2026
Obojętność odbiera dziecku moc.
Przemoc wobec dzieci nie zawsze jest głośna. Nie zawsze towarzyszą jej krzyk, groźby czy obraźliwe słowa. Czasem przybiera postać ciszy. Odwróconego wzroku. Braku odpowiedzi. Udawania, że dziecka nie ma.
„Nie będę z tobą rozmawiać, dopóki się nie uspokoisz”.
„Nie interesuje mnie, dlaczego płaczesz”.
„Skoro tak się zachowujesz, nie mam ci nic do powiedzenia”.
Dla dorosłego ignorowanie bywa sposobem na okazanie niezadowolenia, ukaranie dziecka lub wymuszenie określonego zachowania. Dla dziecka może być jednak doświadczeniem odrzucenia i utraty poczucia bezpieczeństwa.
Badania pokazują, że długotrwałe zaniedbywanie potrzeb emocjonalnych dziecka wiąże się z większym ryzykiem problemów ze zdrowiem psychicznym.
W badaniu obejmującym blisko 1700 dzieci wykazano, że osoby, które w wieku 11 lat doświadczały relacji z rodzicami postrzeganej jako emocjonalnie zaniedbująca i nadmiernie kontrolująca, były bardziej narażone na występowanie zaburzeń psychicznych w wieku 15 lat.
Z kolei metaanaliza opublikowana w 2023 roku, obejmująca 90 badań, wskazuje na istotne związki między doświadczaniem przemocy psychicznej i zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie a problemami zdrowia psychicznego w dorosłości.
Dziecko buduje poczucie własnej wartości i bezpieczeństwa przede wszystkim w relacjach z najbliższymi dorosłymi. To dzięki ich uwadze, zainteresowaniu i odpowiedzi na swoje potrzeby uczy się, że jego emocje są ważne, a ono samo zasługuje na troskę i szacunek.
Kiedy rodzic celowo wycofuje kontakt, by ukarać dziecko, może ono odbierać to jako komunikat: „Nie zasługujesz na moją uwagę, kiedy zachowujesz się w sposób, którego nie akceptuję”.
Z czasem powtarzające się doświadczenia odrzucenia mogą wpływać na samoocenę, sposób przeżywania emocji i budowania relacji z innymi.
Czy to znaczy, że rodzic musi być zawsze dostępny i reagować na każde zachowanie dziecka?
Nie. Dorośli również potrzebują odpoczynku, przestrzeni i czasu na poradzenie sobie z własnymi emocjami.
Istnieje jednak zasadnicza różnica między powiedzeniem: „Jestem teraz zdenerwowana. Potrzebuję chwili, żeby się uspokoić, ale zaraz wrócimy do rozmowy”, a celowym odbieraniem dziecku uwagi i bliskości w ramach kary.
Możemy nie akceptować zachowania dziecka, nie odrzucając przy tym samego dziecka.
W ramach ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy” przypominamy, że przemoc psychiczna bywa trudna do zauważenia, ale jej konsekwencje mogą być równie istotne jak skutki innych form krzywdzenia.
Dziecko potrzebuje wiedzieć, że nawet kiedy popełnia błędy, złości się, płacze czy nie spełnia naszych oczekiwań, nadal zasługuje na uwagę, szacunek i bliskość.
Bo dzieciństwo bez przemocy to także dzieciństwo, w którym nikt nie musi zasługiwać na miłość i uwagę dorosłych.
Źródła:
• Children's perceptions of parental emotional neglect and control and psychopathology (2011), Journal of Child Psychology and Psychiatry.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3170712/
• The Impact of Childhood Psychological Maltreatment on Mental Health Outcomes in Adulthood: A Systematic Review and Meta-Analysis (2023).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10594835/
