23/06/2026
https://www.facebook.com/share/1FQukSS47F/
🎻 CZY WIECIE, że w orkiestrze jest ktoś, kto czasem prowadzi muzyków, zanim dyrygent w ogóle podniesie ręce?
Kiedy oglacie koncert i widzicie dyrygenta z batutą ale także „pierwsze skrzypce" z przodu. I łatwo pomyśleć, że to po prostu najlepszy skrzypek, który dostał najlepsze miejsce.
A to nieprawda. To koncertmistrz i jest drugą najważniejszą osobą na scenie, zaraz po dyrygencie.
To on, jeszcze przed koncertem, daje znak oboiście, żeby zabrzmiało słynne „A", i prowadzi strojenie całej orkiestry. To on ustala smyczkowania, czyli jak mają poruszać się smyczki pierwszych skrzypiec. Dzięki temu cała sekcja gra jak jeden ruch, a nie kilkanaście osobnych rąk. To on tłumaczy uwagi dyrygenta na język muzyków i gra solówki skrzypcowe w środku wielkich utworów.
W wielu momentach muzycy patrzą nie na batutę, tylko na jego smyczek. Bo gest dyrygenta jest umowny, w powietrzu, a koncertmistrz naprawdę wydaje dźwięk razem z nimi. Gdy gościnny dyrygent nie zgrywa się z zespołem, orkiestra trzyma się koncertmistrza jeszcze mocniej. W skrajnych sytuacjach, gdy coś pójdzie nie tak, to on potrafi poprowadzić zespół i uratować wykonanie.
Dlatego jeden gest na początku koncertu nie jest przypadkowy.
Dyrygent wchodzi i najpierw podaje rękę właśnie jemu. To nie jest kurtuazja wobec jednej osoby. Koncertmistrz reprezentuje całą orkiestrę, więc podając mu dłoń, dyrygent kłania się w stronę wszystkich muzyków naraz. Jeden uścisk, a dziękuje całemu zespołowi.
Co ciekawe, to jedna z najstarszych ról w muzyce. Zanim w ogóle pojawili się dyrygenci, orkiestrę prowadził właśnie pierwszy skrzypek, ruchem smyczka.
Tak robili Corelli czy Lully. Dyrygent przyszedł dużo później, gdy orkiestry tak urosły, że jeden grający muzyk nie panował już nad wszystkim. Koncertmistrz jest więc starszy niż sam dyrygent.
To pozycja ogromnego prestiżu, do której dochodzi się latami. Rainer Küchl prowadził Filharmoników Wiedeńskich przez 45 lat. Glenn Dicterow w Nowym Jorku zagrał ponad 6000 koncertów, pod batutą ponad 200 różnych dyrygentów.
Kto z Was dopiero po latach zrozumiał, co naprawdę robi koncertmistrz? A może gracie albo graliście i znacie to z pierwszej ręki? Może macie ciekawe historie związane z tym tematem. 👇
Udostępnij, jeśli grasz lub grałeś w orkiestrze i wiesz, że to prawda. Uczysz muzyki? Pokaż to uczniom i ich rodzicom. A jeśli lubisz takie kulisy sceny podane obserwuj.
Materiały, które oswajają dziecko z muzyką na długo przed pierwszą orkiestrą, znajdziesz tutaj.
👉 naffy.io/muzycznedzieci
(Jeśli lubisz to, co tu robimy możesz postawić nam kawkę)
Źródła: Berklee, Hamilton Philharmonic, Wikipedia (Concertmaster); Wiener Philharmoniker (Rainer Küchl), New York Philharmonic (Glenn Dicterow).
