Fundacja Miejsce Pamięci Obrzyce/ Gedenkstätte Obrawalde

Wskazówki dojazdu Strona internetowa
Z WIZYTĄ W DAWNYM WITTENAU29 września 2026 r. w ramach projektu INTERREG Brandenburgia-Lubuskie odwiedziliśmy szpital Ka...
17/10/2026

Z WIZYTĄ W DAWNYM WITTENAU

29 września 2026 r. w ramach projektu INTERREG Brandenburgia-Lubuskie odwiedziliśmy szpital Karl-Bonhoefer Klinik w Berlinie, czyli dawny Heil-und Pflegeanstalt Wittenau. Wraz z psychologami i historykami z kliniki, przedstawicielami Uniwersytetu Rostock, kordynatorami projektu z Berlina i Seelow, przedstawicielami gminy Międzyrzecz, Ueckermünde oraz Urzędu Marszałkowskiego z Zielonej Góry oraz uczniami i nauczycielami młodzieży biorącej udział w projekcie mieliśmy okazję uczestniczyć w spotkaniu podsumowującym dotychczasowe działamia.
Pośród innych wystąpień ze swojej strony przedstawiliśmy postęp prac nad publikacją historyczną, powstającą w ramach projektu. Spotkanie w dawnym Wittenau posłużyło również do odświeżenia znajomości z podziwianymi przez nas wybitnymi historykami "pseudo-eutanazji" z czasów nazistowskich, Christiną Härtel i Thomasem Beddiesem, badającymi transporty pacjentów z Wittenau do Obrawalde z czasów II wojny światowej.
Na zakończenie spotkania zwiedzaliśmy znakomitą wystawę "Totgeschwiegen", na której przedstawiono również znaczenie Heil-und Pflegeanstalt Obrawalde.

Dzisiaj 10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego🧠
10/10/2026

Dzisiaj 10 października obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego🧠

10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego (World Mental Health Day). To szczególna okazja, by przypominać o prawach osób doświadczających kryzysu zdrowia psychicznego, a także tych, które z powodu podobnych doświadczeń spotykają się ze stygmatyzacją i dyskrym...

12 września 2026 mieliśmy przyjemność oprowadzać na spacerze historycznym wycieczkę ze Szczecina. Ta grupa niezwykłych p...
06/10/2026

12 września 2026 mieliśmy przyjemność oprowadzać na spacerze historycznym wycieczkę ze Szczecina.
Ta grupa niezwykłych pasjonatów pod wodzą Michała Rembasa w pełni doceniła architekturę i historię Szpitala Psychiatrycznego w Obrzycach. Były to wspaniałe 2 godziny z ludźmi pełnymi pasji i energii, którzy cieszą się poznawaniem nowych nietypowych miejsc.
Dziękujemy również za zaproszenie do zwiedzania dawnego zakładu Stettin-Kückenmühle.
Przypominamy, że wraz z pacjentami z Kückenmühle do Obrawalde został przeniesiony pielęgniarz Emil Schmidt, który tak pokochał przydzieloną mu broń, że pacjenci nadali mu przydomek "Revolverschmidt".
Na pytania pacjentek z Oddziału X, dlaczego znęca się nad podlegającymi mu pacjentami-mężczyznami z Oddziału XXI odpowiadał z uśmiechem "Bo to bardzo źli chłopcy".

https://fundacjaobrzyce.eu/ksiegarnia/

26/09/2026

Intensywne prace budowlane w budynku nr 17

Na terenie Samodzielnego Publicznego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Międzyrzeczu trwają intensywne prace związane z modernizacją i adaptacją budynku nr 17, w którym docelowo funkcjonować będzie Zakład Opiekuńczo-Leczniczy Psychiatryczny.
Obecnie prowadzone są przede wszystkim prace rozbiórkowe i wyburzeniowe, przygotowujące obiekt do kolejnych etapów przebudowy. Roboty obejmują m.in. demontaż istniejących elementów budynku oraz przygotowanie poszczególnych pomieszczeń i konstrukcji do zaplanowanych zmian.
Inwestycja jest realizowana na podstawie umowy podpisanej 21 sierpnia 2026 r. pomiędzy Szpitalem a wykonawcą – lokalnym konsorcjum firm TOMBUD z Międzyrzecza. Wartość inwestycji wynosi niemal 13,9 mln zł, a zakończenie wszystkich prac planowane jest na 30 września 2027 r.

W ramach zadania zaplanowano m.in.:
➡ przebudowę, rozbudowę budynku oraz zmianę sposobu użytkowania poddasza budynku nr 17,
➡ dobudowę przedsionka windy,
➡ zagospodarowanie terenu wokół obiektu oraz wykonanie niezbędnej infrastruktury towarzyszącej,
➡ zakup nowoczesnego wyposażenia oraz sprzętu medycznego.

Po zakończeniu inwestycji liczba miejsc w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym Psychiatrycznym zwiększy się o 40 łóżek – ze 185 do 225.
Do zmodernizowanego i zaadaptowanego budynku nr 17 zostaną przeniesieni pacjenci obecnie przebywający w budynku nr 18. Pozwoli to na stworzenie bardziej nowoczesnych, funkcjonalnych i komfortowych warunków pobytu dla pacjentów, a także poprawę warunków pracy personelu.

Przypomnijmy , iż Modernizacja Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Psychiatrycznego jest jednym z trzech zadań inwestycyjnych realizowanych przez Szpital w ramach programu inwestycyjnego Ministerstwa Zdrowia pn. „Rozwój infrastruktury i standardów opieki psychiatrycznej dla dzieci, młodzieży i dorosłych w Samodzielnym Publicznym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Międzyrzeczu”.
Przedsięwzięcie realizowane jest na podstawie umowy nr DOI/FM/SIS/PSYCH/2026/317/13, zawartej w marcu 2026 r. z Ministrem Zdrowia, i finansowane ze środków Funduszu Medycznego.

Obecny etap prac to dopiero początek dużej zmiany, jaka czeka budynek nr 17. W kolejnych miesiącach realizowane będą następne etapy przebudowy, dzięki którym obiekt zyska nową funkcjonalność i wyższy standard. O kolejnych etapach realizacji inwestycji oraz postępach prac będziemy na bieżąco informować na naszej stronie internetowej.

22 września 2026 roku obchodzimy już po raz drugi Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi.
23/09/2026

22 września 2026 roku obchodzimy już po raz drugi Dzień Pamięci Ofiar Zagłady Osób z Zaburzeniami Psychicznymi.

22 września 1939 roku eksterminowano pensjonariuszy Zakładu Psychia...

JESIEŃ 1939 W OBRAWALDE 1 września 1939 roku niespodziewanie oddziały niemieckie przełamały polską granicę. Zaczęła się ...
05/09/2026

JESIEŃ 1939 W OBRAWALDE

1 września 1939 roku niespodziewanie oddziały niemieckie przełamały polską granicę. Zaczęła się II wojna światowa.

Słoneczna pogoda sprzyjała triumfalnemu marszowi Wehrmachtu, który już 7 września dotarł do Krajowego Zakładu Psychiatrycznego w Kościanie. 3 dni później, 10 września zajął Krajowy Zakład Psychiatryczny w Owińskach a 11 wrzesnia wkroczył do Krajowego Zakładu Psychiatrycznego w Dziekance koło Gniezna. Trzy dawne placówki Prowincji Poznańskiej znalazły się na powrót w rękach administracji niemieckiej.

Gdy w trzech lecznicach wielkopolskich nastał czas chaosu i terroru, w Obrawalde panował pozorny spokój. Z życia szpitala zniknęło tylko kilka znanych twarzy. Dyrektor, ginekolog, dr Henrard wraz z paroma pielęgniarzami zostali powołani do wojska i wyruszyli na front. Daleko im było jednak do naiwnego entuzjazmu kolegów z 1914 r., których nazwiska wyryto na tablicy pamiątkowej ku czci poległych w holu administracji.

Przełamanie granicy polsko- niemieckiej 15 km od szpitala, dopełniło szeregu zmian w życiu personelu z Obrawalde, których kaskada ruszyła już w 1933 r. W tej nowoczesnej placówce przyszłość wydawała się teraz niepewna.

Po zlikwidowaniu w 1938 r. Marchii Granicznej Poznań-Prusy Zachodnie, szpital zyskał nową nazwę "Landeskrankenanstalt Meseritz-Obrawalde" i trafił pod zarząd związku samorządowego Prowincji Pomorze z siedzibą w Szczecinie ( w momencie kiedy Międzyrzecz został przyłączony do Brandenburgii) . Ze szczytu bramy szpitalnej zniknął czarny orzeł marchijski a pojawił się czerwony pomorski gryf.

Lecznica na powrót stała się jednoimiennym szpitalem psychiatrycznym, jak u swojego zarania w 1904 r. Zlikwidowano wszystkie oddziały specjalistyczne, pozostawiając jedynie psychiatrię. Stanowiska pracy utrzymali jedynie psychiatrzy i podlegający im opiekunowie i opiekunki psychiatryczne. Personel pracujący na oddziałach położniczym, dziecięcym czy wewnętrznym musiał odejść. Pozostali w szpitalu pracownicy byli zobowiązani zapisać się do NSDAP i regularnie uczestniczyć w spotkaniach partyjnych. Już w 1937 r. wszyscy zostali nakłonieni do złożenia przysięgi na wierność Führerowi.

Na przyszłość Obrawalde padł cień gubernatora Pomorza, Franza Schwede-Coburga. Gauleiter miał własne plany wobec podlegających mu czterech pomorskich zakładów psychiatrycznych (Lauenburg, Treptow/R, Ueckermünde, Obrawalde). Jego celem było opróżnienie tych perełek architektonicznych z nieuleczalnie chorych pacjentów i oddanie ich do dyspozycji jednostkom SS i Wehrmachtu. Pierwszy transport nieuleczalnie chorych pacjentów z pomorskich lecznic odjechał jesienią 1939 do Neustadt (Wejherowo). Ci pomorscy „bezuzyteczni zjadacze chleba” zostali rozstrzelani w lasach piaśnickich.

Jego przyjaciel, gauleiter Warthegau, Arthur Greiser, miał podobne podejście do pacjentów psychiatrycznych. W zajętych przez oddziały niemieckie wielkopolskich placówkach: Owińska, Kościan i Dziekanka pojawił się dr Johannes Banse. Był on biegłym lekarzem specjalistą psychiatrii ze szpitala w Ueckermünde i miał dokonać inspekcji polskich szpitali. Jego zadaniem było wyselekcjonowanie spośród pacjentów, tych „wartościowych” z pochodzeniem niemieckim. „Wybrańcy” odjechali na dalsze leczenie do pomorskiego Obrawalde, natomiast pozostałych skazano na śmierć. Pacjentów z Owińsk rozstrzelano w lasach obornickich a cześć zagazowano w Forcie VII, podopiecznych z Kościana uduszono w mobilnych komorach gazowych i pochowano w lesie jarogniewickim a nieszczęśników z Dziekanki zamordowano w "Gaswagen" i pochowano w lasach nowaszyckich.

Po „wzorcowo” wykonanej inspekcji placówek wielkopolskich, dr Banse w 1940 r. ostatecznie osiadł w Obrawalde, gdzie został pod nieobecność dr. Henrarda kierownikiem medycznym szpitala.

Tu czekało na niego nowe wielkie zadanie: stać się dowódcą frontu wewnętrznego. Kiedy żołnierze Wehrmachtu walczyli na froncie „zewnętrznym” z polskim przeciwnikiem, dr Banse wraz z podległym mu personelem obrzyckim miał otworzyć „front wewnętrzny” i równie dzielnie walczyć z krajowym wrogiem, czyli słabymi, chorymi, upośledzonymi, którzy byli balastem dla społeczeństwa niemieckiego.

Czy podołał temu zadaniu?

Odpowiedź w książce: K. Sztuba-Frąckowiak, Szpital Psychiatryczny w Obrzycach 1904-1945. Cienie z przeszłości, Miedzyrzecz 2025.

https://fundacjaobrzyce.eu/ksiegarnia/

Post powstał bez użycia AI.
Fot. Internet, Archiwum Fundacji, Archiwum M. Meisnera, IPN, HG Meseritz.

Adres

Obrzyce
Miedzyrzecz

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Fundacja Miejsce Pamięci Obrzyce/ Gedenkstätte Obrawalde opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij


Inne Organizacja non profit w Miedzyrzecz

Pokaż Wszystkie