16/10/2026
NACISKI MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI W SPRAWIE MIŁOSZYCKIEJ. JAK BYŁO NAPRAWDĘ?
Od lat w przestrzeni publicznej powraca teza, że L**h Kaczyński miał naciskać na prokuraturę, aby postawiła Tomaszowi Komendzie zarzuty. Jako dowód przywoływany jest fragment jego wypowiedzi z konferencji prasowej z jesieni 2000 roku.
Aby rzetelnie ocenić te twierdzenia, należy wrócić do chronologii wydarzeń, przypomnieć okoliczności tej wypowiedzi, a następnie prześledzić, co działo się w Ministerstwie Sprawiedliwości po 2018 roku, kiedy sprawa miłoszycka znalazła się w centrum zainteresowania ogólnopolskiej opinii publicznej.
1. Zanim L**h Kaczyński został ministrem, Tomasz Komenda miał już postawione zarzuty i przebywał w areszcie
18 kwietnia 2000 roku Tomasz Komenda został zatrzymany i przedstawiono mu zarzuty. Dzień później, 19 kwietnia, sąd zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie.
L**h Kaczyński objął urząd ministra sprawiedliwości 12 czerwca 2000 roku, a więc niemal dwa miesiące później.
To istotna okoliczność, ponieważ decyzje o przedstawieniu Komendzie zarzutów i zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania zapadły, zanim Kaczyński objął stanowisko.
Warto przypomnieć, kto kierował resortem od początku sprawy do oddalenia kasacji Komendy przez Sąd Najwyższy 12 maja 2005 roku:
▪️ Hanna Suchocka — od 31 października 1997 r. do 8 czerwca 2000 r.
▪️ L**h Kaczyński — od 12 czerwca 2000 r. do 4 lipca 2001 r.
▪️ Stanisław Iwanicki — od 5 lipca 2001 r. do 19 października 2001 r.
▪️ Barbara Piwnik — od 19 października 2001 r. do 6 lipca 2002 r.
▪️ Grzegorz Kurczuk — od 6 lipca 2002 r. do 2 maja 2004 r.
▪️ Marek Sadowski — od 2 maja 2004 r. do 6 września 2004 r.
▪️ Andrzej Kalwas — od 6 września 2004 r. do 31 października 2005 r.
W okresie wakatu na stanowisku ministra, od 8 do 12 czerwca 2000 roku, obowiązki związane z kierowaniem resortem wykonywał premier Jerzy Buzek.
2. Co rzeczywiście wydarzyło się podczas konferencji L**ha Kaczyńskiego?
Jesienią 2000 roku L**h Kaczyński podczas konferencji prasowej mówił o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu prokuratury. Wśród wielu poruszanych kwestii wspomniał również o sprawie zbrodni miłoszyckiej. W tym czasie Tomasz Komenda od pół roku przebywał już w areszcie.
Tak więc owa konferencja nie była poświęcona sprawie Małgosi ani Tomaszowi Komendzie. Dotyczyła szerszych problemów związanych z działaniem prokuratury, a sprawa miłoszycka była jedną z wielu poruszonych kwestii. Fragment dotyczący tej sprawy nie stanowił głównego tematu wystąpienia.
Kaczyński zainteresował się sprawą w związku ze skargą pełnomocniczki rodziców Małgosi, dotyczącą przede wszystkim stanowiska wrocławskiej prokuratury, która nie chciała zmienić kwalifikacji prawnej czynu na zabójstwo.
W grudniu 2000 roku zmieniono prokuratora prowadzącego śledztwo w sprawie zbrodni w Miłoszycach. Stanisław Ozimina przestał je prowadzić, a sprawę powierzono Tomaszowi Fedykowi. W marcu 2001 roku odwołano prokuratora okręgowego Marka Gabryjelskiego, jednak nie ma podstaw, by twierdzić, że decyzja ta wynikała wyłącznie ze sprawy miłoszyckiej.
Nie zaprzeczamy więc, że interwencja miała miejsce. Trzeba jednak odróżnić zainteresowanie sposobem działania prokuratury od udowodnionego nacisku na podejmowanie określonych decyzji procesowych.
W szczególności nie można twierdzić, że L**h Kaczyński naciskał na przedstawienie Komendzie zarzutów, skoro nastąpiło to przed objęciem przez niego urzędu.
3. Rok 2018 — sprawa miłoszycka staje się przedmiotem intensywnych działań Ministerstwa Sprawiedliwości
15 marca 2018 roku Tomasz Komenda opuścił zakład karny.
16 maja 2018 roku Sąd Najwyższy uchylił wcześniejsze wyroki skazujące i uniewinnił Komendę.
Po tych wydarzeniach sprawa miłoszycka stała się przedmiotem licznych publicznych wystąpień Zbigniewa Ziobry, który pełnił wówczas funkcję ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego.
Organizowano konferencje prasowe poświęcone sprawie Komendy, błędom wcześniejszego postępowania, działaniom prokuratury oraz poszukiwaniu rzeczywistych sprawców zbrodni.
Podczas tych wystąpień przedstawiano również informacje dotyczące osób podejrzewanych o udział w zbrodni. W tamtym momencie ich odpowiedzialność nie była jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta przez sądy.
Konferencję zorganizowano również po zatrzymaniu Norberta Basiury, aby poinformować opinię publiczną o tym wydarzeniu.
Nie chodziło zatem o pojedynczą wzmiankę o sprawie miłoszyckiej przy okazji szerszej wypowiedzi na temat prokuratury. Była to seria wystąpień, których bezpośrednim tematem były konkretna zbrodnia, śledztwo, Tomasz Komenda i osoby podejrzewane o udział w przestępstwie.
4. Zbigniew Ziobro kierował resortem przez cały okres nowego śledztwa i procesów
Zbigniew Ziobro objął stanowisko ministra sprawiedliwości 16 listopada 2015 roku i pełnił je do 27 listopada 2023 roku.
W tym okresie toczyły się kluczowe postępowania związane ze zbrodnią miłoszycką.
W 2016 roku prowadzono działania zmierzające do ustalenia pozostałych sprawców. W 2018 roku Komenda został uniewinniony, a postępowanie wobec innych podejrzanych było kontynuowane.
W 2020 roku zapadł wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie Ireneusza Matuszaka i Norberta Basiury. W grudniu 2021 roku sprawę rozstrzygnął Sąd Apelacyjny we Wrocławiu.
26 października 2023 roku Sąd Najwyższy oddalił kasacje w sprawie Matuszaka i Basiury. Zbigniew Ziobro nadal sprawował wówczas urząd ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego. Z funkcji ministra odszedł dopiero 27 listopada 2023 roku.
Przez cały okres nowego śledztwa, procesów przed sądami obu instancji oraz postępowania kasacyjnego resortem kierował więc ten sam polityk.
Samo sprawowanie urzędu ani organizowanie konferencji prasowych nie dowodzi bezprawnego wywierania nacisków. Nie oznacza to jednak, że publiczne działania ministra i prokuratora generalnego w tak konkretnej i głośnej sprawie nie powinny podlegać analizie.
5. I teraz porównajmy oba okresy
Dopiero po przedstawieniu chronologii widać, jak bardzo różnią się okoliczności obu sytuacji.
W przypadku L**ha Kaczyńskiego punktem odniesienia stało się kilka zdań wypowiedzianych podczas jednej konferencji prasowej jesienią 2000 roku. Konferencja ta nie była poświęcona sprawie miłoszyckiej, a Komenda miał już wówczas postawione zarzuty i był tymczasowo aresztowany.
W przypadku Zbigniewa Ziobry mamy natomiast do czynienia z wieloma konferencjami prasowymi od 2018 roku, podczas których sprawa miłoszycka, postępowanie dotyczące Komendy i osoby podejrzewane o udział w zbrodni stanowiły bezpośredni temat wystąpień. Ziobro kierował resortem przez cały okres nowego śledztwa i kolejnych procesów, aż do rozstrzygnięcia kasacji w październiku 2023 roku.
I właśnie tutaj pojawia się problem, którego nie sposób zignorować.
Jak to możliwe, że kilka zdań L**ha Kaczyńskiego, wypowiedzianych podczas jednej konferencji, urosło do rangi rzekomego dowodu na nie wiadomo jak wielkie naciski, podczas gdy wielokrotne konferencje Zbigniewa Ziobry, poświęcone bezpośrednio sprawie miłoszyckiej, są w opinii publicznej w dużej mierze pomijane?
Nie twierdzimy, że każde wystąpienie Ziobry było bezprawnym naciskiem. Takiego wniosku nie można wyprowadzić wyłącznie z liczby konferencji.
Zwracamy jednak uwagę na rażącą nierównowagę w sposobie, w jaki te wydarzenia są przedstawiane i oceniane.
Jeżeli pojedyncza wypowiedź jednego ministra ma być analizowana jako możliwa forma nacisku na prokuraturę, to dlaczego nie poddaje się równie wnikliwej analizie wielokrotnych wystąpień jego następcy, który publicznie wypowiadał się o tej konkretnej sprawie, osobach podejrzewanych i prowadzonych postępowaniach?
Dlaczego w jednym przypadku kilka zdań urasta do rangi kluczowego dowodu, a w drugim cała seria konferencji nie wywołuje żadnej dyskusji?
6. Nasz wniosek
Nie zamierzamy zastępować jednej politycznej narracji inną. Nie twierdzimy, że publiczne wystąpienia Ziobry dowodzą bezprawnych nacisków.
Wskazujemy natomiast, że rzetelna analiza wymaga uwzględnienia chronologii, kontekstu, liczby wystąpień i rzeczywistego przebiegu postępowań.
Tomasz Komenda usłyszał zarzuty i został tymczasowo aresztowany, zanim L**h Kaczyński objął urząd ministra. Jesienią 2000 roku Kaczyński wspomniał o sprawie miłoszyckiej podczas konferencji dotyczącej szerszych problemów prokuratury. Była to jednorazowa sytuacja. Później L**h Kaczyński nigdy już nie zabierał publicznie głosu na temat zbrodni w Miłoszycach.
Od 2018 roku Zbigniew Ziobro wielokrotnie publicznie wypowiadał się na temat zbrodni miłoszyckiej, a jego ministerstwo nadzorowało prokuraturę przez cały okres nowego śledztwa i procesów dotyczących innych podejrzanych.
Te okoliczności nie są identyczne i nie należy udawać, że są. Ale właśnie dlatego każda z nich zasługuje na rzetelną, opartą na faktach ocenę.
W TEJ SPRAWIE NAJWAŻNIEJSZA JEST MAŁGOSIA, JEJ RODZINA I PRAWDA O TYM, CO RZECZYWIŚCIE SIĘ WYDARZYŁO.