Zespół Ośrodków Wsparcia w Mławie

10/10/2025

10/10/2025

Wspólnie dla zdrowia psychicznego – za nami ważna konferencja! 💪
🗓️ Wczoraj, 9 października, w Zespole Ośrodków Wsparcia w Mławie odbyła się konferencja „Zdrowie Psychiczne Młodych: Wspólne Działania na Rzecz Dobrostanu Emocjonalnego Dzieci
i Młodzieży”, która cieszyła się ogromnym zainteresowaniem i bardzo wysoką frekwencją!
Było to niezwykłe zwieńczenie naszego projektu „Zdrowy Umysł - Zdrowe Życie”, który mogliśmy realizować dzięki środkom Samorządu Województwa Mazowieckiego. ❤
Spotkanie poprowadził Dyrektor Zespołu Ośrodków Wsparcia w Mławie i jednocześnie koordynator projektu, Łukasz Deptuła.
Swoją obecnością zaszczycili nas m.in. przedstawiciele Mławski: Wicestarosta Tomasz Chodubski i Radny Jerzy Nowakowski - Przewodniczący Komisji Oświaty, Kultury, Sportu
i Turystyki oraz Dyrektor Wydziału Edukacji, Sportu i Zdrowia, Pani Bożena Tomkiel. W spotkaniu uczestniczyły również przedstawicielki Pań Poseł na Sejm RP: Pani Monika Golubska, Wicedyrektor Biura Poselskiego Poseł Anny Cicholskiej oraz Pani Marta Pietrzak, Dyrektor Biura Poselskiego Poseł Marii Koźlakiewicz. Dziękujemy wszystkim Państwu za obecność i wsparcie!
Oficjalnego otwarcia dokonał Wicestarosta Tomasz Chodubski, podkreślając, jak ważne są takie spotkania:
„Ta forma sprzyja nie tylko edukacji, poszerzaniu wiedzy, ale również wymianie doświadczeń, pogłębianiu współpracy.” Dziękujemy za te ważne słowa! 💐
Serce naszej konferencji stanowiły trzy wybitne prelekcje prowadzone przez wspaniałe ekspertki:
🗣 Justyna Żukowska-Gołębiewska ( UNAWEZA, projekt MŁODE GŁOWY) opowiedziała o wspieraniu dziecka w kryzysie.
🗣 Aleksandra Szewera-Witkowicz ( Bene Vobis) przybliżyła temat rozpoznawania sygnałów zagrożenia.
🗣 Agnieszka Stefaniak, która poruszyła fundamentalną kwestię budowania bezpiecznej relacji.
Paniom ekspertkom raz jeszcze z całego serca dziękujemy za ogromną dawkę wiedzy i inspiracji! 🙏
To był dzień pełen merytorycznych dyskusji i nawiązywania dialogu. Serdecznie dziękujemy za tak liczne przybycie i zaangażowanie wszystkim Państwu – dyrektorom, psychologom, pedagogom i nauczycielom ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych, pracownikom socjalnym i kierownikom jednostek pomocy społecznej, kuratorom sądowym oraz przedstawicielom wszystkich instytucji, których łączy wspólny cel – dobro dzieci i młodzieży.
Na zakończenie Dyrektor ZOW, Łukasz Deptuła, zaapelował do wszystkich zebranych specjalistów o zacieśnienie współpracy międzyinstytucjonalnej oraz o to, by nie bać się reagować w chwili bycia świadkiem lub otrzymania niepokojącego sygnału dotyczącego dziecka.
Dziękujemy wszystkim za obecność i zaangażowanie. Razem możemy więcej!

06/10/2025

03/10/2025

W dniu wczorajszym obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień bez przemocy.
Trudno uciec od przemocy, jest ona bowiem wszechobecna – na ulicach, w szkole, w rodzinach, w sieci i w telewizji. Warto, więc stawić jej czoła, reagować kiedy komuś dzieje się krzywda. Święto zostało ustalone w dniu urodzin Mahatmy Gandhiego, pioniera filozofii i strategii niestosowania przemocy.
Od 2007 roku corocznie 2 października obchodzimy Międzynarodowy Dzień bez Przemocy (ang. International Day of Non-Violence) – święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 15 czerwca 2007 roku, uchwalone w rezolucji A/RES/61/271, zainspirowanej poglądami propagatora pacyfizmu Bohatera Narodowego Indii, Wielkiego Hindusa Mahatmy Gandhiego (urodzonego 2 października 1869, zmarłego wskutek zamachu 30 stycznia 1948 roku). To właśnie dzień urodzin Mahatmy Gandhiego, postaci niezwykłej, stał się inspiracją tego święta. Jego słynna koncepcja niestosowania przemocy (ahimsa) i biernego oporu ma długą historię zarówno w religii hinduskiej czy buddyjskiej.
Jednakże warto też dla refleksji skupić się na definicji samej przemocy. Przemoc to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku przyzwolenia tej osoby na taki wpływ w celu uzyskania jakiegoś istotnego zasobu.
W odróżnieniu od agresji cechuje się intencjonalnością, racjonalnością i jest działaniem przemyślanym, a często także grupowym. Stosowana jest zarówno przez ludzi, jak
i inne zwierzęta społeczne o dużym mózgu, np. przez goryle (potwierdzają to badania zmarłej wczoraj Jane Goodall)
Pojęcie przemocy, pomimo obecnych w historii przeobrażeń znaczeniowych zawsze połączone było z relacjami między płciami, a więc z tym, co znaczy w danym społeczeństwie być mężczyzną i kobietą i z tym, jakie zależności ekonomiczne, społeczne i psychologiczne przypisywano tym kategoriom. Jest, zatem ona od początków ludzkości. Co najmniej od XVIII wieku nierówny podział władzy między kobietami i mężczyznami uzasadniano między innymi odmiennym podziałem „namiętności” oraz innym potencjałem przemocy. Realna, gotowa do zastosowania przemocy władza miałaby się koncentrować po stronie mężczyzn, podczas gdy zadanie kobiet miałoby polegać na neutralizowaniu męskiej gotowości do stosowania przemocy poprzez własne podporządkowywanie się im. Zagadnienia te były przedmiotem badań wielu uczonych i filozofów. Zajmowali się min. Hobbes i Freud, Ludwik Gumplowicz, Bronisław Malinowski, August Comte, Herbart Spencer, Georg Simmel, Max Weber i wielu innych.
W teorii neutralizacji Davida Matzy i Greshama Sykesa stosowanie przemocy jest powiązane z kwestionowaniem ofiary (jedną z technik neutralizacji), w tym z negowaniem istnienia ofiary, albo z postrzeganiem siebie jako osoby wymierzającej sprawiedliwość. Wówczas ofiara traktowana bywa jako osoba, która zasłużyła na karę.

Definicja Światowej Organizacji Zdrowia przyjęta w roku 1996 i obowiązująca do tej pory[, określa przemoc jako: „celowe użycie siły fizycznej lub władzy, sformułowane jako groźba lub rzeczywiście użyte, skierowane przeciwko samemu sobie, innej osobie, grupie lub społeczności, które prowadzi do wysokiego prawdopodobieństwa spowodowania obrażeń cielesnych, śmierci, szkód psychologicznych, wad rozwoju lub braku elementów niezbędnych do normalnego życia i zdrowia”.
Według WHO, o uznaniu danego przypadku użycia siły lub władzy, lub groźby takiego użycia, za przemoc, decyduje negatywny cel i wysokie prawdopodobieństwo negatywnych skutków takiego działania. Ważnym elementem definicji WHO jest uznanie celu za składnik definicji przemocy, niezależnie od wyniku działania. To wyklucza z definicji niezamierzone zdarzenia, takie jak na przykład większość wypadków. Z kolei włączenie słowa "władza" w dodatku do siły fizycznej rozszerza definicję na różne aspekty zależności między rządzonymi a rządzącymi, w tym na przekroczenie granic prawnie dozwolonego użycia siły, ale także na zastraszanie
i różnego rodzaju zaniedbania. Użycie siły w dobrym celu nie jest według tej definicji WHO uważane za przemoc. Z kolei przemoc nie jest automatycznie tożsama z przymusem, stosowanym w celu zapewnienia przestrzegania prawa.
Prawo określa sytuacje, w których dopuszczalne jest stosowanie wobec kogoś przemocy,
a także, kto i w jaki sposób może jej używać. Środkami przemocy dysponują zazwyczaj organy państwa. Czasami mogą je również stosować osoby prywatne (np. przy stanie wyższej konieczności). Przemoc zastosowana przez osobę nieuprawnioną jest zabroniona.
Najczęściej wyróżnia się przemoc: fizyczną, psychiczną, seksualną, ekonomiczną oraz polegającą na zaniedbaniu.
Przemoc fizyczna to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu siły fizycznej. Stanowi naruszenie nietykalności cielesnej. Przemoc fizyczną stosuje się np. przy zgwałceniu albo kneblowaniu. Natomiast w przypadkach takich jak eksmisja z mieszkania, tymczasowe aresztowanie, zastosowanie kary pozbawienia wolności itp. stosuje się przymus, chociaż w razie przekroczenia przepisów określających użycie siły może dojść do aktów przemocy.
Przemoc psychiczna to wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej Typowymi środkami przemocy psychicznej są między innymi:
1. poniżanie,
2. ośmieszanie,
3. zastraszanie.
4. grożenie:
• użycia przemocy fizycznej. Groźby mogą być zawoalowane – ktoś się może dowiedzieć, że ten, czy tamten miał już złamany nos albo szczękę, albo że "przecież dentysta kosztuje".
• samobójstwem. "jak tego nie zrobisz to się zabiję", “jak to zgłosisz na policję to się zabiję".
• swoim gniewem "jak się zdenerwuje to…"
• skrzywdzeniem bliskich osób
• skrzywdzeniem zwierząt,
• zniszczeniem mienia
• odcięciem się od ofiary.
• skompromitowaniem kogoś. Czyli narażenie kogoś na wstyd, śmieszność lub utratę dobrej opinii
• odcięciem kogoś od pomocy finansowej
2. wmawianie choroby psychicznej
3. izolacja społeczna, czyli kontrolowanie i zakazywanie bądź ograniczanie kontaktów
z innymi ludźmi.
• kontrolowanie, ograniczanie czy zakazywanie kontaktów z innymi ludźmi
w tym z rodziną, przyjaciółmi/znajomymi, innymi ludźmi. Sprawca dąży do tego, by ofiara była samotna i zależna od sprawcy. Chcą nieustannie wiedzieć, co druga osoba robi, z kim i dlaczego. Przemocowiec robi to, ponieważ nie chce żeby ofiara spotykała się z osobą, która może poinformować ofiarę, że jest ofiarą przemocy psychicznej, może krytykować zachowanie oprawcy, co mogłoby sprawić, że ofiara chciałaby odejść od sprawcy.
• zakazywanie kontaktów z psychologiem, psychoterapeutą czy psychiatrą lub innym specjalistą zdrowia psychicznego. "Nie możesz chodzić do psychologa szkolnego bo nam ciebie zabiorą" - rodzic wie, że stosowana wobec dziecka przemoc jest czymś złym i matka nie chce żeby odpowiednie służby się o tym dowiedziały".
Tego rodzaju przemoc jest charakterystyczna dla nowoczesnego społeczeństwa, w którym może być stosowana zarówno przez osoby znajdujące się na wyższym stanowisku w miejscu pracy, jak i przez podporządkowujący się autorytetom personel. Posłuszeństwo wobec autorytetu pozwala na zrzucenie odpowiedzialności na przełożonych.
Przemoc seksualna, cyberprzemoc – to wszelka przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych – komunikatorów, czatów, stron internetowych, blogów, SMS-ów,
MMS-ów.
Przemoc w rodzinie to zamierzone, wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody. W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą. Ofiara jest zazwyczaj słabsza, a sprawca silniejszy. W Polsce zgodnie z art. 207 § 1 kodeksu karnego, przemoc w rodzinie jest przestępstwem.
Przemoc w szkole - przemoc nauczycieli wobec uczniów, przemoc uczniów względem innych uczniów.
Przemoc w więzieniu, Przemoc wobec kobiet, mężczyzn, rówieśnicza i wobec samego siebie
( autoagresja). Jak więc widzimy jest to bardzo szerokie spectrum.
O zjawisku przemocy powstało wiele prac, opracowań, stanowi ona bardzo szerokie pole badawcze i źródło wiedzy o relacjach międzyludzkich. Konkluzja jest niestety gorzka, pomimo ciągłego rozwoju przemoc się rozwija, nabiera różnych odcieni i kształtów. Pomimo
tego- warto zaangażować się żeby to zjawisko zniwelować, pomóc nie tylko ofiarom, społeczności ale tez samemu sobie.

Niniejszy tekst opracowano ze źródeł encyklopedycznych, opracowań dotyczących problemów przemocy i Wikipedii.

Jarosław Trześniewski Kwiecień

25/09/2025

Światowy Dzień Psychoterapii
Wyzwania współczesnego świata i jego dynamiczny rozwój technologiczny wpływają na wzrost stresu, niepewności oraz braku poczucia bezpieczeństwa. Wymagania narzucane sobie, a także rosnąca presja ze strony społeczeństwa, przyczyniają się do pogorszenia funkcjonowania fizycznego i psychicznego człowieka. Depresja, stany lękowe, wypalenie zawodowe czy trudności w relacjach międzyludzkich to tylko niektóre z wyzwań, z którymi mierzy się współczesny człowiek. W obliczu tych trudności psychoterapia zyskuje jako skuteczna metoda pracy nad sobą, prowadząc do wewnętrznej harmonii i poprawy jakości życia.
Psychoterapia jest metodą stosowaną w leczeniu zaburzeń psychicznych oraz
w rozwiązywaniu problemów emocjonalnych i społecznych. Może również wspomagać rozwój osobowościowy i poprawić jakość życia. Jako metoda leczenia istnieje od ponad 100 lat, a za jej twórcę uznawany jest Zygmunt Freud.
Początkowo psychoterapia koncentrowała się wokół dwóch nurtów: psychoanalitycznego
i behawioralnego. W późniejszych latach wyłoniły się kolejne, takie jak nurt systemowy
i humanistyczny. Każdy z nich opiera się na odmiennych założeniach teoretycznych i w inny sposób interpretuje pojęcie zdrowia psychicznego oraz proces zdrowienia. Nurt, który reprezentuje psychoterapeuta, określa jego styl pracy, wygląd sesji, narzędzia, jakimi się posługuje, oraz sposób, w jaki postrzega problem pacjenta.
Psychoterapia psychodynamiczna wywodzi się z teorii Freuda i koncentruje się na niewłaściwych procesach, które wpływają na zachowanie i emocje osoby. Zakłada,
że niewłaściwe myśli, doświadczenia i relacje z dzieciństwa mogą wpływać na zachowanie
i emocje. Psychoterapia psychodynamiczna ma na celu zbadanie i przeniesienie tych niewłaściwych doświadczeń i emocji do świadomości tak, aby osoba będąca w terapii mogła lepiej zrozumieć, w jaki sposób wpływają na jej życie. Terapia w tym nurcie jest długoterminowa. Jest ona szczególnie korzystna w leczeniu zaburzeń osobowości, depresji
i trudności w relacjach.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najczęściej stosowanych metod. Koncentruje się na identyfikacji i zmianie negatywnych wzorów myślenia. Głównym założeniem tego nurtu jest to, że nasze myśli, uczucia i zachowania są powiązane,
a negatywne zniekształcenia i przekonania mogą przyczyniać się do doświadczania trudności. To, co myślimy, wpływa na to, co przeżywamy. Psychoterapia poznawczo-behawioralna pomaga w rozpoznaniu myśli automatycznych lub schematów, które tworzą objawy,
a następnie opracowuje strategię zmiany. Celem tego nurtu jest wypracowanie bardziej adaptacyjnych wzorów myślenia oraz zachowania. Jest to zazwyczaj terapia krótkoterminowa, trwająca od 10 do 16 sesji.
Psychoterapia systemowa zakłada, że problemy i zachowania ludzi są wynikiem relacji,
w której są oni zaangażowani. Działanie systemu może podtrzymywać trudność lub wpłynąć na osłabienie objawów. Celem psychoterapii systemowej jest poprawa komunikacji
i funkcjonowania jednostki w obrębie systemu rodzinnego i społecznego. Nurt systemowy stosowany jest w psychoterapii rodzin, par, dzieci i młodzieży.
Psychoterapia humanistyczna opiera się na założeniu, że każdy człowiek posiada w sobie potencjał do samorozwoju oraz wewnętrzne zasoby potrzebne do dokonania pozytywnych zmian. Psychoterapeuci humanistyczni tworzą bezpieczną przestrzeń, w której pacjent może przyjrzeć się swoim emocjom, myślom i zachowaniom, a także zachęcają do wzięcia odpowiedzialności za własne wybory i działania.
Wiele osób zastanawia się, czy ich problemy są na tyle poważne, aby szukać profesjonalnej pomocy. Nie ma na to jednej odpowiedzi, ponieważ każdy ma prawo szukać wsparcia, gdy czuje, że nie jest w stanie samodzielnie poradzić sobie z trudnościami. Do decyzji o podjęciu terapii mogą skłaniać takie objawy jak: odczuwanie bezradności i smutku, trudności
z koncentracją, zaburzenia snu, brak poprawy samopoczucia pomimo wysiłków i pomocy ze strony bliskich, działania autodestrukcyjne lub myśli samobójcze, bóle i objawy somatyczne bez medycznej przyczyny, zaburzenia odżywiania, problemy w relacjach z ludźmi.
Powyższe objawy nie są jednak jedynym powodem. Na psychoterapię może zgłosić się każdy, kto chce polepszyć jakość swojego życia i odzyskać dobrostan psychiczny.
Psychoterapia to proces, dzięki któremu uczymy się stawiać pierwsze kroki w nowych sposobach funkcjonowania. Pomaga nam poznać siebie, swoje potrzeby i tym samym stworzyć własną definicję dobrego życia. W terapii nie otrzymujemy gotowych rozwiązań ani rad, ale nabywamy umiejętności potrzebne do świadomego kierowania swoim życiem. Relacja z psychoterapeutą, oparta na wsparciu i zaufaniu, jest kluczowym elementem zmiany. Terapeuta towarzyszy pacjentowi w ważnych momentach, stając się świadkiem jego przemiany. Dlatego głównym warunkiem skuteczności terapii jest motywacja do pracy własnej i szczera chęć zmiany.
Szukanie pomocy jest odwagą, a praca nad sobą jest jedną z najcenniejszych inwestycji, na jakie możemy się zdobyć.

Bibliografia:
1. De Barbaro B., Po co światu psychoterapia, Wydawnictwo Mando, Kraków 2023.
2. Czabała J.C., Czynniki leczące w psychoterapii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.
Autor: Psychoterapeuta – Wioletta Lemańska

14/09/2025

14 września obchodzimy Ogólnopolski Dzień Solidarności z Osobami Chorymi na Schizofrenię.
To choroba, która wciąż jest otoczona wieloma mitami i niezrozumieniem.
Jak naprawdę wygląda życie z tą chorobą? Jak możemy mądrze wspierać naszych bliskich, którzy jej doświadczają? 🤔
Z tej okazji psychoterapeutka z Zespołu Ośrodków Wsparcia, Wioletta Lemańska, przygotowała wartościowy artykuł, który odpowiada na te i inne pytania. Dowiesz się z niego, jakie są pierwsze objawy, na czym polega leczenie i jak kluczowe jest wsparcie rodziny.
Wiedza i empatia to pierwszy krok do realnej pomocy.
Zapraszamy do lektury!
Dowiedz się więcej, klikając w link poniżej: 👉 https://www.zowmlawa.pl/zow/mlawa/2025/09/10-wrzesnia-ogolnopolski-dzien-solidarnosci-z-osobami-chorymi-na-schizofrenie/



Ogólnopolski Dzień Solidarności z Osobami Chorymi
na Schizofrenię
Obchodzony 14 września Ogólnopolski Dzień Solidarności z Osobami Chorymi na Schizofrenię przypomina o wszystkich, którzy doświadczają tej jednej z najcięższych chorób psychicznych. Misją tego dnia jest propagowanie empatii, zrozumienia i akceptacji.

Schizofrenia klasyfikowana, jako zaburzenie psychotyczne, co oznacza, że osoby ze schizofrenią mają objawy psychozy, anormalnego stanu, w którym są zaburzone funkcje umysłu. W psychozie niektóre rodzaje percepcji procesów myślowych, przekonań, emocji osoby są nieadekwatne do rzeczywistości.
Schizofrenia, to choroba przewlekła (od greckiego schizis – rozszczepienie), w której dochodzi do dezintegracji osobowości. Osoby cierpiące na to zaburzenie doświadczają zniekształcenia oceny rzeczywistości, co ujawnia się w postaci urojeń czy halucynacji.
U osoby chorującej dochodzi do niedostosowania emocji do zachowania bądź sytuacji, jakiej się znajduje. Przyczyny wystąpienia choroby są wieloczynnikowe i obejmują zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Pierwsze objawy schizofrenii powinny stanowić ostrzeżenie przed wystąpieniem choroby i służyć jej prawidłowemu zdiagnozowaniu. Osoba chora może słyszeć głosy, których inni nie słyszą, widzieć rzeczy, których inni nie widzą, ujawniać trudności z logicznym myśleniem oraz odczuwać silny lęk i nieufność. Dla osoby chorej te doświadczenia są rzeczywiste nawet jeśli w odbiorze innych są postrzegane jako „dziwne” czy niezrozumiałe. Objawy schizofrenii najczęściej występują w późnym okresie dojrzewania lub na początku dorosłości między 16 a 30 r.ż. Mężczyźni częściej zapadają na schizofrenię występuje ona u nich zwykle po 25 r.ż. a u kobiet między 25 r.ż. a 45 r.ż.
Choroba zwykle zaczyna się niepozornie, przez co łatwo pomylić pierwsze jej oznaki z kryzysem emocjonalnym. Na początku choroby mogą wystąpić:
• wycofanie się z kontaktów z innymi – osoba staje się zamknięta, unika rozmów, izoluje się,
• spadek motywacji – osoba przestaje się angażować w obowiązki, zaniedbuje siebie, nie dba o siebie tak jak, to miało miejsce w jej życiu wcześniej,
• problemy z koncentracja i pamięcią,
• zmiana sposobu mówienia czy myślenia, ma trudność z formowaniem myśli,
zaburzenia snu,
• -nietypowe zachowania – nieadekwatne reakcje emocjonalne, podejrzliwość, nadmierna wrażliwość na bodźce.
Z czasem mogą wystąpić objawy psychotyczne.
Dla bliskich osoby chorej jest to etap bardzo trudny. Chory może nie widzieć niczego niepokojącego w swoim zachowaniu. Z tego powodu im wcześniej zostanie postawiona diagnoza i wszczęte leczenie, tym większe szanse na opanowanie objawów i lepsze funkcjonowanie w przyszłości.
Objawy schizofrenii dzieli się na pięć grup: pozytywne, negatywne, afektywne, poznawcze, objawy dezorganizacji poznawczej. Nie wszystkie objawy występują u każdej osoby chorej. U kogoś mogą pojawić się objawy z grupy pozytywnej np.: urojenia i omamy, agresja, ale może również wystąpić kilka objawów z innych grup.
- objawy pozytywne – do nich należą, halucynacje wzrokowe, halucynacje słuchowe, urojenia i omamy. Urojenia są fałszywymi przekonaniami chorego, (może on np. twierdzić, że jego zachowanie jest odgórnie sterowane przez telefon komórkowy), omamy, podejrzliwość, wrogość,
- objawy negatywne – do nich zalicza się, wycofanie się z życia społecznego, brak możliwości odczuwania przyjemności (anhedonia) utrudniona komunikacja społeczna. Chory posługuje się pojedynczymi słowami, spowolnienie ruchowe,
- zaburzenia afektu – występują, spłycone emocje, przygnębienie, niska samoocena, zobojętnienie, apatia, zaburzenia mowy,
- objawy poznawcze – chorego cechuje upośledzona umiejętność skupienia uwagi, mniejsza zdolność zapamiętywania. Osoby ze schizofrenia maja kłopot w zaplanowaniu dnia, maja obniżoną szybkość reakcji,
- objawy dezorganizacji poznawczej – ujawniają się na poziomie myśli i zachowania. Chory jest rozkojarzony, jego działania są chaotyczne lub nawet dziwaczne.
Schizofrenia ma wiele podtypów i rodzajów. Diagnoza zależy od wywiadu przeprowadzonego z osoba chorą i jej rodziną. Rodzaje schizofrenii można wyodrębnić na podstawie występowania przeważających objawów.
- schizofrenia paranoidalna – jest najczęściej spotykanym rodzajem schizofrenii. Towarzyszą jej urojenia, zazwyczaj o charakterze prześladowczym, a także ksobnym i odnoszącym. Chory czuje się obserwowany, ma uczucie, że wszyscy na niego patrzą i komentują. Nierzadko chory doświadcza doznań słuchowych, słyszy glosy w głowie, które zwykle mają charakter negatywny, bardzo rzadko pozytywny. Głosy komentują zachowanie osoby chorej, a niekiedy nakazują mu podjęcie różnych działań. Osoba chora obawiając się, że stanie się jej krzywda izoluje się od społeczeństwa.
- schizofrenia katatoniczna – występuje rzadko, a wiele jej objawów może być efektem innych zaburzeń np. z powodu organicznego uszkodzenia mózgu. Katatonia przejawia się, albo przez nadmierne pobudzenie, albo przez spowolnienie ruchowe. Chory może zrezygnować z przyjmowania picia, jedzenia. U niektórych osób dotkniętych tym typem schizofrenii wskazuje się na zjawiska współwystępujące np. poduszka powietrzna. Chory utrzymuje głowę w pozycji leżącej powyżej łóżka, w taki sposób jakby miał pod głową poduszkę. Innym objawem ruchowym, który świadczy o katatonii jest giętkość woskowa. Zjawisko to, polega na tym, że ciężar ciała osoby chorej jest formowany jakby była ona
z wosku i utrzymywany jest tak długo jakby osoba chora była z wosku. W jedne przyjętej przez nią pozycji.
- schizofrenia rezydualna – jest diagnozą stawianą osobom, które w przeszłości doświadczyły epizodu schizofrenii, ale obecnie nie przejawiają głównych objawów, takich jak halucynacje lub myśli urojeniowe. Ich myślenie jest jednak umiarkowanie zaburzone lub ich życie emocjonalne jest zubożałe. Diagnoza schizofrenii rezydualnej może wskazywać, że choroba wkracza w fazę remisji lub powstaje w uśpieniu.
- schizofrenia hebefreniczna – to jeden z rzadszych rodzajów schizofrenii. Zwykle występuje u bardzo młodych osób. Objawia się ona brakiem reakcji emocjonalnych, rozkojarzoną mową, dziwacznym zachowaniem nieprzystającym do sytuacji. Charakterystyczne cechy tego zaburzenia to manieryzm oraz stereotypie. Manieryzm polega na dziwacznych ruchach oraz grymasach twarzy, które są powtarzalne. Stereotypie to bezcelowe ruchy, które są nawykowe. Osoba chora może np. się kiwać. U osób doznających schizofrenii hebefrenicznej mogą wystąpię halucynacje, ale nie są one nasilone.
Pisząc o schizofrenii nie można nawiązać do depresji poschizofrenicznej, która jest epizodem depresyjnym wynikającym z pojawienia się schizofrenii. Chory doświadcza objawów negatywnych schizofrenii. Depresja poschizofreniczna może być częścią choroby, reakcją na zaburzenie, efektem przyjmowania leków. Schizofrenia jest zaburzeniem psychicznym, które znacząco wpływa na życie osoby dotkniętej tym schorzeniem, a także wszystkich osób z jej najbliższego otoczenia. Wspieranie osoby chorej wymaga cierpliwości, empatii i wiedzy.
Leczenie osób chorych na schizofrenię wymaga podejścia wielowymiarowego, które łączy terapię farmakologiczną, terapię psychologiczną i wsparcie społeczne. Nie istnieje lek na schizofrenię, co oznacza, że nie podejmuje się leczenia w celu całkowitego wyleczenia. Leki przeciw psychotyczne są podstawowym elementem terapii farmakologicznej. Stosuje się je w celu złagodzenia objawów i maksymalnego poprawienia, jakości życia.
W leczeniu schizofrenii polecana jest również psychoterapia, a zwłaszcza psychoterapia poznawczo – behawioralna, która jest skuteczną metodą w leczeniu objawów psychozy. Oprócz psychoterapii indywidualnej, zalecana jest psychoterapia rodzin. Psychoedukacja i wsparcie rodziny zmniejszają ryzyko nawrotów choroby, pomagają
w przestrzeganiu zaleceń, usprawniają komunikacje i atmosferę w domu. Terapia rodzinna uczy zdrowych strategii komunikacji i radzenia sobie w trudnych sytuacjach, co poprawia relacje wewnątrz rodziny. Wiedza o chorobie zmniejsza stres i lęk związany z opieką nad osoba z schizofrenią. Wsparcie terapeutyczne pomaga rodzinie lepiej radzić sobie
z obciążeniem. Wspólna analiza dynamiki rodziny pozwala zrozumieć, które zachowania
i emocje są korzystne, a które utrudniają proces zdrowienia. Najmniej korzyści w leczeniu osoby chorej przynosi niesystematyczne i nieprawidłowo dobrane leczenie.
Bezpieczne i wspierające środowisko może pomóc w utrzymaniu stabilności emocjonalnej osoby chorej. Wsparcie, empatia, okazywanie zrozumienia jest niezbędne
w pomaganiu osobom ze schizofrenią, które potrzebują spokoju i stabilności. Edukacja
i otwartość wobec osób ze schizofrenią, mogą przyczynić się do ich lepszego funkcjonowania społecznego i poprawy jakości życia.

Bibliografia:
1. Jarem M., Schizofrenia. Rozpoznanie i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, (2023).
2. Millon T., Davis R., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia (2012).

Psychoterapeuta – Wioletta Lemańska