24/09/2026
🤖 Czy komputery udowodnią wszystko za nas?
Mateusz Krukowski w swoim artykule „Czy AI gra w geometrię?" (wrześniowy numer Delty) pyta, na czym właściwie polega przewaga „ludzkiego" matematyka nad AI. I choć dni coraz chłodniejsze, temat staje się coraz gorętszy. Tym bardziej że na początku września OpenAI ogłosiło rozwiązanie problemu Naviera-Stokesa, jednego z problemów milenijnych (w wersji z siłą zewnętrzną, dopuszczonej w oficjalnym sformułowaniu). Towarzyszący ogłoszeniu spór o to, kto i ile do tego wyniku dołożył, to temat na osobny post.
Chociaż dowód sprawdził komputer, to specjaliści nadal go czytają, a nagroda (milion dolarów) jeszcze nie została przyznana. Ale i tak w głowach młodych (i nie tylko) matematyczek i matematyków pojawia się teraz na pewno mnóstwo pytań. Czy wkrótce już wszystko udowodnią za nas komputery? Czy zacząć szukać nowej pracy? Czy już nie trzeba będzie uczyć się na egzamin z analizy? Kilka obserwacji (na pocieszenie?):
Po pierwsze, AI nie zaczynała od zera. Prof. Charles Fefferman z Princeton University, autor oficjalnego sformułowania problemu i medalista Fieldsa, jednoznacznie stwierdza, że bohaterami tej historii są Diego Córdoba i Luis Martínez-Zoroa, których metody wykorzystano w dowodzie. Z drugiej strony, człowiek też nie zaczyna od zera. A współpraca z AI może przyspieszyć i usprawnić badania: Tristan Buckmaster (New York University) i Levent Alpöge (Anthropic) jeszcze przed OpenAI, rozwijając właśnie metody Córdoby i Martíneza-Zoroi, udowodnili analogiczne wyniki dla równań pokrewnych (m.in. Eulera), i to, jak sami przyznają, z dużą pomocą AI.
Po drugie, poprawne to jeszcze nie znaczy zrozumiałe. James Maynard z University of Oxford, inny laureat Medalu Fieldsa, przyznaje, że z dowodu wygenerowanego przez AI trudno na razie cokolwiek wyczytać. Przypomina też, że w tym problemie nie chodziło tylko o odpowiedź, ale o zrozumienie, które za nią stoi. Ale znów Javier Gómez-Serrano z Brown University, który sam używa AI w swojej pracy naukowej, uważa, że po porządnym przepisaniu ten dowód może popchnąć całą dziedzinę naprzód.
Po trzecie, czy starczy nam prądu na wszystkie dowody świata? Joachim Escher z Leibniz University Hannover przypomina w wywiadzie dla szwajcarskiego SRF, że ze względu na koszty energii i moce obliczeniowe nie da się zlecić AI wszystkich dowodów. I, jak wspomniany na początku Krukowski, odwołuje się do szachów: z komputerem od dawna nikt nie wygrywa, ale mistrzostwa wciąż się odbywają. Tyle że prawie trzydzieści lat temu Kasparowa pokonał superkomputer, a dziś, jak zauważa Krukowski, wystarczy telefon...
Dyskusja trwa. Jedni matematycy widzą w AI przyszłość swojej dziedziny, inni powód do niepokoju. A jak Wy to widzicie? Przemyślenia mile widziane w komentarzach.
I chociaż nie wiadomo, czy dogadamy się z maszynami, to jedno jest pewne: tak, na egzamin z analizy trzeba będzie się przygotować 😉
Źródła i ciekawe linki w pierwszym komentarzu.
Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki UMCS Czasopismo DELTA Nauka UMCS