22/05/2026
🔴 Rozumiejąc potrzebę ograniczania biurokracji, dzisiejszym pismem zwracamy uwagę na problem, który w kilkuletniej perspektywie może powstrzymać aktywizm społeczny i znacznie osłabić społeczeństwo obywatelskie.
Mechanizm odpisów 1% (podwyższonego do 1,5%) wprowadzono w 2004 roku, aby wspierać finansowo organizacje pożytku publicznego (OPP) w ich działalności społecznej, edukacyjnej i charytatywnej, zwiększając jednocześnie obywatelską kontrolę nad częścią środków publicznych. Podstawowym celem było umożliwienie obywatelom bezpośredniego decydowania o przeznaczeniu części podatku dochodowego (PIT) na wskazane cele społeczne oraz zapewnienie organizacjom pozarządowym stabilnych źródeł finansowania działań statutowych.
Organizacje pozarządowe stanowią fundament państwa demokratycznego, wspierają społeczeństwo i kontrolują instytucje publiczne – niezależnie od politycznej opcji aktualnej władzy. Trudno wyobrazić sobie bez nich nowoczesne państwo i dobrze funkcjonujące społeczeństwo.
Wyrażamy głęboką nadzieję, że sprawne i dynamiczne funkcjonowanie sektora pozarządowego – dziś i w przyszłości – jest również przedmiotem troski obecnego rządu.
Automatyzacja rozliczenia podatkowego działa w praktyce poprzez tzw. efekt domyślny – im mniejszy wysiłek wymagany od podatnika, tym częściej akceptuje on wstępnie wypełniony formularz bez wprowadzania zmian. Jeżeli w domyślnym widoku usługi Twój e-PIT nie znajdzie się wyraźna informacja o możliwości wskazania organizacji pożytku publicznego, znaczna część podatników – w szczególności tych, którzy dotychczas rozliczali się za pośrednictwem programów zewnętrznych aktywnie podpowiadających ten krok – przestanie z mechanizmu 1,5% korzystać. Skutkiem będzie nie tylko spadek wpływów dla sektora pozarządowego jako całości, ale przede wszystkim dla mniejszych, wyspecjalizowanych organizacji, które nie dysponują budżetami na kampanie reklamowe i opierają swoją rozpoznawalność na bezpośredniej komunikacji z podatnikami w trakcie rozliczenia.
❗W naszej ocenie ryzyko to ma charakter mierzalny i wymaga wbudowania w projektowane rozwiązanie konkretnych zabezpieczeń, których propozycje przedstawiliśmy w naszym piśmie.
