08/05/2026
772 lata temu, 8 maja 1254 roku, w Krakowie podczas kanonizacji św. Stanisława ze Szczepanowa po raz pierwszy wykonano hymn „Gaude Mater Polonia”. Stanowił on część nieszporów podczas rymowanego oficjum (religijnego przedstawienia) „Historia gloriosissimi Stanislai”, napisanego specjalnie na tę okazję przez Wincentego z Kielczy.
„Gaude Mater Polonia” („Raduj się, matko Polsko”) to hymn ku czci św. Stanisława i jeden z najstarszych religijnych utworów liryki polsko-łacińskiej. Najstarszy zapis dzieła zachował się w Antyfonarzu kieleckim z 1372 roku. Analiza zapożyczonych sekwencji utworu skłoniła jednak część badaczy do przesunięcia roku powstania hymnu na roku 1257. Dzieło powstało w klasztorze dominikańskim w Raciborzu, gdzie Wincenty z Kielczy był przeorem.
Utwór pełnił rolę nieformalnego hymnu państwowego. Był śpiewany przez rycerstwo zarówno podczas oficjalnych uroczystości, jak i po zwycięskich bitwach. Do dziś pierwszą ze zwrotek śpiewa się w czasie inauguracji roku akademickiego, zamiennie z również średniowieczną, zachodnioeuropejską pieśnią Gaudeamus igitur. Obecnie najczęściej śpiewa się pierwszą i dziesiątą zwrotkę „Gaude Mater Polonia”. Pierwsze zwrotki łacińskiego utworu przetłumaczył Leopold Staff.
Raduj się, Matko-Polsko,
w sławne potomstwo płodna!
Króla królów i najwyższego Pana wielkość
Uwielbiaj chwałą przynależną.
Albowiem z Jego łaskawości
Biskupa Stanisława męki
Niezmierne, jakie on wycierpiał,
Jaśnieją cudownymi znaki.
Potykał się za sprawiedliwość,
Przed gniewem króla nie ustąpił:
I staje żołnierz Chrystusowy
Za krzywdę ludu sam do walki.
Ponieważ stale wypominał
On okrucieństwo tyranowi,
Koronę zdobył męczennika,
Padł posiekany na kawałki.
Niebiosa nowy cud zdziałały,
Bo mocą swą Niebieski Lekarz
Poćwiartowane jego ciało
Przedziwne znowu w jedno złączył.
Tak to Stanisław biskup przeszedł
W przybytki Króla niebieskiego,
Aby u Boga Stworzyciela
Nam wyjednać przebaczenie.
Gdy kto dla zasług jego prosi,
Wnet otrzymuje zbawcze dary:
Ci, co pomarli nagłą śmiercią,
Do życia znowu powracają.
Choroby wszelkie pod dotknięciem
Pierścienia jego uciekają,
Przy jego świętym grobie zdrowie
Niemocnych wielu odzyskuje.
Słuch głuchym bywa przywrócony
A chromy kroki stawia raźno,
Niemowom język się rozwiązał,
W popłochu szatan precz ucieka.
A przeto szczęsny ty, Krakowie,
Uposażony świętym ciałem,
Błogosław po wsze czasy Boga,
Który z niczego wszystko stworzył.
Niech Trójcy Przenajświętszej zabrzmi
Cześć, chwała, sława, uwielbienie,
A nam tryumfy męczennika
Niech wyjednają radość wieczną.
Amen
Neustädter Kirche, Hannover – 06.09.2025To był piękny koncert i Poznańskiego Chóru Chłopięcego.Na zakończenie obydwa chóry połączy...