19/09/2025
„Zwyciężyć, nie zginąć”
11 listopada 1900 roku, pod Krakowem urodził się się Józef Grzesiak. Ojciec był pracownikiem komunalnym, Matka zajmowała się domem. W wieku 13 obserwował przy Błoniach Krakowskich jak pewna drużyna ćwiczyła musztrę i śpiew. Rozpaliło to i młodego Józka zainteresowaniem skautingiem, przez które, wraz z kilkoma kolegami, założyli zastęp "Czarne Wilki". I oto w rozkazie datowanym na dzień 27 listopada 1913 zostali wcieleni do 2 Krakowskiej Drużyny Skautowej im. gen. H. Dąbrowskiego.
5 listopada 1916 roku, Józek wbrew rodzicom, wstępuje do legionów. Jednak z powodu przeciążenia młodego organizmu zostaje zwolniony ze służby. Po powrocie do Krakowa Grzesiak skupił się na organizacji służb pomocniczych, w 1918 zostaje drużynowym 13 Drużyny Skautowej, o czarnych barwach. Na koniec października Harcerze Ci uczestniczą w rozbrajaniu armii austriackiej, zdobywaj 24 sztuki broni.
W 1920 Józef Grzesiak tworzy Oddział Szturmowy Czarnej Trzynastki w sile 21 druhów. Włączony w skład 201 pułku ochotniczego, uczestniczy w zdobywaniu Grodna, gdzie zostaje ranny.
Szlak wojenny zakończył w Wilnie, gdzie zamieszkał i 30 czerwca 1921 roku ożenił się z sanitariuszką, Marią Bobrowicz. W tym czasie zaopiekował się 3 Wileńską drużyną Harcerską, którą przemianował na Czarną Trzynastą Wileńską Drużynę Harcerską.
Po wybuchu 2 wojny światowej, "Czarny" szkolił Wileński Harcerski Batalion Ochotniczy, rozwiązany 17 września na skutek wkroczenia Sowietów. Trzynastacy zeszli do podziemia, gdzie Józef używał kryptonimu "Kmita". Wraz z "Wyzwoleniem" przez Armię czerwoną Grzesiak został aresztowany przez NKWD, został przewieziony do Moskwy, następnie skazany przez sąd wojskowy na 10 lat pracy i 5 lat pozbawienia obywatelstwa za zdradę ZSRR został zesłany do Workuty. Tam poznał Klementynę, którą poślubił po śmierci Marii.
11 grudnia 1955 roku, Józef wraca do Polski, schorowany, zmiezerniały, ale nie złamany. Wraz z żoną zamieszkał w Gdańsku. W wyniku odwilży w 1956 roku, "czarny" zostaje członkiem Naczelnej Rady Harcerskiej ZHP. Jednak już w 1958 nastąpiła wyraźnązmiana względem ZHP. Józef Grzesiak został wykluczony z rady Naczelnej, a jego wkład ograniczony. Czynne życie "Czarnego nastąpiło 1972 roku, kiedy poważnie zachorował. Odszedł na warte 18 września 1985 i został pochowany na gdańskim cmentarzu Srebrzysko.
Dnia wczorajszego obchodziliśmy 50 rocznicę jego odejścia.
Wybitny instruktor Harcerski, Harcmistrz, Żołnierz AK i działacz niepodległościowy. Odznaczony był dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej oraz pośmiertnie w 1996 r. Złotym Krzyżem Za Zasługi dla ZHP.
Stał się bohaterem wielu drużyn Harcerski w całej Polsce, w tym też naszej. Utrzymujemy pamięć o nim, i kierujemy się jego sposobem wychowania i pracy. On i "Czarne Trzynastki" tworzone przez niego, stały się naszym wzorem do naśladowania.
A pamięć o nim, pozostanie z nami przez cały Harcerski Szlak⚜
Czuwaj!
