25/09/2026
Sztuka bliżej ludzi. Trwa projekt inspirowany twórczością Wajdy, Czapskiego, Wróblewskiego i Szapocznikow
Pierwsze wykłady i warsztaty już za nami, a przed uczestniczkami i uczestnikami kolejne spotkania ze sztuką, wizyty w muzeach i działania twórcze. Wystartował projekt „Sztuka w działaniu: Wajda, Czapski, Wróblewski, Szapocznikow – od dzieła do doświadczenia”, realizowany przez Stowarzyszenie Przyjaciół Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jego program łączy wiedzę o sztuce, bezpośredni kontakt z dziełami i własne doświadczenie twórcze. Działania odbywają się we współpracy z lokalnymi instytucjami kultury i szkołami, także w mniejszych miejscowościach regionu.
Dlaczego warto pojechać do muzeum? Co może dać bezpośrednie spotkanie z dziełem sztuki? I czy trzeba znać się na sztuce, żeby mieć o niej coś własnego do powiedzenia? Na te pytania odpowiada program projektu „Sztuka w działaniu”. Jego bohaterami są cztery wybitne postaci polskiej kultury XX wieku: Andrzej Wajda, Józef Czapski, Andrzej Wróblewski i Alina Szapocznikow. Ich twórczość staje się punktem wyjścia do rozmowy o sztuce, ale też do samodzielnego działania i eksperymentowania wokół niej.
Najpierw dzieło, potem twórcze działanie
Program został pomyślany tak, aby wiedza nie była jego jedynym celem. Uczestniczki i uczestnicy najpierw spotkają się z dziełami artystek i artystów w muzeach, a następnie wezmą udział w warsztatach twórczych prowadzonych przez wykładowczynie i wykładowców Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie we współpracy ze studentkami i studentami kierunku Edukacja Artystyczna ASP.
To właśnie połączenie obu doświadczeń jest jednym z najważniejszych elementów projektu. Bezpośredni kontakt z dziełem ma być początkiem własnego działania: zadawania pytań, interpretowania, reinterpretowania i szukania indywidualnych sposobów odpowiedzi. Nie trzeba być znawczynią ani znawcą sztuki, żeby wejść z nią w relację. Warsztaty mają pomagać przełamywać dystans i obawę przed sztuką, demitologizować funkcjonujący stereotyp „jedynej właściwej interpretacji”.
Wykłady, warsztaty, działania
Program obejmuje cztery otwarte wykłady poświęcone twórczości Andrzeja Wajdy, Józefa Czapskiego, Andrzej Wróblewskiego i Alina Szapocznikow. Są one nie tylko okazją do poznania ich dorobku, ale także punktem wyjścia do rozmowy o sztuce i procesie twórczym.
Trzon projektu stanowi aż 13 działań edukacyjno-kreatywnych. Program skierowany jest do trzech różnych grup odbiorców. Uczennice i uczniowie szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych połączą wizyty w muzeach z pedagogami i pedagożkami ASP wraz z warsztatami prowadzonymi przez wykładowczynie i osoby studenckie z Edukacji Artystycznej.
Osobny warsztat przygotowano dla nauczycielek i nauczycieli. Uczestniczki i uczestnicy będą pracować między innymi nad tym, jak wykorzystywać sztukę współczesną do rozwijania krytycznego myślenia, kreatywności, komunikacji, współpracy i umiejętności pracy z niejednoznacznością. Poznają również praktyczne narzędzia, które będą mogli wykorzystać później w pracy z młodzieżą. Po zakończeniu programu powstanie również zestaw bezpłatnych materiałów edukacyjnych i scenariuszy zajęć. Będą mogły korzystać z nich szkoły, ale także instytucje kultury.
W programie znalazły się także działania dla osób Głuchych i słabosłyszących, realizowane z udziałem tłumacza Polskiego Języka Migowego. Warsztaty będą opierać się na doświadczeniu wizualnym, aktywnym uczestnictwie i własnej pracy twórczej.
Sztuka poza dużymi miastami
Projekt jest realizowany we współpracy z lokalnymi instytucjami kultury i szkołami z Małopolski. Działania docierają między innymi do Zawoi, Pole Kultury w Niepołomicach oraz domów kultury skupionych wokół Pola Kultury.
Zwiększenie dostępu do sztuki współczesnej to ważny element całego przedsięwzięcia. Projekt wykorzystuje lokalne partnerstwa, by tworzyć okazje do kontaktu ze sztuką także w mniejszych ośrodkach, a jednocześnie budować relacje między szkołami, instytucjami kultury, środowiskiem akademickim i lokalnymi społecznościami.
Pierwsze wykłady i warsztaty są już za nami, ale przed uczestniczkami i uczestnikami jeszcze wiele spotkań. Kolejne miesiące przyniosą następne wizyty w muzeach, wykłady i działania warsztatowe poświęcone twórczości czterech patronów projektu.
Wyjście do muzeum może być jedynie początkiem kontaktu ze sztuką: przestrzenią do zadania własnego pytania, wdrożenia pomysłu, rozpoczęcia działania. Być może tak rozpoczęta przygoda ze sztuką skończy się dla młodych osób w murach Akademii Sztuk Pięknych, będącej partnerem całego przedsięwzięcia.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury Kultura – Interwencje. Edycja 2026.
Zdjęcia: Bartek Basista
