06/10/2026
Najpierw Nowa Huta była tematem poezji ✨
Potem stała się miejscem, z którego poezja wyrastała. Dziś jest także sceną, na której poeci mówią własnym głosem. Dzisiejsza Nowa Huta miała bowiem swoją literacką przeszłość, zanim jeszcze powstała. Mogiła, kopiec Wandy i tutejsze legendy od stuleci przyciągały poetów. Franciszek Wężyk opisywał mogilski krajobraz już na początku XIX wieku.
Potem przyszedł rok 1949. Nowa Huta stała się jednym z najbardziej niezwykłych tematów polskiej poezji powojennej. Pisali o niej m.in. Wisława Szymborska, Wiktor Woroszylski, Jalu Kurek, Jan Bolesław Ożóg, Jan Brzechwa, Adam Włodek. Wiersze miały rytm budowy, pełno w nich było stali, cegieł, maszyn i młodych robotników, To była poezja miasta, które dopiero miało się narodzić.
W 1958 roku powstał Zespół Literacki „Nowa Huta”. To był ważny moment - poezja zaczęła mówić ustami “lokalsów”. Młodzi autorzy i autorki organizowali wieczory literackie. Wśród nich byli: Teresa Socha-Lisowska, Stanisław Jaworski, Bogdan Loebl, Jerzy Kulikowski. W następnych dekadach Nowa Huta stała się miejscem spotkań poetów i poetek. Zakładowy Dom Kultury Huty im. Lenina organizował ambitne Dni Poezji, gościli na nich Wisława Szymborska, Tadeusz Różewicz, Stanisław Grochowiak, Ewa Lipska czy Jerzy Harasymowicz.
Lata 70. i 80. przyniosły kolejną zmianę. Wiersze zaczęli pisać ludzie, którzy znali hutę od środka. Franciszek Sołkowski był hutnikiem i poetą, autorem tomu “Zrozumieć słońce”. Podobną drogę przeszli inni twórcy skupieni wokół Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury. Daniela Nowak, Urszula Ciszek-Frankiewicz i inni publikowali w „Głosie Nowej Huty”. Pisali wiersze o codzienności: o pracy, rodzinie, miłości, zmęczeniu, mieście i własnym miejscu w świecie. Jednocześnie pojawił się drugi ton. Nowa Huta stała się miejscem protestu i pamięci. Jan Polkowski, poeta związany z opozycją, pisał o Placu Centralnym, Alei Róż, pomniku Lenina i doświadczeniu stanu wojennego.
Po 1989 roku nowohuckie środowisko literackie nie zniknęło. W latach 90. na os. Albertyńskim tworzyła Barbara Urbańska, która pisała o Nowej Hucie jako o swojej „małej Ojczyźnie”. Były tam głogi przy Kocmyrzowskiej, akacje, osiedla i zwykły krajobraz dzielnicy. W Kuźni Ośrodka Kultury Norwida działa nieprzerwanie Grupa “Sylaba”. Jej kolejne almanachy to zbiory utworów kilku pokoleń autorów i autorek.
W XXI wieku zmieniło się już niemal wszystko. Nie trzeba mieć tomiku, wydawcy ani literackiego salonu. Wystarczy internet. W Nowej Hucie pojawiły się też slamy poetyckie, gdzie poezja jest mówiona, słuchana i oceniana na żywo. W Norwidzie odbyły się m.in. „Huki w Hucie” i „Przepalanie Słów”.
W najbliższą sobotę o godz. 19.00 kolejny slam „Dowód dojrzałości”. Na scenę w ARTzona / Ośrodek Kultury Norwida wejdą poeci i poetki, którzy zmierzą się z tematyką dorosłości.
Przypominamy, wydarzenie adresowane jest do osób pełnoletnich. Regulamin uczestnictwa w slamie znajduje się na stronie internetowej.
Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa / Ośrodek Kultury Norwida
Krakowskie Noce
Ciekawostkę przygotowała: Monika Fiołek
Fotografia z ramy: Mateusz Pasek
