27/05/2026
W oczekiwaniu na kolejny termin spotkania w przedmiocie ustawy o urzędnikach sądowych, która w naszej ocenie nie spełni swojego zadania przy proponowanym przez stronę rządową kształcie, publikujemy część elementów przyjętej przez PRIM strategii prawidłowej regulacji, która zupełnie gdzieś się ministerstwu zapodziała.... projekt oprócz pewnych pozytywnych okruchów dla pracowników, tak naprawdę całościowo niczego nie naprawi, jeśli nie dojdzie do oczekiwanych zmian.
Miłej lektury i nie zdenerwujcie się za bardzo ;) Choć liczymy na wasze zdanie w komentarzach.
Dlaczego polskie sądy działają coraz wolniej?
Niskie płace i brak nowoczesnego kształcenia urzędników sądowych to realny problem obywateli
Kiedy mówi się o kryzysie w sądownictwie, najczęściej padają hasła o brakach kadrowych sędziów, przewlekłości postępowań czy rosnącej liczbie spraw. Znacznie rzadziej mówi się jednak o grupie zawodowej, bez której żaden sąd nie jest w stanie funkcjonować — urzędnikach sądowych.
To właśnie oni przygotowują akta, obsługują rozprawy, sporządzają dokumentację, wysyłają korespondencję i dbają o administracyjne funkcjonowanie sądów. Bez ich pracy system po prostu się zatrzymuje.
Polska: odpowiedzialność ogromna, wynagrodzenia niskie
Minimalne wynagrodzenie zasadnicze urzędnika sądowego w Polsce od lutego 2025 r. wynosi około 5 500 zł brutto. Mediana wynagrodzeń sekretarzy sądowych to około 6 170 zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że znaczna część pracowników sądów zarabia mniej niż przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej.
W praktyce oznacza to:
• odpływ doświadczonych pracowników do sektora prywatnego,
• trudności z rekrutacją nowych osób,
• coraz większe przeciążenie pracą pozostałych urzędników,
• wysoką rotację kadr,
• wydłużanie czasu obsługi spraw obywateli.
Sądy nie działają szybciej wyłącznie dlatego, że zmienia się przepisy. Szybkość postępowania zależy również od sprawności administracyjnej — a tę tworzą właśnie urzędnicy.
________________________________________
Niemcy: inwestycja w kadry jako element sprawnego wymiaru sprawiedliwości
W Niemczech osoby wykonujące analogiczną pracę — Justizfachangestellte — przechodzą trzyletnie specjalistyczne kształcenie zawodowe organizowane bezpośrednio przy sądach i prokuraturach.
Już na starcie otrzymują stabilne wynagrodzenie oraz jasną ścieżkę rozwoju zawodowego. Po zakończeniu szkolenia początkujący pracownik zarabia około 3 300 euro brutto miesięcznie, czyli około 14 tys. zł brutto. Wraz z doświadczeniem wynagrodzenie rośnie nawet do około 19 tys. zł brutto.
Najważniejsze jest jednak coś więcej niż same kwoty.
System niemiecki zakłada, że:
• dobrze wyszkolony urzędnik zwiększa efektywność sądu,
• stabilne zatrudnienie ogranicza rotację,
• doświadczenie administracyjne skraca czas obiegu dokumentów,
• profesjonalna obsługa sekretariatów odciąża sędziów,
• państwo powinno inwestować w zaplecze organizacyjne wymiaru sprawiedliwości.
________________________________________
Jak wynagrodzenia wpływają na szybkość postępowań?
To zależność bardzo prosta.
Gdy w sądach:
• brakuje pracowników,
• stanowiska są nieobsadzone,
• nowi pracownicy szybko odchodzą,
• doświadczeni urzędnicy rezygnują z pracy,
wtedy:
• akta krążą wolniej,
• terminy rozpraw są wyznaczane później,
• wydłuża się wysyłka korespondencji,
• rośnie liczba błędów formalnych,
• obywatele dłużej czekają na rozpoznanie swoich spraw.
Przewlekłość postępowań nie wynika wyłącznie z liczby spraw. Bardzo często wynika z przeciążenia administracji sądowej.
Nie da się budować sprawnego państwa na chronicznie niedofinansowanej grupie zawodowej odpowiedzialnej za organizację pracy sądów.
________________________________________
Kształcenie zawodowe — kluczowy element, którego brakuje w Polsce
W Polsce urzędnicy sądowi często uczą się zawodu już po zatrudnieniu, pod presją czasu i braków kadrowych. Nie istnieje jednolity, nowoczesny system zawodowego przygotowania do pracy w sądzie porównywalny z rozwiązaniami niemieckimi.
Efekt?
• dłuższy okres wdrażania nowych pracowników,
• większe obciążenie doświadczonych kadr,
• nierówny poziom kompetencji między sądami,
• mniejsza stabilność zatrudnienia.
Tymczasem profesjonalne szkolenie administracji sądowej powinno być traktowane jako inwestycja w sprawność państwa — dokładnie tak, jak dzieje się to w wielu krajach Europy Zachodniej.
________________________________________
Sprawne sądy wymagają inwestycji w ludzi
Debata o wymiarze sprawiedliwości nie może ograniczać się wyłącznie do zmian ustaw i reform politycznych.
Bez:
• godnych wynagrodzeń,
• stabilnych warunków pracy,
• profesjonalnego systemu kształcenia,
• realnych perspektyw awansu,
nie będzie sprawnych sądów.
A konsekwencje odczuwają wszyscy obywatele — niezależnie od tego, czy chodzi o sprawy rodzinne, gospodarcze, pracownicze czy karne.
Sprawny wymiar sprawiedliwości zaczyna się od ludzi, którzy każdego dnia wykonują jego podstawową, często niewidoczną pracę.
