Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich”

Wskazówki dojazdu Kontakt: organizacja

Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” w Krakowie Słowem wstępu
w postanowiliśmy opisać działalność okręgu do roku 2009.

W czasach wolnej Polski coraz rzadziej wspomina się o bohaterach – żołnierzach Armii Krajowej, którzy przelewali krew za wolną Ojczyznę. Często jadąc tramwajem, autobusem czy spacerując po krakowskich ulicach nie zdajemy sobie sprawy, że Ci bohaterowie są dalej wśród nas. Aby uhonorować pamięć poległych i żyjących oraz przypomnieć społeczeństwu
o ich bytności powołano Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” w Krakowie.
W ramach rozwoju OOŻAK, a w szczególności Obszaru Lwowskiego postanowiliśmy uaktywnić naszą działalność się w szeroko dostępnej sieci internetowej. Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” w Krakowie, powołany został uchwałą nr 2 Zarządu Głównego ŚZŻAK z dn. 28.04.1992r.
Aby przedstawić pełną działalność Obszaru Lwowskiego musimy cofnąć się do roku 1990. W tym samym czasie powstało Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów PŁD-WSCH,
w którym uczestniczyło wielu żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego. W tym samym czasie powstały dwa związki byłych żołnierzy AK: w Krakowie Związek Żołnierzy AK, zaś
w Warszawie Stowarzyszenie Żołnierzy AK.
Z racji, że AK była organizacją jednolita bez podziałów wielu akowców nie wstępowało do wspomnianych związków. Sytuacja zmieniła się po scaleniu oby organizacji w Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.
Dlatego też spotykający się dotychczas żołnierze AK Obszaru Lwowskiego
w Towarzystwie Miłośników Lwowa powołali Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego podlegające Okręgowi „Małopolska” ŚZŻAK. Nie mniej jednak członkowie Środowiska Lwowskiego marzyli o powołaniu własnego Okręgu Żołnierzy AK, tym bardziej że istniały już wcześniej utworzone cztery Okręgi Kresowe AK (Wileński, Nowogródzki, Poleski i Wołyński). Jednocześnie do Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego w Krakowie wystosował apel Prezes Zarządu Głównego ŚZŻAK płk hrabia Aleksander Tyszkiewicz ps. „Góral”. Zdopingowani przez Niego powołaliśmy komitet, który miał doprowadzić do utworzenia Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. W skład komitetu weszli: ówczesny Prezes Środowiska Roman Piątkowski ps. „Czarny” oraz W-ce Prezes Jan Sura ps. „Szczepan”, przy czym głównym organizatorem wybrany został Jan Sura, który zwołał
w grudniu 1991r. we Wrocławiu spotkanie ze znanymi mu w tym momencie istniejącymi już Środowiskami Żołnierzy Obszaru Lwowskiego AK, a w szczególności: w Rzeszowie, Katowicach, Bytomiu oraz we Wrocławiu. Na tym zebraniu W-ce Prezes Środowiska Obszaru Lwowskiego Żołnierzy AK w Krakowie Jan Sura przedstawił założenia programowe mającego powstać Okręgu. Po długiej dyskusji podjęto uchwałę o powołaniu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK nadając mu nazwę Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im.” Orląt Lwowskich” w Krakowie oraz wybrano na Prezesa tego Okręgu Jana Surę ps. „Szczepan”. Z kolei nowo wybrany Prezes Okręgu zwołał zebranie uczestników spotkania we Wrocławiu, tym razem już w Krakowie. Na obu tych zebraniach Prezes Okręgu przedstawił ideowo akowskie podstawy pracy Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego. Mając szczegółowe sprawozdania z tych zebrań Prezes Okręgu udał się do Warszawy na spotkanie z Prezesem Zarządu Głównego ŚZŻAK płk hrabią Aleksandrem Tyszkiewiczem, któremu przedstawił kierunki działania Okręgu podkreślając, że Okręg będzie bronić naruszonej i poniewieranej przez tyle lat godności, dobrego imienia
i prawdy historycznej AK oraz jej żołnierzy żywych, poległych, zamordowanych, a także zamęczonych przez okupantów sowieckich, hitlerowskich i przez nacjonalistów ukraińskich. Przedstawiony program został zaakceptowany przez Prezesa Zarządu Głównego i stał się podstawą do bieżącej działalności Okręgu.
Po trzech latach działalności okręg skupił 12 środowisk: w Krakowie, we Wrocławiu,
w Bielsku-Białej, w Rzeszowie, w Katowicach, w Bytomiu, w Gliwicach, w Kędzierzynie Koźlu, w Warszawie, w Bydgoszczy, w Poznaniu, w Szczecinie. W roku 1998 w skład Okręgu weszło środowisko w Głubczycach.
Początki naszej działalności były trudne, nie posiadaliśmy bowiem ani odpowiednich środków finansowych, ani też lokalu, w którym moglibyśmy się spotykać. I wtedy okazało się, że władze komunistyczne PRL nie potrafiły przez 45 lat wymazać z pamięci Polaków Lwowa i całych Kresów Wschodnich II RP. Znalazło się wielu i to nie tylko Lwowian, którzy nam w tym trudnym okresie dopomogli zarówno finansowo jak i użyczając lokali. W tym też okresie nawiązaliśmy kontakt z działającym w Krakowie Środowiskiem Żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, które korzystało z możliwości spotykania się
w pomieszczeniach przy kościele pod wezwaniem św. Jadwigi Królowej przy ul. Władysława Łokietka 60 w Krakowie. Dzięki kolegom z Wołynia również i nasz Okręg znalazł w tym kościele spokojną przystań i co najważniejsze przyjazną i pomocną dłoń proboszcza tej parafii ks. prałata Jana Dziaska. Z czasem kościół ten stał się Kościołem Patronalno Garnizonowym Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich, zaś ks. prałat Jan Dziasek, po śmierci naszego Kapelana ks. prałata Romana Jana Dacy mianowany został przez Jego Eminencję ks. Franciszka Kardynała Macharskiego pismem kurii metropolitalnej l.dz. 566/95 z dn. 10.03.1995r. Kapelanem Ogólnopolskiego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich w Krakowie.
Okręg nawiązał współpracę z okręgami kresowymi: Wileńskim, Nowogródzkim, Poleskim
i Wołyńskim wymieniając doświadczenia i wzajemnie uczestnicząc w organizowanych uroczystościach. Dla podkreślenia tej łączności powołaliśmy w Okręgu na wniosek Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939- Komisję Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej”. Temu celowi miał również służyć działający przy Okręgu pod przewodnictwem Prezesa Okręgu i jednocześnie W-ce Prezesa Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oddział kapituły, upoważniony do nadawania Krzyża II Obrony Lwowa, tego najzaszczytniejszego odznaczenia lwowskiego żołnierzom AK. Komisja Odznaki Pamiątkowej „Żołnierz Kresowy Armii Krajowej” działająca pod przewodnictwem Prezesa Okręgu mjra Jana Sury uhonorowała tą odznaką 330 żołnierzy AK. Kapituła Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 nadała to zaszczytne odznaczenie 201 osobom.
Bardzo przydatnym dla działalności naszego Okręgu był wydawany przez nas od dnia 1.01.1991r. Biuletyn Informacyjny, początkowo jako organ Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego, a następnie od dnia 1.05.1992r. już jako organ Okręgu Lwowskiego. B.I. wydawany był przez Zespół Wydawniczo Redakcyjny pod kierownictwem Prezesa Okręgu Jana Sury.
Kontynuując swoją działalność Zarząd Okręgu z inicjatywy prof. Jerzego Węgierskiego ps. „Antek” powołał w Okręgu Zespół Wydawniczo Redakcyjny, który rozpoczął druk książek z serii „Na Kresach PŁD-WSCH 1939-1945”. Do chwili obecnej zespól wydał 17 tomów książek, z których autorami 16 tomów są żołnierze AK Obszaru Lwowskiego,
a jednego tomu dr Lucyna Kulińska - historyk reprezentująca pokolenie już powojenne.
Niezależnie od wydanych książek i B.I. stworzyliśmy we wspomnianym już Kościele Patronalno Garnizonowym pod wezwaniem św. Jadwigi Królowej Panteon Narodowy Żołnierzy AK Polskich Kresów Wschodnich.
Realizując założony na I zjeździe Okręgu program działalności przystąpiliśmy z kolei do organizowania wystaw. Pierwszą taką wystawę zorganizowaliśmy z inicjatywy oraz wydatnej pomocy prof. Jerzego Węgierskiego w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu w dniu 14.06.1994r. pod tytułem „Akcja Burza w Lwowskim Obszarze AK”. Najważniejszą wystawą była zorganizowana własnym sumptem w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie w dniu 30.12.2002r. stała wystawa pt „ZWZ-AK w Obszarze Lwowskim”.
Okręg też zajmował się działalnością charytatywną i tak w roku 1994 w odpowiedzi na informacje ze Lwowa o tragicznej sytuacji materialnej ludności polskiej na Kresach PŁD-WSCH II RP.
Realizując swój program Okręg zorganizował dwie sesje naukowe. Pierwszą pt „Operacja zbrojna-kryptonim „Burza” na Ziemiach Kresów PŁD-WSCH II RP w 1944 roku” w auli AGH w Krakowie w dniu 7.06.1994r. Drugą natomiast również w auli AGH w Krakowie pt „Tajne Nauczanie w Polskim Szkolnictwie Cywilnym i Wojskowym podczas Konspiracji 1939-1945” w dniu 26.06.1995r.
Okręg utrzymuje kontakty z władzami administracji państwowej i samorządowej poprzez Porozumienie Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych, którego członkiem jest Okręg. Niezależnie od tego Okręg we własnym zakresie zaprasza władze wojewódzkie oraz miejskie na organizowane przez siebie uroczystości patriotyczno religijne. Również we własnym zakresie Okręg zaprasza przedstawicieli wojska. W roku 2010 siedziba Okręgu została przeniesiona do Wrocławia, co zostało zaakceptowane przez Prezesa Światowego Związku Żołnierzy AK Czesława Cywińskiego oraz Środowisko Lwowskie AK we Wroclawiu. Jan Sura zmarł 9.VII.2012 r. Obecnie w Krakowie istnieje Środowisko Lwowskie AK jako koło podlegające pod Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowkiego we Wroclawiu.Funkcję Prezesa Okręgu piastuje p. Adam Gajda zaś funkcję Prezesa Środowiska w Krakowie piastuje p. Jacek Janiec. We Wrocławiu wydawany jest kwartalnik pt. „Nasz Biuletyn”, zaś w Krakowie wydawany jest Wewnętrzny Biuletyn Informacyjny również raz na kwartał.

Konrad Domiter

Niniejszy tekst powstał ku czci i pamięci ppłk Jana Sury, który opuścił szeregi i odszedł na wieczną służbę Bogu. Cześć i chwała bohaterom!

Szanowni Państwo,Bardzo przepraszamy za ostatni brak nowych wpisów na naszej stronie. Przerwa w publikacji wynika z fakt...
01/07/2026

Szanowni Państwo,

Bardzo przepraszamy za ostatni brak nowych wpisów na naszej stronie. Przerwa w publikacji wynika z faktu, że administrator witryny przygotowuje obecnie pracę doktorską poświęconą infiltracji polskiego podziemia w Galicji Wschodniej i na Wołyniu przez NKWD w latach 1939–1941.Widząc jednak, że w przestrzeni publicznej na nowo rozgorzała dyskusja na temat działalności UPA, nie możemy pozostać bierni. W najnowszym Biuletynie Informacyjnym przypominamy treść rozkazu UPA wydanego w lutym 1944 roku.

Dokument ten został wcześniej opublikowany przez Henryka Komańskiego i Szczepana Siekierkę w opracowaniu „Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946” (s. 114–115). „Komórka do spraw Ukraińskich R.12. Dnia 23.II.44.

W raporcie ogólnym z dnia 20.II.44. przedstawiłem rozkazy OUN dotyczące mobilizacji i stosunku do Polaków / str. 16/17, Ukraińcy Życie nielegalne. Punkt 1.2./

Obecnie przedstawiam tłumaczenie dosłowne z rozkazów, wystosowanych przez UPA / Ukraińską Partyzancką Armię/, która działa już na terenie Małopolski Wschodniej.

Cytat oryginału:

Rozkaz UPA z lutego 1944 r.:

Do dnia 25 lutego b.r. wójtowie i sołtysi mają dokonać spisu Ukraińców mężczyzn, w wieku od 18 do 60 lat. W dniu ukończenia spisu wszyscy spisani na listach zostają postawieni w stan pogotowia mobilizacyjnego i mają czekać na dalsze rozkazy. Do dnia 28.II.44. wszyscy Ukraińscy robotnicy fachowcy mają się przenieść z miast do wsi. NALEŻY PRZYSPIESZYĆ LIKWIDACJĘ POLAKÓW JESZCZE PRZED PRZYJŚCIEM BOLSZEWIKÓW NA TERENIE MAŁOPOLSKI WSCHODNIEJ. W ZWIĄZKU Z AKCJĄ LIKWIDACJI WSIE POLSKIE MAJĄ BYĆ SPALONE, ZAŚ ICH LUDNOŚĆ WYCIĘTA W PIEŃ.
Natomiast zagrody polskie palić jedynie w wypadku jeżeli są one oddalone od zagród ukraińskich co najmniej o 15 m. i gdy nie grozi w ogóle przerzucanie pożaru na zagrody ukraińskie. Napady na miasta nastąpią w biały dzień, nie zaś w nocy. Ludność ukraińska otrzyma na czas wskazówki, co do miejsca, gdzie się winna zgrupować w czasie trwania akcji. W czasie napadu należy uwolnić więźniów. Niezależnie od zasadniczej akcji wystąpienia przeciwko ludności polskiej rozkaz poleca za każdego zamordowanego Ukraińca czy przez Polaków, czy też Niemców, stracić doraźnie 100 Polaków. Należy prowadzić wywiad wśród Polaków, zwłaszcza co do ich siły i oporu i stopnia uzbrojenia. Do wywiadu należy używać kalek i dzieci. W lasach przygotowywać rowy strzeleckie, gromadzić słomę, środki opatrunkowe i worki. 50% otrzymanej nafty premiowej za kontyngent musi być oddane do dyspozycji UPA. Benzynę nabywać wszelkimi sposobami. Gdyby w czasie likwidacji ludności polskiej został omyłkowo zamordowany Ukrainiec, sprawca zabójstwa tego winien ponieść karę śmierci. Należy sporządzić listę Volksdeutscherów oraz likwidować konfidentów niemieckich. Kontyngenty przekazywać na cele UPA. Hasło : „Nasza nicz – nasz lis „/ Nasza noc – nasz las/”

Podpis Huk [prawdopodobnie chodzi o Wasyla Kuka dowódca grupy UPA- Południe i zastępca Romana Szuchewycza] i Postij.

Dopisek:

Rozkaz ten dostał się w nasze ręce przez jednego z Polaków ze wsi Kurzany [wieś sołecka w powiecie Brzeżany, 13 km na zachód od Brzeżan], który bronił napadniętego Polaka i przy tej sposobności schwytał Ukraińca z bronią i z papierami. Rozkaz ten przy nim znaleziono.

W związku z powyższym rozkazem UPA do ludności ukraińskiej Małopolski Wschodniej w ostatniej chwili dowiaduję się, że Ukraińcy ze Złoczowa i Brzeżan (zapewne z tych rejonów) w wieku od 18 do 22 lat zostali powołani do natychmiastowego udania się do lasu. W świetle przytoczonych informacji należy oczekiwać dalszego wzmożenia akcji eksterminacyjnej wymierzonej w ludność polską w kraju. Sytuacja staje się bardzo poważna. Decyzje winny być na tyle naglące, aby akcja samoobrony została przygotowana przed generalnym atakiem UPA. W ramach samoobrony należy zorganizować pogotowie obronne, zachować czujność w osiedlach polskich, skoncentrować broń i środki obronne, a nawet skoncentrować ludność w większych skupiskach.

Podpisano Wróbel /kpt. Marian Schmidt/

Rozkaz ten znajduje się w archiwum Akt Nowych we Warszawie. Sygnatura 203/XV-13, karta 183.

Kpt. Marian Schmidt był Szefem wydziału V0 łączności operacyjnej od czerwca 1942 do 1 kwietnia 1944 roku. W kwietniu musiał uciekać z Lwowa, ponieważ był spalony.

Rozkaz UPA, który został przechwycony przez brzeżańskie struktury AK, jednoznacznie potwierdza tezę, że akcja prowadzona przez nacjonalistów ukraińskich wobec Polaków na Kresach Południowo-Wschodnich była ludobójstwem. W dokumencie podkreśla się konieczność zlikwidowania ludności polskiej przed przybyciem nowego wroga do Małopolski Wschodniej. UPA nie chciała walczyć na dwa fronty (polski i sowiecki), dlatego jej dowództwo przyspieszyło akcję mobilizacyjną ludności ukraińskiej, aby jak najszybciej pozbyć się Polaków z tych terenów. Warto zauważyć, że w rozkazie nakazuje się usunięcie wszelkich śladów polskości: „wsie polskie mają być spalone, zaś ich ludność wycięta w pień”. W instrukcji tej UPA nie wspomina o oszczędzaniu kobiet i dzieci. Pomijając tę kwestię, dowództwo UPA dało wolną rękę dowódcom sotni w kwestii metod eksterminacji Polaków. Szczególnie uderzający jest fakt, że Polacy mieli odpowiadać nie tylko za własne akcje odwetowe, ale nawet za zbrodnie niemieckie. Za każdego zabitego Ukraińca – niezależnie od tego, czy zginął z rąk Polaka, czy Niemca – nakazano doraźnie stracić 100 Polaków. Taki rozkaz całkowicie obala tezy części ukraińskich historyków, jakoby była to symetryczna „wojna polsko-ukraińska” lub spontaniczne powstanie ukraińskiego chłopstwa przeciwko „polskim panom”. Naczelne dowództwo UPA, którego komendantem był Roman Szuchewycz (ps. Taras Czuprynka), podjęło w pełni świadomą decyzję o całkowitym wymordowaniu ludności polskiej.

Według definicji Słownika Języka Polskiego z 1979 roku, ludobójstwo to zbrodnia polegająca na działaniu w zamiarze zniszczenia (w całości lub w części) określonej grupy narodowej, etnicznej, religijnej lub rasowej. Na podstawie tego rozkazu można wywnioskować, że to, co działo się na Kresach Południowo-Wschodnich, należy nazywać akcją ludobójczą OUN-UPA.

14/03/2026

W piątek 13 marca doktorant Kasper Bednarek, członek naszego towarzystwa miał wykład w Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie gdzie przedstawił najnowsze wyniki swoich badań odnośnie działalności polskich organizacji podziemnych na terenie Kresów południowo wschodnich w latach 1939-41.

Na spotkaniu obecny był nasz honorowy prezes weteran Armii Krajowej i uczestnik Akcji Burza we Lwowie z bronią w ręku Stanisław Czerny, prezes Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich - Jacek Janiec, prezes zrzeszenia WIN Obszaru południowo wschodniego - Małgorzata Janiec, Jadwiga Jastrząb z Stowarzyszenia 27 Wołyńskiej Dywizji AK i prezes TMLiKPW, Oddział w Krakowie Kamil Stefan Wozniak oraz rodzina i sympatycy.

Doktorant Kasper Bednarek opowiedział o agentach NKWD, którzy działali w lwowskim podziemiu i kontrowersjach związanych z działaniami gen. Januszajtisa i gen. Langnera za tzw. pierwszego sowieta.

Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich”

Adres

Kraków

Godziny otwarcia

Czwartek 11:00 - 17:00

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Organizacja

Wyślij wiadomość do Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich”:

Skróty

Udostępnij