30/08/2026
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej określa zadania ochrony dóbr kultury na czas wojny i sytuacji kryzysowych.
Definicja dobra kultury zostało wprowadzona do międzynarodowego prawa zapisami konwencji Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego wraz z Regulaminem wykonawczym do tej Konwencji oraz Protokół o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego podpisanej w Hadze w 1954 roku
dobra kulturalne, to bez względu na ich pochodzenie oraz na osobę ich właściciela:
a) dobra ruchome lub nieruchome, które posiadają wielką wagę dla dziedzictwa kulturalnego narodu, na przykład zabytki architektury, sztuki lub historii, zarówno religijne, jak świeckie; stanowiska archeologiczne; zespoły budowlane posiadające jako takie znaczenie historyczne lub artystyczne; dzieła sztuki, rękopisy, książki i inne przedmioty o znaczeniu artystycznym, historycznym lub archeologicznym, jak również zbiory naukowe i poważne zbiory książek, archiwaliów lub reprodukcyj wyżej określonych dóbr;
b) gmachy, których zasadniczym i stosowanym w praktyce przeznaczeniem jest przechowywanie lub wystawianie dóbr kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a), na przykład muzea, wielkie biblioteki, składnice archiwalne, jak również schrony mające na celu przechowywanie w razie konfliktu zbrojnego, dóbr kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a);
c) ośrodki obejmujące znaczną ilość dóbr kulturalnych określonych pod lit. a) i b), zwane w dalszym ciągu "ośrodkami zabytkowymi".
W polskim systemie prawa nie istnieje jedna spójna regulacja dotycząca dóbr kultury. zasady ochrony na wypadek sytuacji kryzysowych i konfliktów zbrojnych zostały zapisane w ustawach i aktach wykonawczych dotyczących poszczególnych kategorii instytucji kultury i zabytków:
a) ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
b) ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach
c) ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach
d) ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
e) ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
Katalog dóbr kultury objętych ochroną wynikającą z zapisów konwencji haskiej jest szerszy niż to zapisano w ww ustawach. Dotyczy także schronów, miejsc ukrycia dóbr kultury, transportu oraz personelu chroniącego te dobra.