16/12/2025
Wokół nietoperzy 🦇 narosło wiele mitów, które wynikają z niezrozumienia ich biologii i behawioru. Ponieważ zwierzęta te prowadzą skryty tryb życia, ludzie 👫 uważają je za tajemnicze i słabo poznane, niejednokrotnie bojąc się ich lub przypisując im wyraźnie negatywne cechy.
Tymczasem nietoperze 🦇 to bardzo pożyteczne stworzenia, które odgrywają w przyrodzie niebagatelną rolę. O ich dużym znaczeniu dla świata ludzi, zwierząt i roślin świadczy kilka faktów:
# Regulują liczebność owadów 🦟 uznawanych za uciążliwe – szacuje się, że w skali całego globu 🌍 oszczędności wynikające z braku wydatków 💰 na ochronę upraw przed insektami wynoszą miliardy dolarów rocznie.
# Rozsiewają nasiona drzew 🌳, m.in. korzennika lekarskiego (jego owoce to słynne ziele angielskie) i kakaowca właściwego, z którego otrzymujemy kakao.
# Nietoperze tropikalne, które zapylają kwiaty 🌷, mimowolnie biorą udział w wytwarzaniu jedzenia dla ludzi, w tym takich owoców, jak: banany, daktyle, figi czy mango 🥭.
# Odchody nietoperzy, czyli tzw. guano to świetny nawóz zawierający duże ilości azotu, fosforu i potasu – pierwiastków, które są kluczowe dla prawidłowego rozwoju roślin 🌿.
Nietoperze 🦇 posługują się echolokacją, dzięki czemu nie potrzebują światła do tego, aby dobrze orientować się w otaczającej je przestrzeni i swobodnie przemieszczać z miejsca na miejsce. Ich wiodącym zmysłem jest słuch 👂, a nie wzrok, dlatego aktywne są głównie nocą 🌙, natomiast dzień wolą spędzać w ciemnościach.
Nadmierne oświetlenie zieleni, np. szpaleru drzew 🌳 stanowiącego trasę przelotu nietoperzy na żerowisko, może je dezorientować i odstraszać, prowadząc do utrudnień w przelocie, zwiększonej śmiertelności, a nawet zaniku pobliskiej kolonii. Podobnie niebezpieczne jest sztuczne oświetlenie 💡 otoczenia kolonii rozrodczych i miejsc zimowania, które zwiększa ryzyko wykrycia 👀 schronienia przez drapieżniki 🦅. Dlatego tak ważne jest to, aby w określonych porach dnia i roku obiekty, w których te ssaki przebywają pozostawały przynajmniej w półmroku. Zapewnia im to poczucie bezpieczeństwa, które przekłada się potem na wzrost liczebności lokalnych populacji.
Jednym z zadań projektu FENX.01.05-IW.01-0113/24 „Wdrażanie działań z zakresu ochrony czynnej na obszarach Natura 2000” jest wykonanie modernizacji oświetlenia 💡 zewnętrznego budynków, w których znajdują się letnie kolonie rzadkich i cennych gatunków 🦇 nietoperzy: podkowca małego, nocka dużego oraz nocka orzęsionego. Zadanie dotyczy dwóch obszarów Natura 2000: „Ochotnica” i „Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego”, w których zlokalizowane są trzy zabytkowe kościoły ⛪️ – w Łącku, Słopnicach Dolnych i Ochotnicy Dolnej.
Celem 🎯 modernizacji oświetlenia jest takie dopasowanie układu lamp, aby z jednej strony oświetlone były wejścia do kościołów, chodniki i najważniejsze detale architektoniczne 🏛️, a z drugiej strony, żeby pozostawały zacienione trasy przelotów nietoperzy 🦇 oraz wloty, którymi przedostają się one do wnętrza kościelnych wież i strychów. Innymi słowy, chodzi o to, żeby pogodzić potrzeby ludzi 👫 z potrzebami nietoperzy.
Miło nam poinformować, że w ramach przygotowań do realizacji w/w zadania Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie podpisała ✍️ porozumienie o współpracy z trzema parafiami. Podziękowania za dobre serce ❤️ oraz zaangażowanie w ochronę nietoperzy 🦇 składamy na ręce ks. dr Czesława Noworolnika – proboszcza Parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Łącku, ks. Jana Gniewka – proboszcza Parafii pw. św. Andrzeja Apostoła w Słopnicach Dolnych oraz ks. mgr Stanisława Ryza – proboszcza Parafii pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Ochotnicy Dolnej. Bóg zapłać 😊.
Autor zdjęcia nietoperza: Wojciech J. Gubała
Autor tekstu i pozostałych zdjęć: Sebastian R. Bielak