30/09/2026
XVII MARSZ SZLAKIEM 31. PUŁKU STRZELCÓW KANIOWSKICH W POWIECIE KOZIENICKIM ZA NAMI!
Po raz kolejny Kozienickie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych wraz ze współorganizatorami i partnerami przygotowało wydarzenie o charakterze historycznym, czyli XVII Marsz Szlakiem Bojowym 31. Pułku Strzelców Kaniowskich w Powiecie Kozienickim. Motto oraz idea marszu brzmią: "Oddajemy hołd żołnierzom Wojska Polskiego oraz mieszkańcom Powiatu Kozienickiego poległym podczas II wojny światowej". Marsz odbył się w pierwszy jesienny weekend tego roku, czyli 26-27 września. W tym roku towarzyszyli nam rekonstruktorzy reprezentujący Stowarzyszenie Historyczne 22 Pułk Piechoty z Łukowa, GRH Strzelcy im. 31 pułku Strzelców Kaniowskich z Mszczonowa, a także kolega Mariusz Król – kustosz Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Ponadto atrakcją były wojskowe pojazdy kołowe z lat wojny: półciężarówka Citroen i polski samochód pancerny wz. 34.
Na początku marszu rekonstruktorzy ruszyli w lasy Puszczy Stromieckiej w okolicach Augustowa w Gminie Grabów nad Pilicą. To w tamtych okolicach 31 pSK w 1939 r. przeprawił się 14 września przez rzekę Pilicę i wkroczył na teren powiatu kozienickiego. W tych okolicach odwiedzili leśną mogiłę i pomnik niedaleko Matyldzina upamiętniający walczących i poległych żołnierzy 76. Lidzkiego Pułku Piechoty im. Ludwika Narbutta oraz 29. Pułku Artylerii Lekkiej z Grodna, którzy 12 września 1939 r. stoczyli w okolicy zacięta bitwę z Wehrmachtem. Po raz pierwszy odwiedziliśmy również położoną niedaleko leśną mogiłę nieznanego żołnierza polskiego z 1939 r. Dalej skierowali się do Cecylówki Głowaczowskiej, gdzie znajduje się stylizowany na piec krematoryjny pomnik, upamiętniający polskie ofiary bestialskiego czynu wojsk niemieckich. 13 września 1939 r. Wehrmacht spędził tam do jednej ze stodół 54 okolicznych mieszkańców, w znakomitej większości mężczyzn powyżej 16 lat, po czym żołnierze niemieccy wrzucili do stodoły granaty, a później dodatkowo oblali ją benzyną i podpalili.
Następnym celem i przystankiem było mauzoleum w Studziankach Pancernych upamiętniające bitwę pod Studziankami z sierpnia 1944 r. W tym miejscu dołączyła do nas ponad 100-osobowa grupa młodzieży szkolnej ze szkół: Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi w Kozienicach, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im Króla Zygmunta Starego w Kozienicach, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 w Kozienicach, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 w Kozienicach, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Czarnieckiego w Woli Chodkowskiej, Publiczna Szkoła Podstawowa im. chor. Jana Szymańskiego w Ryczywole, Publiczna Szkoła Podstawowa w Wólce Tyrzyńskiej oraz Szkoła Podstawowa im. mjr. Henryka Dobrzańskiego "Hubala" w Przydworzycach. Rekonstruktorów i grupy szkolne w Studziankach powitali Barbara Gontarek oraz Leśniczy Leśnictwa Studzianki Zdzisław Łukasik.
Przy pomniku-mauzoleum w Studziankach Pancernych w organizatorów powitał wszystkich Krzysztof Zając, koordynator wydarzenia, który przedstawił cel całego wydarzenia oraz wygłosił krótką prelekcję historyczną. Po tym wszyscy wyruszyli ku Woli Chodkowskiej, gdzie zaplanowano koniec pierwszego dnia marszu. Jednak wcześniej odwiedzono jeszcze dwa miejsca pamięci: leśny pomnik-mogiłę w okolicach Basinowa (las Ostrzeń) (miejsce walk 31 pSK 14 września 1939 r.), pomnik w Chodkowie upamiętniający potyczkę Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” na początku października 1939 r. Wszędzie tam rekonstruktorzy opowiadali o historii związanej z poszczególnymi miejscami. Podczas tego 6-kilometrowego odcinka poszczególne grupy uczniów pod opieką rekonstruktorów i nauczycieli korzystali z przejażdżek ciężarówką wojskową, co wzbudzało wielką radość wśród młodych podróżników.
Na terenie gościnnej PSP w Woli Chodkowskiej na uczestników Marszu czekało ognisko z kiełbaskami oraz napoje. Każdy mógł upiec kiełbaskę na kiju, posilić się i odpocząć przed powrotem do domu. Tradycyjnie przed wyjazdem do domu, każdy z uczestników otrzymał publikacje historyczne, tym razem były to zakupione i przekazane przez nasze Stowarzyszenie książki z serii: Zarys Historii Wojennej Pułków Polskich w Kampanii Wrześniowej. Ponadto każdy z uczestników otrzymał pamiątkową przypinkę. Organizatorzy dziękują wszystkim dzielnym podróżnikom historycznym z wyżej wymienionych placówek oświatowych za udział w Marszu, świetną atmosferę na trasie!!
Drugiego dnia – w niedzielę 27 września – odwiedziliśmy i złożyliśmy kwiaty w Ryczywole, przy pomniku upamiętniającym żołnierzy Wojska Polskiego Armii „Prusy” broniących przeprawy mostowej na Wiśle na tzw. „przedmościu maciejowickim” oraz czołgistów 1. batalionu czołgów lekkich poległych pod Ryczywołem 11 września 1939 r. Po tym skierowaliśmy się do lasów Puszczy Kozienickiej, gdzie w Łaszówce odnaleźliśmy leśną mogiłę w której byli pochowani dwaj żołnierze z oddziału mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” polegli w potyczce pod Wolą Chodkowską. Następnie leśnymi ostępami dotarliśmy na teren leśnictwa Cztery Kopce. Tam znajduje się mogiła i pomnik w miejscu, gdzie 16 września 1939 r. pochowano poległych żołnierzy 31. pułku Strzelców Kaniowskich.
Po tym, „Królewskim Szlakiem” rekonstruktorzy skierowali się do miejsca ostatecznego boju bohaterskiego pułku. Na trasie znaleźliśmy również miejsce, w którym 31 pSK stoczył jeden z ostatnich bojów z okupantem, w lesie w okolicy tzw. „drogi mariańskiej”. W tym miejscu 87 lata temu Niemcy atakowali z kierunku Ursynów-Marianów, ataki piechoty, artylerii wspierało lotnictwo. Przez cały 17 września 1939 r. pułk bronił się, kontratakując, wypierał wdzierających się Niemców. Po raz pierwszy udało nam się dotrzeć również do dwóch – położonych wgłębi lasu – mogił polskich żołnierzy poległych i pochowanych w 1939 r. Złożyliśmy tam kwiaty, wystawiliśmy wartę oraz minutą ciszy oddaliśmy w zadumie cześć pochowanym tam bezimiennym bohaterom.
Odwiedziliśmy również cmentarz żołnierski z I wojny światowej Augustów I, gdzie pochowanych jest przeszło 400 poległych w okolicy żołnierzy.
Wreszcie, w piękne niedzielne popołudnie dotarliśmy do miejsca, w które poszczególne oddziały 31 pSK przedzierały się aż do 18 września 1939 r., czyli do szosy Kozienice-Radom przy miejscowości Augustów. W miejscu, gdzie 31 pułk Strzelców Kaniowskich został rozbity, mieszkańcy Augustowa i Stanisławic siedemnaście lat temu ustawili okazały pomnik, krzyż i tablicę informacyjną, gdzie corocznie kończymy również swój marsz podczas kameralnych uroczystości patriotycznych. Tak stało się i w tym roku. Po odegraniu Hymnu Państwowego tło historyczne przedstawił Krzysztof Zając, a następnie głos zabrali: Krzysztof Stój – Radny Rady Gminy Pionki, Jarosław Traczyk - Dyrektor Wydziału w Urzędzie Miejskim w Kozienicach, który odczytał list do organizatorów i uczestników uroczystości od Burmistrza Gminy Kozienice Mariusza Prawdy, Witold Adamski - autor publikacji o Strzelcach Kaniowskich i współpomysłodawca budowy pomnika w Augustowie. Następnie poszczególne delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze pod pomnikiem. A byli to: przedstawiciele Gminy Pionki i Sołectwo Augustów, przedstawiciel Gminy Kozienice i Burmistrza Kozienic, przedstawiciele Sołectwo Stanisławice, gm. Kozienice z sołtysem Cezary Szarawarskim, przedstawiciele Nadleśnictwa Kozienice z Zastępcą Nadleśniczego Arturem Mazurem, Związek Żołnierzy Weteranów RP oddział Kozienice z Prezesem Józefem Golą, przedstawiciel OSP Stanisławice, delegacja Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów „Energiczni Emeryci” w Kozienicach z Prezesem Januszem Walachnią oraz rekonstruktorzy biorący udział w wydarzeniu. W uroczystości udział wziął także poczet sztandarowy OSP Stanisławice. Piękną oprawę uroczystości zapewnili, czym podnieśli rangę wydarzenia, żołnierze z Ośrodka Reprezentacyjnego Wojsk Obrony Terytorialnej w Radomiu. Wartę przy pomniku stanowił posterunek asysty honorowej, zaś o oprawę muzyczną zadbali trębacz i werbliści Orkiestry Reprezentacyjnej WOT. Na zakończenie uroczystości swój występ zaprezentował Zespół „Półborzanki” z Augustowa.
Wszystkim, którzy towarzyszyli nam w marszowych trudach serdecznie dziękujemy!! Mamy nadzieję na wspólne uczestnictwo za rok! Dziękujemy za wiele miłych słów, podziękowań i zachęt do kontynuowania naszych działań.
Bardzo dziękujemy i serdecznie pozdrawiamy kompanów ze Stowarzyszenia Historycznego 22 Pułku Piechoty z łukowa i GRH im. 31 Pułku Strzelców Kaniowskich z Mszczonowa za stawiennictwo i udział w XVII edycji Marszu!
Organizatorami i Partnerami wydarzenia byli: Kozienickie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych, Powiat Kozienicki, Gmina Kozienice, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Stefana Czarnieckiego w Woli Chodkowskiej, Nadleśnictwo Kozienice, Nadleśnictwo Dobieszyn, Lasy Państwowe, Sołectwo Augustów, Enea ENEA Wytwarzanie, Ośrodek Reprezentacyjny Wojsk Obrony Terytorialnej. Patronat nad wydarzeniem objął Starosta Powiatu Kozienickiego Krzysztof Wolski.
Przedsięwzięcie dofinansowane zostało ze środków Gminy Kozienice w ramach otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych, oraz ENEA Wytwarzanie w ramach działania partnerstwa społecznego "Historyczne podróże z ENEĄ VII".