Ludus - Zapomniane gry planszowe

01/01/2026

W ten nowy rok 2026 składamy Wam życzenia pomyślności i chwały, wielu zwycięskich bitew staczanych na planszach oraz mądrych decyzji, które prowadzą ku triumfowi. Niech nadchodzące miesiące przyniosą dobre zmiany, spełnienie planów i odkrywanie nowych dróg, które dotąd skrywała mgła niewiedzy.
Rok miniony żegnamy z sercami pełnymi dumy z tego, czego wspólnym trudem dokonaliśmy. Liczne wyprawy, pokazy, prelekcje i spotkania z ludźmi spragnionymi wiedzy o dawnych czasach utwierdzają nas w przekonaniu, iż była to dopiero pierwsza karta tej kroniki, którą razem zapisujemy.
Plany i cele na rok 2026 są proste: dalszy rozkwit naszej strony, jeszcze więcej wypraw, prelekcji, turniejów, festiwali i spotkań, gdzie historia ożywa, a kości i piony niosą opowieści z minionych czasów.
Na koniec składamy szczere podziękowania wszystkim, którzy byli z nami: towarzyszom podróży, słuchaczom, graczom, gospodarzom wydarzeń i każdemu, kto dobrym słowem, obecnością lub pomocą wsparł nasze działania. Bez Was ta droga nie miałaby sensu.
Niech los Wam sprzyja, a nowy rok niech będzie obfity w dobre spotkania i godne czyny.

26/12/2025

Dziś przeniesiemy się do gorącego Egiptu wraz z grą Senet. Senet, jedna z najstarszych gier świata pochodząca ze starożytnego Egiptu, znaleziona w grobowcach faraonów i datowana nawet na ok. 3100 r. p.n.e. Z czasem zyskała religijne i mitologiczne znaczenie, symbolizując wędrówkę duszy do życia po śmierci. Nie zachowały się dokładne zasady gry, ale badacze próbują je odtworzyć na podstawie malowideł i ilustracji. Różne interpretacje zasad dotyczą zarówno ruchów, jak i symboliki pól planszy. Na przestrzeni lat plansza ewoluowała, w taką aby można było schować w niej pionki, bardziej imponujące egzemplarze były na wyposażeniu grobowców faraonów, przykładem może być specjalny stolik z planszą z grobowca Tutenchamona, odnajdywano również plansze wyryte na murach co pokazuje, że w Senet grali nie tylko najbogatsi.

Źródło ostatniego zdjęcia:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Senet_game_pieces_%28Tutankhamun%29.jpg/1280px-Senet_game_pieces_%28Tutankhamun%29.jpg

24/12/2025

W tę świętą noc, gdy gwiazda betlejemska jaśnieje nad światem, życzymy Wam, Miłośnicy gier dawnych i planszowych rozrywek z wieków minionych, aby Wasze stoły nigdy nie były puste, kości zawsze sprawiedliwe, a piony i bierki wiernie służyły w każdej potyczce. Niech ciepło ogniska i blask świec towarzyszą Wam podczas świątecznych rozgrywek w senet, młynek oraz w hnefatafla. Niechaj radość, pokój i braterska zgoda goszczą w Waszych domostwach przez cały czas Bożego Narodzenia, a wspólna gra niech zbliża serca i umysły.
Wesołych i spokojnych Świąt Bożego Narodzenia!
🎄🎄🎄

22/12/2025

Dziś po wcześniejszym poznaniu historii i znaczenia Królewskiej Gry z Ur pragniemy zaprezentować jej zasady. Gra z Ur to wyścig dla dwóch graczy, w którym celem jest wprowadzenie i wyprowadzenie pionków z planszy. Każdy gracz ma 6 pionków i 4 kości, można grać kośćmi sześciościennymi, czterościennymi lub dwustronnymi patyczkami. Wynikiem rzutu kośćmi są tylko liczby parzyste, więc w zależności na ilu kościach mamy liczbę parzystą to o tyle poruszamy naszym pionkiem. Ruch polega na przesunięciu pionka o wskazaną liczbę pól, z możliwością bicia pionków przeciwnika. Pionek można wyprowadzić z planszy, gdy wyrzuci się dokładnie tyle oczek, ile potrzeba. Jeśli gracz nie może wykonać ruchu, musi poruszyć inny pionek; jeśli nie może żadnego, jego kolej przepada.

Źródło ostatniego zdjęcia:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Royal_game_of_Ur%2Cat_the_British_Museum.jpg/1280px-Royal_game_of_Ur%2Cat_the_British_Museum.jpg

19/12/2025

Dzisiejszym naszym tematem jest Królewska Gra z Ur, która jest uważana za jedną z pierwszych gier planszowych na świecie. Królewska gra z Ur, znana także jako Gra na Dwudziestu Kwadratach, to starożytna planszówka z Mezopotamii sprzed około 5000 lat. Popularna zarówno wśród władców, jak i zwykłych ludzi, miała duchowe znaczenie, a jej rozgrywka miała odzwierciedlać przyszłość i przekazywać wiadomości od bóstw. Odkryto ją na planszach wyrytch na rzeźbie Lamassu i w zestawach 2 w 1 w Egipcie. W 1922 i 1934 roku brytyjskie wykopaliska w Ur odkryły jej komplety, lecz początkowo nie znano zasad gry. Dwie gliniane tabliczki z regułami pochodzą z Babilonu (ok. 177 p.n.e.) i Uruk, a ich diagramy jednoznacznie opisują reguły rozgrywki.

15/12/2025

Dziś będziemy prawić o zasadach ulubionej gry wikingów jaką jest hnefatafl. Hnefatafl, znany również jako Szachy Wikingów, to gra strategiczna o charakterze wojennym, w której siły nie są równomiernie rozłożone. Jedna strona chroni króla, dążąc do poprowadzenia go do jednego z narożników planszy, podczas gdy druga usiłuje go schwytać, otaczając go swoimi pionami. Figury poruszają się jak wieża w szachach — czyli wzdłuż rzędów i kolumn, o ile dostępnych pól jest wystarczająco dużo. Piona przeciwnika można zbić, dwukrotnie go przyciskając, gdy ustawi się swoje piony po obu jego bokach.
́redniowiecze

09/12/2025

Ogłaszamy, iż w dniach 6-8 grudnia byliśmy obecni na cudownym wydarzeniu jakim jest , wraz z Studenckim Kołem Naukowym Historyków Uniwersytetu Śląskiego przez trzy dni nauczaliśmy przybyłych uczestników o starych przedmiotach, zwyczajach i emocjonujących bitwach które rozgrywały się na drewnianych planszach. Bardzo dziękujemy, iż dane nam było przebywać tam wspólnie z Wami, szerząc dzieje przodków z nieco odmiennego spojrzenia. Do zobaczenia za rok!
# ́redniowiecze

04/07/2025

Wspólnie z Drużyna Gylda Hirtir wyruszyliśmy na Palinocka w Krainie Dziadoszan w Obiszowie, by rozbudzić ducha dawnych czasów.
W naszym obozie zorganizowaliśmy turniej w hnefatafla - wikińską grę w której rozum i strategia więcej znaczy niż stal. Zagrzmiały okrzyki, zaiskrzyły spojrzenia - każdy wojownik i każdy skald miał szansę spróbować sił na planszy. W tym czasie nasza drużyna pokazała, jak walczyli ludzie północy. Dziękujemy wszystkim, którzy przyszli, grali, pytali i śmiali się z nami przy dźwiękach rogu i trzasku ogniska. Skål!
⚔⚔⚔

01/07/2025

29/06/2025

27/06/2025

Do ulubionych gier wikingów należał hnefatafl, w objaśnieniu jej zasad pomaga pojedynek na zagadki opisany w Hervarar saga. Jedną z nich, której odpowiedzią jest właśnie hasło hnefatafl można przetłumaczyć następująco:
O co razem walczą
kobiety w jednym szeregu
przed swoim bezbronnym królem.
Dzień po dniu
ciemne go broni
jasne zaś naciera i atakuje?
⚔⚔⚔