22/07/2025
929 lat Kamieńca Ząbkowickiego – ostatnia prosta do wielkiego jubileuszu.
Nie mamy dziś okrągłej rocznicy. Mamy coś znacznie ciekawszego – 929 lat historii. Liczba z pozoru nieefektowna, ale w rzeczywistości wyjątkowa. Według numerologii: 9 + 2 + 9 = 20 → 2 + 0 = 2 – liczba partnerstwa, współpracy i jednoczenia się. To może być dobry znak. Jesteśmy przecież rok przed jubileuszem 930-lecia Kamieńca, a więc na symbolicznym progu nowego rozdziału.
📖 Skąd ta liczba?
Rok 1096 to pierwsza pewna wzmianka o Kamieńcu Ząbkowickim, którą odnajdujemy w Kronice autorstwa Kosmasa z Pragi. To tam, na kartach średniowiecznego rękopisu, czytamy o czeskim księciu Brzetysławie II, który wyruszył na wyprawę wojenną na Śląsk. Zniszczył gród Bardo, a niżej w dolinie Nysy Kłodzkiej, na skalistym wzniesieniu, kazał wznieść nowy gród warowny i kaplicę św. Prokopa. Tak miał się narodzić „Kamenec” – miejsce, które po wiekach będzie znane jako Kamieniec Ząbkowicki. Zawsze mnie to fascynowało - zagłada i zguba jednego miejsca daje początek innemu.
🕰 Historia pisana przez ludzi
W roku 1996, z okazji 900-lecia Kamieńca, odbyło się szereg wydarzeń upamiętniających tę datę. Jednym z najciekawszych z punktu widzenia dzieciaków był przejazd pociągu retro na trasie Kamieniec – Złoty Stok. To była fajna przygoda. Równolegle zorganizowano polsko-niemiecką wystawę przygotowaną przez Śląskie Muzeum w Görlitz, a w byłym kościele ewangelickim zaprezentowano wspólną opowieść o naszej historii. O naszej czyli o wielokolorowej historii Polaków, Czechów i Niemców żyjących przez wieki na tych terenach.
Napędzali to ludzie z pasją: Arne Franke, badacz i popularyzator śląskiego dziedzictwa kulturowego, oraz Stefan Gnaczy, historyk, społecznik i niestrudzony dokumentalista lokalnej przeszłości. To wtedy powstała, moim zdaniem, jedna z najważniejszych publikacji o Kamieńcu – „900 Jahre Kamenz – 900 lat Kamieńca Ząbkowickiego” – książka dwujęzyczna, pełna fotografii, esejów i faktów. Wciąż czekamy, aż ktoś odważy się ją wznowić. Może czas na drugie wydanie?
900 lecie to było nie tylko wydarzenie kulturalne, to także masa imprez. Pamiętacie?
🔎 A może historia wciąż się ukrywa?
Zbliżając się do jubileuszu 930-lecia, warto zadać pytanie: czy wszystko, co wiemy, jest prawdą? Czy rzeczywiście budowla Brzetysława II powstała dokładnie tam, gdzie dziś stoi dawny klasztor? A co, jeśli legendarna warownia powstała nieco dalej – na wzgórzu w pobliskim Śremie? Taka hipoteza pojawia się w lokalnych opowieściach, wiejskich legendach, ale nigdy nie została jednoznacznie potwierdzona.
Może właśnie teraz, u progu jubileuszu, nadszedł czas na poważne badania archeologiczne, które potwierdzą lub obalą tę legendę?
📅 929 lat historii. Rok przed jubileuszem. Idealny moment, by znów zadać pytania, spojrzeć w przeszłość – i odważnie spojrzeć w przyszłość.
[Mateusz Gnaczy]