Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Kąckiej

16/04/2026

To już dziś! Zapraszamy do izby Regionalna Izba Pamięci w Kątach Wrocławskich 😊

Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie z Karoliną Rybicką z Archiwalny Dolny Śląsk, które odbędzie się 16 kwietnia 2026 r. o godz. 18.00.

Tym razem porozmawiamy o kobietach, które tworzyły powojenny Wrocław.

Niezwykłe kobiety związane z Wrocławiem
Po zakończeniu II wojny światowej na Ziemie Zachodnie zaczęli przybywać polscy osadnicy, dla których stały się one nowym miejscem do życia. Jednym z ważniejszych punktów na tych terenach był Wrocław. W tym mieście nowy rozdział swojego życia zaczęły: Anna German, Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska, Hanna Hirszfeldowa, Jadwiga Grabowska-Hawrylak i Wanda Rutkiewicz. Pierwsza ukończyła geologię na Uniwersytecie Wrocławskim, ale to śpiewanie było jej największą pasją. Zaczęło się od udziału w przesłuchaniach do wrocławskiego konkursu Estrada, potem wszystko nabrało rozpędu. Była wielokrotnie nagradzana na festiwalach krajowych i zagranicznych. Koncertowała m.in. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Australii czy Włoszech. Śpiewała w aż siedmiu językach. Zmarła w wieku 46 lat, ale pozostawiła po sobie niezapomniane utwory. Z kolei Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska była pierwszą kobietą, która w 1935 r. obroniła doktorat na Politechnice Lwowskiej. Po 1945 r. organizowała zakłady i katedry na Uniwersytecie i Politechnice Wrocławskiej. Pełniła funkcję dyrektora Instytutu Chemii i dziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. Jej zainteresowania badawcze obejmowały m.in. chemię strukturalną, chemię jądrową i radiacyjną, fizykochemię pierwiastków rzadkich oraz biofizykę molekularną. Stworzyła wrocławską szkołę chemii i fizykochemii związków koordynacyjnych. Prowadziła wykłady na uniwersytetach w: Austrii, Francji, Japonii, Niemczech, we Włoszech i USA. Postać wybitnej Hanny Hirszfeldowej pozostawała nieco w cieniu męża, choć ona sama miała spory dorobek naukowy w dziedzinie pediatrii. Obroniła dwa doktoraty, pierwszy w 1908 r. na uniwersytecie w Berlinie i drugi osiem lat później na uniwersytecie w Neapolu. W czasie Wielkiej Wojny była lekarzem wojskowym w armii serbskiej, a następnie została ordynatorem w Klinice Pediatrii Uniwersytetu Warszawskiego. Wraz z rodziną przebywała w getcie warszawskim. Po zakończeniu wojny zamieszkała z mężem we Wrocławiu i zajęła się organizowaniem Akademii Medycznej. Od 1954 r. kierowała Katedrą Diagnostyki Oddziału Pediatrii. W 1950 r. Jadwiga Grabowska-Hawrylak, jako pierwsza kobieta ukończyła Wydział Architektury Politechniki Wrocławskiej. Była zatrudniona w Biurze Projektowo-Badawczym Budownictwa Ogólnego „Miastoprojekt-Wrocław”, gdzie przygotowywała projekty związane głównie z odbudową zniszczonych w czasie wojny zabytkowych kamienic. Następnie zaczęła tworzyć we Wrocławiu bardziej współczesne realizacje. Warto wspomnieć: osiedle Kołłątaja, Dom Naukowca, budynek szkoły przy ul. Podwale czy zespół budynków mieszkalno-usługowych przy pl. Grunwaldzkim (Wrocławski Manhattan). W 1974 r. otrzymała Honorową Nagrodę Stowarzyszenia Architektów Polskich. Ostatnia z kobiet to Wanda Rutkiewicz-bezkompromisowa alpinistka, która łamała stereotypy i udowadniała, że niemożliwe staje się możliwe. Była absolwentką Wydziału Łączności Politechniki Wrocławskiej. Podczas studiów z sukcesami grała w siatkówkę, ale to wyjazdy w Góry Sokole obudziły w niej miłość do wspinaczki. W październiku 1978 r. jako pierwsza Polka i Europejka stanęła na szczycie Mount Everest. Mówiła, że zginie w górach, te słowa okazały się prorocze.
Ikonografia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anna_German #/media/Plik:Anna_german.png
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wanda_Rutkiewicz #/media/Plik:Wanda_Rutkiewicz,_G%C3%B3ry_Sokole,_fot._Seweryn_Bidzi%C5%84ski.jpg
http://mbd.muzeum.uni.wroc.pl/dzieje-uniwersytetu/doktorzy-honoris-causa/bogusawa-jeowska-trzebiatowska
https://pl.wikipedia.org/wiki/Hanna_Hirszfeldowa #/media/Plik:Hanna_Hirszfeldowa001.jpg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jadwiga_Grabowska-Hawrylak #/media/Plik:JadwigaGrabowskaHawrylakArchitektura1974.png

10/04/2026

Kąckie cyfrowe archiwum 💚

04/04/2026

Zdrowych, wesołych, rodzinnych świąt, spędzonych w gronie rodzinnym życzą Miłośnicy Ziemi Kąckiej!

Fotografia pochodzi z archiwum SMZK, została wykonana w zakładzie fotograficznym K.K. Danielewiczów w Kątach Wrocławskich.

30/03/2026

Zapraszamy!

Już 11 kwietnia o godz. 17.00 odbędzie się w Izbie Pamięci spotkanie autorskie z Maciejem Falkowskim, absolwentem stosunków międzynarodowych i studiów wschodnich na Uniwersytecie Warszawskim. Wieloletnim analitykiem w Ośrodku Studiów Wschodnich. Pracował również w Ambasadzie RP w Erywaniu oraz Fundacji Solidarności Międzynarodowej, która zajmuje się współpracą rozwojową z państwami postsowieckimi. Obecnie jest pracownikiem Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Autor książek ,,Armenia. Obieg zamknięty" i ,,Ślachta". Historie z podlasko-mazowieckiego pogranicza, za którą otrzymał Nagrodę Magazynu Literackiego „Książki”, oraz współautor zbioru reportaży o Kaukazie Północnym Matrioszka w hidżabie. Pisał również m.in. dla „Tygodnika Powszechnego” i „Nowej Europy Wschodniej”. Jego małą ojczyzną jest pogranicze Mazowsza i Podlasia.

Tematem dyskusji podczas spotkania będzie najnowsza książka autora ,,Nasi Niemcy".

Na stronie wydawnictwa czytamy:
„Poniemieckie” to słowo, które odruchowo przywodzi na myśl Polskę zachodnią albo Warmię i Mazury. Mało kto zdaje sobie sprawę, że niejedną wieś zamieszkaną dawniej przez Niemców można znaleźć na Mazowszu, Lubelszczyźnie czy w Małopolsce. Niemieckich kolonistów ściągali na wschód Piastowie śląscy, Kazimierz Wielki i Krzyżacy, Rosjanie, Prusacy i Austriacy, a także polscy właściciele i zarządcy majątków. Przybysze zakładali wsie i miasta, leżącą odłogiem ziemię zamieniali w pola i sady, osuszali bagna i walczyli z wylewającymi rzekami. Wprowadzali innowacje, otwierali fabryki i rozwijali przemysł. Wielu, szczególnie katolików, nie zachowało swojej niemieckiej tożsamości i z czasem zostało Polakami.
W granicach II Rzeczpospolitej żyło około miliona polskich obywateli narodowości niemieckiej. Kilkusetletnią obecność większości z nich zakończyła II wojna światowa i powojenna polityka polskiego państwa. Dziś o tej historii świadczą głównie zapomniane cmentarze ewangelickie, a także budynki i gospodarstwa, kanały, rzędy wierzb czy terpy.
Maciej Falkowski szuka takich właśnie śladów. Odnajduje domy z żelaza w Puszczy Pyzdrskiej, pozostałości po osadnikach olęderskich wzdłuż Wisły, potomków Głuchoniemców na Podkarpaciu i Bambrów w Poznaniu. Opowiada o ewangelikach, braciach morawskich i mennonitach. Stara się ocalić od zapomnienia świat tych, którzy po 1945 roku musieli z Polski wyjechać; opisuje losy tych, którzy zdecydowali się zostać i stali się integralną częścią polskiego społeczeństwa.

Spotkanie poprowadzi Karol Machi, historyk, regionalista, pasjonat historii motoryzacji, architektury. Człowiek o wielu zainteresowaniach i wielu talentów, zawodowo związany z Ośrodkiem ,,Pamięć i Przyszłość".

Szykuje się bardzo ciekawa dyskusja, na której nie może Was zabraknąć 😊

Spotkanie odbędzie się w Regionalnej Izbie Pamięci w Kątach Wrocławskich, Rynek 2. Wstęp wolny.

25/03/2026

Tak pięknie się tworzy historia naszego miasteczka 😊

21/03/2026

To już dziś! Zapraszamy 😊

Przed nami kolejne niezwykłe wydarzenie 21 marca o godz. 18.00 odbędzie się spotkanie autorskie z Hanna Jurowska-Kępa oraz koncert Monika Kubik wokalistka i Darka Samerdaka ,,Wiosna miłosna".

Podczas spotkania Hanka zaprezentuje opowieść ,,Moja dzielnia", a w galerii izbowej zostaną zaprezentowane prace z cyklu ,,Pokątnie zmalowane", będące portretami współczesnych mieszkańców Kątów Wrocławskich. Druga część spotkania to muzyczna uczta, podczas której zaprezentują się w starannie dobranym repertuarze Monika Kubik i Darek Samerdak.

Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny! Zapraszamy 🤩😍

11/03/2026

Zapraszamy wszystkich miłośników muzyki, sztuki i historii!

Przed nami kolejne niezwykłe wydarzenie 21 marca o godz. 18.00 odbędzie się spotkanie autorskie z Hanna Jurowska-Kępa oraz koncert Monika Kubik wokalistka i Darka Samerdaka ,,Wiosna miłosna".

Podczas spotkania Hanka zaprezentuje opowieść ,,Moja dzielnia", a w galerii izbowej zostaną zaprezentowane prace z cyklu ,,Pokątnie zmalowane", będące portretami współczesnych mieszkańców Kątów Wrocławskich. Druga część spotkania to muzyczna uczta, podczas której zaprezentują się w starannie dobranym repertuarze Monika Kubik i Darek Samerdak.

Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny! Zapraszamy 🤩😍

07/03/2026

A dziś w ,,Mistrzach drugiego planu" rzucamy okiem na wieżę kąckiego kościoła pw. Św. Piotra i Św. Pawła. Kościoła, który w źródłach pojawia się już w 1301 r. Ten w obecnym kształcie został, jak zapisał Adolph Moepert- ostatni niemiecki proboszcz parafii, zbudowany ok. 1500 r., co ciekawe w jego opinii została wtedy wybudowana jedynie część, w której znajduje się ołtarz główny, pozostała bryła zaś ok. 200 lat później!

Wnikliwe oko na szczycie wieży ujrzy stojącego tam, niewzruszonego śmiałka. Nie proszę Państwa to nie pomyłka i nie fotomontaż.
Któż to taki? Wg darczyńców jest to niejaki Jan Dunat, a zdjęcie może pochodzić z lat 60. Szczęśliwie wyczyn ten nie miał żadnych strasznych konsekwencji, ale uprzedzamy, nie próbujcie powtarzać temu podobnych rzeczy! Tym bardziej, że takie sytuacje mogą zakończyć się tragicznie, jak np. ta z roku 1774, kiedy to zerwała się lina, do której przypięty był, dokonujący naprawy hełmu wieży, mistrz murarski Röhrich. Nieszczęśnik spadł na ziemię i po godzinie zmarł.

Fotografia pochodzi z prywatnego archiwum Państwa Czerwińskich.

27/02/2026

Zapraszamy do Regionalna Izba Pamięci w Kątach Wrocławskich 😍

Kim były dobrze sytuowane filantropki z Dolnego Śląska?
Życiowe losy tych pięciu kobiet: Doroty Sybilli Hohenzollern, Fryderyki Karoliny von Reden, Marianny Orańskiej, Daisy von Pless oraz Marii von Maltzan splecione zostały z Dolnym Śląskiem. Żyły i działały na przestrzeni różnych wieków, ale tylko dwie z nich
mogły poznać się osobiście (Daisy von Pless i Maria von Matlzan), jednak do takiego spotkania prawdopodobnie nigdy nie doszło. Życiorysy tych wyjątkowych kobiet ukazują, że
urodzenie się w zamożnej rodzinie z tytułami arystokratycznymi nie zawsze było gwarancją spokojnego, dostatniego życia i szczęśliwego zamążpójścia. Niewątpliwie pochodzenie z tak
uprzywilejowanej grupy społecznej, wsparcie najbliższych członków rodziny i postępowe myślenie dawały sporą przestrzeń do życia na własnych zasadach.

Jeśli jesteście ciekawi, kim były te wyjątkowe kobiety i w jaki sposób zapisały się na kartach historii, koniecznie musicie nas odwiedzić, by wysłuchać wykładu dr Karoliny Rybickiej Archiwalny Dolny Śląsk

Zapraszamy do Regionalnej Izby Pamięci w czwartek 5 marca o godz. 18.00 🤩

22/02/2026

Ziemia Kącka ma jeszcze wiele historii do odkrycia.

Historia nieślubnego dziecka
Tegoroczna zima wydaje się jeszcze nie odpuszczać. Mróz, śnieg – można by rzec – klasyka gatunku 😊 Wyjątkowo zimny luty.
Jaki był luty w 1616 r.? Ciężko dziś szukać źródeł, które pozwoliłyby to odgadnąć.
Możemy spróbować sobie wyobrazić, jaką pogodą cieszyli się mieszkańcy dzisiejszych Kątów Wrocławskich w dniu 16 lutego 1616 r. Poranek mógł być mroźny, wokół z pewnością zalegały hałdy śniegu. Ki diabeł podkusił szanownego Kaspara Schwopsa, by wyruszyć rankiem do, zlokalizowanego nieopodal Górnej Bramy miejskiej, ogrodu? Może usłyszał jakiś dźwięk?
Grunt, że znalazł się w odpowiednim miejscu w odpowiednim czasie, gdyż cała sytuacja mogła mieć bardzo tragiczne zakończenie. Przedzierając się przez ogród Kaspar usłyszał bowiem płacz maleńkiego dziecka! Dotarł do granic ogrodu, a tam jego oczom ukazał się widok zupełnie niezwyczajny – w kącie, tuż za ogrodzeniem, leżało, zawinięte w tkaninę, dziecko. Konkretnie mała dziewczynka. Szanowny Kaspar Schwops nie mógł przejść obok niej obojętnie. Odnalezione dziecko otrzymało imię Małgorzata, źródła jednak nie precyzują, czy wychowywała się w rodzinie Schwopsa i jakie były dalsze jej losy.
Jak to możliwe, że rankiem, 16 lutego w ogrodzie znalazło się porzucone dziecko? Miało to prawdopodobnie związek z konsekwencjami, których obawiała się matka, rodząc nieślubne dziecko. Warto wspomnieć, że w XVII wieku urodzenie dziecka z nieprawego łoża mogło skutkować nawet wypędzeniem i matki i dziecka z miasta. Może takich konsekwencji, prawnych, ale i towarzyskich obawiała się matka małej Małgorzatki? Tego dziś już się nie dowiemy. Sytuacja życiowa nieślubnych dzieci była w tych czasach niezwykle trudna. Ale bywały i przypadki wyjątkowe! – W księdze parafialnej z 1605 r. odnotowano fakt uroczystego świętowania przyjścia na świat dziecka, które nie posiadało ojca. Czyli można było i tak.

30/01/2026

Wieczorny spacer ulicą Świdnicką 😊