Donersztik in Jendrzew - ינדז'יוב

Wskazówki dojazdu

Donersztik in Jendrzew -  ינדז'יוב Inicjatywa na rzecz pamięci o żydowskim Jędrzejowie. Jeśli chcesz wesprzeć moją pracę, możesz postawić mi wirtualną kawę:
https://buycoffee.to/donersztik

Inicjatywa na rzecz pamięci o żydowskim Jędrzejowie

Tegoroczne Dni Pamięci dobiegły końca.W poniedziałek, 14 września, na antenie Radia z Qlturą odbyła się audycja z udział...
17/09/2026

Tegoroczne Dni Pamięci dobiegły końca.
W poniedziałek, 14 września, na antenie Radia z Qlturą odbyła się audycja z udziałem Klaudii Kwiecińskiej i Jana Przypkowskiego, poświęcona wspomnianemu dziennikowi.
We wtorek, 15 września, wolontariusze z jędrzejowskich szkół, przy wsparciu Zakładu Usług Komunalnych, porządkowali cmentarz żydowski w Jędrzejowie. Do akcji przyłączyli się uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 4 im. Legionów Polskich w Jędrzejowie, Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Podchojnach, I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Jędrzejowie oraz Ośrodka Szkolenia i Wychowania w Jędrzejowie.
W ramach prac oczyszczono znajdujące się na cmentarzu fragmenty macew, skoszono roślinność oraz zebrano śmieci. Klaudia Kwiecińska opowiedziała również uczniom o historii cmentarza i przybliżyła dzieje społeczności żydowskiej w Jędrzejowie.
W środę, 16 września, w 84. rocznicę zagłady getta w Jędrzejowie mieszkańcy zgromadzili się na cmentarzu, aby uczcić pamięć pomordowanych żydowskich mieszkańców miasta. Odczytano wspomnienia Jicchaka Meira Kluski, w których relacjonował godzina po godzinie wydarzenia z dnia deportacji. Odczytano także list do mieszkańców przesłany przez jego córkę, Genie.

W tym roku historia społeczności żydowskiej została opowiedziana przez pryzmat rodziny Kluska.
Jicchak Meir Kluska przeżył wojnę, doświadczając pobytu w getcie oraz będąc świadkiem akcji deportacji jędrzejowskich Żydów, w tym swojej żony i córki. Następnie jako robotnik przebywał w małym getcie, a później wraz z grupą innych Żydów ukrywał się w piwniczce pod piecem w polskim domu przy ulicy Łysakowskiej (obecnie ul. Głowackiego).
Podczas pobytu w kryjówce spisywał dziennik, w którym relacjonował gehennę życia w ukryciu, swoje obserwacje oraz relacje między osobami przebywającymi w bunkrze.
Ponad 80 lat po opuszczeniu kryjówki dziennik został wydany w Australii przez jego córkę, Genie. W lipcu tego roku po raz pierwszy odwiedziła ona Polskę.

Fotografie: M. Chudzik / K. Kwiecińska

Zapraszam do odsłuchania wczorajszej rozmowy o dzienniku Jicchaka Kluski.Podcast w ramach Dni Pamięci o żydowskiej społe...
15/09/2026

Zapraszam do odsłuchania wczorajszej rozmowy o dzienniku Jicchaka Kluski.
Podcast w ramach Dni Pamięci o żydowskiej społeczności Jędrzejowa 2026

W minionym tygodniu Jędrzejów odwiedzili potomkowie Icchaka i Cheskela Klusków.Bracia przeżyli jędrzejowskie getto. Podc...
06/07/2026

W minionym tygodniu Jędrzejów odwiedzili potomkowie Icchaka i Cheskela Klusków.

Bracia przeżyli jędrzejowskie getto. Podczas jego likwidacji, 16 września 1942 roku, zostali wytypowani przez Niemców do grupy robotników, która pozostała w mieście, aby uporządkować teren getta. Następnie, po likwidacji „małego getta”, od lutego 1943 roku do początku 1945 roku, ukrywali się w niewielkim bunkrze zorganizowanym pod piecem w domu przy ulicy Łysakowskiej (obecnie Głowackiego). Na zaledwie sześciu metrach kwadratowych schronienie znalazło siedem osób. Kryjówkę przygotował mieszkający tam wówczas P***k.

W bunkrze Icchak prowadzi dziennik, w którym opisuje codzienne życie w ukryciu – głód, strach, trudności związane z opuszczaniem kryjówki oraz napięcia i kłótnie między ukrywającymi się. Wraca również wspomnieniami do swojej młodości sprzed wojny, początków niemieckiej okupacji i życia w getcie.

Jego pierwsza żona Debora oraz córeczka Regina giną w obozie zagłady w Treblince. Taki sam los spotyka jego rodziców oraz teściów. Wszyscy znajdują się w grupie deportowanej z getta w Jędrzejowie 16 września 1942 roku.

Po wojnie Icchak wyjeżdża do Niemiec, gdzie poznaje swoją drugą żonę – Reginę Weisberg, pochodzącą z Sędziszowa. Tam, w 1948 roku, rodzi się ich córka Genia. Niedługo później cała rodzina emigruje do Australii.

To właśnie Genia wraz ze swoimi dziećmi i wnukami odwiedziła w ostatnich dniach Jędrzejów oraz Sędziszów.

W Jędrzejowie spotkaliśmy się w Muzeum im. Przypkowskich, gdzie nasi goście poznali historię żydowskiej społeczności miasta i zobaczyli zachowane pamiątki po dawnych żydowskich mieszkańcach. Odbyliśmy również spacer po mieście i odwiedziliśmy dom, w którym znajduje się miejsce po opisywanym bunkrze. Niezwykle życzliwy kontakt z obecnym właścicielem, potomkiem ukrywającego ich P***ka, udaje się nawiązać na chwilę przed przyjazdem grupy.

Sędziszów zwiedzaliśmy z kolei, podążając śladami odręcznie narysowanej przez kuzyna Genii mapą miasteczka. Zajrzeliśmy na podwórka, na których wychowywała się jej mama. Dla mnie to również była osobista podróż. Z Sedziszowa pochodziła moja prababcia i jak się okazało, była ona sąsiadką rodziny Genii.

Przez te kilka wspólnie spędzonych dni zbudowaliśmy piękne relacje. Nie zabrakło wzruszeń i łez, ale także wielu rozmów, uśmiechów i poczucia, że pamięć naprawdę potrafi łączyć ludzi.

Dziękuję!

Klaudia

Fotografie: Jan Przypkowski, Sue Hampel, Rodzina Kluska

Adres

Jedrzejow
28-300

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Donersztik in Jendrzew - ינדז'יוב opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij