17/09/2026
Tegoroczne Dni Pamięci dobiegły końca.
W poniedziałek, 14 września, na antenie Radia z Qlturą odbyła się audycja z udziałem Klaudii Kwiecińskiej i Jana Przypkowskiego, poświęcona wspomnianemu dziennikowi.
We wtorek, 15 września, wolontariusze z jędrzejowskich szkół, przy wsparciu Zakładu Usług Komunalnych, porządkowali cmentarz żydowski w Jędrzejowie. Do akcji przyłączyli się uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 4 im. Legionów Polskich w Jędrzejowie, Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Podchojnach, I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Jędrzejowie oraz Ośrodka Szkolenia i Wychowania w Jędrzejowie.
W ramach prac oczyszczono znajdujące się na cmentarzu fragmenty macew, skoszono roślinność oraz zebrano śmieci. Klaudia Kwiecińska opowiedziała również uczniom o historii cmentarza i przybliżyła dzieje społeczności żydowskiej w Jędrzejowie.
W środę, 16 września, w 84. rocznicę zagłady getta w Jędrzejowie mieszkańcy zgromadzili się na cmentarzu, aby uczcić pamięć pomordowanych żydowskich mieszkańców miasta. Odczytano wspomnienia Jicchaka Meira Kluski, w których relacjonował godzina po godzinie wydarzenia z dnia deportacji. Odczytano także list do mieszkańców przesłany przez jego córkę, Genie.
W tym roku historia społeczności żydowskiej została opowiedziana przez pryzmat rodziny Kluska.
Jicchak Meir Kluska przeżył wojnę, doświadczając pobytu w getcie oraz będąc świadkiem akcji deportacji jędrzejowskich Żydów, w tym swojej żony i córki. Następnie jako robotnik przebywał w małym getcie, a później wraz z grupą innych Żydów ukrywał się w piwniczce pod piecem w polskim domu przy ulicy Łysakowskiej (obecnie ul. Głowackiego).
Podczas pobytu w kryjówce spisywał dziennik, w którym relacjonował gehennę życia w ukryciu, swoje obserwacje oraz relacje między osobami przebywającymi w bunkrze.
Ponad 80 lat po opuszczeniu kryjówki dziennik został wydany w Australii przez jego córkę, Genie. W lipcu tego roku po raz pierwszy odwiedziła ona Polskę.
Fotografie: M. Chudzik / K. Kwiecińska