Stowarzyszenie "Dziedzictwo Kresów"

18/04/2026

♦️ Dokładnie 670 lat temu Lwów uzyskał prawa miejskie! Była to lokacja na prawie magdeburskim. To wydarzenie nadało tempa rozwojowi Lwowa i zmieniło jego znaczenie. Dokument potwierdzał zrównanie Polaków Ormian, Rusinów, Żydów oraz Tatarów - zarówno w kwestii obyczajów, prawa, jak i religii.
♦️ Przez następne stulecia miasto rozwijało się bardzo dynamicznie. Powiększał się jego obszar, rosła liczba mieszkańców, a we Lwowie funkcjonowały liczne zgromadzenia zakonne. Z czasem ośrodek ten stał się kolebką polskiej nauki, sztuki i architektury. Odgrywał niezwykle istotną rolę na politycznej, handlowej, kulturalnej oraz oświatowej mapie Galicji i Europy.
♦️ To właśnie we Lwowie w 1656 roku król Jan II Kazimierz złożył śluby lwowskie, powierzając kraj opiece Matki Bożej. Tam powstawały także zabytki najwyższej rangi — kościoły, klasztory, pałace i kamienice, projektowane przez polskich architektów i budowniczych oraz zdobione dziełami wybitnych polskich artystów.
♦️ W mieście utworzono Akademię Jezuicką (później Akademię Lwowską i Uniwersytet Jana Kazimierza) oraz Akademię Techniczną, przekształconą następnie w Szkołę Politechniczną. Uczelnie te stały się kuźnią polskich elit. Warto dodać, że w XIX wieku Lwów był także jednym z ważnych ośrodków kształtującej się kultury ukraińskiej.

Fot. Polona (reprodukcja obrazu Stanisława Tondosa, wydana w formie pocztówki)

02/04/2026

10/02/2026

10 lutego 1940 roku Związek Sowiecki rozpoczął pierwszą masową deportację Polaków na Sybir. W wyniku działań NKWD w głąb Związku Sowieckiego wywieziono około 140 tys. polskich obywateli. Wielu umarło już w drodze, tysiące nie wróciły do kraju. Wśród deportowanych były głównie rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodnich obszarów przedwojennej Polski. Łącznie podczas okupacji sowieckiej w latach 1939-1941 miały miejsce cztery wielkie wywózki na Syberię i do Kazachstanu. Pamiętamy! 🇵🇱

07/02/2026

7️⃣ lutego 1️⃣8️⃣6️⃣7️⃣ roku we Lwowie powstała pierwsza na ziemiach polskich organizacja promująca aktywność fizyczną – Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Odegrała ona ogromną rolę w rozwoju sportu, zakładaniu klubów oraz powstaniu Związku Harcerstwa Polskiego 👈

🪹 W czasach zaborów i II RP „Sokół” kształtował postawy patriotyczne i dbał o przygotowanie fizyczne młodzieży. Prężnie działał zarówno w kraju, jak i wszędzie tam, gdzie przebywali Polacy. Siedzibę centralną nazywano Macierzą, a lokalne jednostki — „gniazdami”.

🤸‍♀️ Po odzyskaniu niepodległości organizację scentralizowano w Warszawie. Jej członkowie reprezentowali Polskę na międzynarodowych zawodach gimnastycznych, a ogólna działalność Towarzystwa wykraczała daleko poza same treningi. „Sokół” zajmował się także budową obiektów sportowych zwanych „sokolniami”.

🏆 Dalszy rozwój „Sokoła” brutalnie przerwała II wojna światowa. Członkowie byli represjonowani przez Niemców i ZSRR ze względu na niepodległościowy charakter organizacji. Po wojnie polskie władze PRL, z tym samych powodów, zdelegalizowały działalność „Sokoła” w 1947 roku. Dopiero po 1989 roku możliwa była jego reaktywacja.

---
📷 Odznaka „Sokoła” przypinana do czapki – sokół na kokardzie w barwach narodowych; obiekt pochodzący ze Zbaraża z kolekcji Jerzego Besteckiego, naczelnika gniazda sokolego w Zbarażu do 1939 roku; przekazany do Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej przez wnuka Jerzego - Zbigniewa Besteckiego.