01/10/2026
Porozmawiajmy o pieniądzach 💰
Co może oznaczać utworzenie parku narodowego dla budżetów gmin? Oprócz systemowego wsparcia związanego z powierzchnią obszarów chronionych – o którym napiszemy osobno – pojawiły się właśnie 🤞🤞 nowe możliwości finansowania przeznaczone specjalnie dla samorządów, na których terenie powstają lub powiększają się parki narodowe i rezerwaty przyrody:
Infrastruktura turystyczna, zieleń, woda i promocja lokalnych walorów przyrodniczych 🌿
🌿 1 października (!) rusza nowy program NFOŚiGW „Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność”. Samorządy mogą otrzymać do 95% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Za te pieniądze można będzie na przykład budować i modernizować infrastrukturę, która porządkuje ruch turystyczny, rozwijać zieloną i niebieską infrastrukturę, chronić pomniki przyrody, promować lokalne atrakcje przyrodnicze czy prowadzić działania dla mieszkańców. Budżet całego programu wynosi 40 mln zł. Nabór potrwa aż do 30 czerwca 2028 r. – i obejmie także gminy, na których terenie park narodowy zostanie utworzony w trakcie trwania naboru.
Kanalizacja i oczyszczanie ścieków 💧
💧 Tu korzyść jest innego rodzaju. Gminy z nowymi lub powiększonymi parkami narodowymi i rezerwatami otrzymały preferencyjne warunki w programie „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach”. Chodzi nie tylko o korzystniejsze oprocentowanie. Część pożyczki może zostać umorzona – nawet 30 lub 50%, maksymalnie do 5 mln zł, zależnie od zamożności gminy. Nabór jest ciągły. Pieniądze mogą służyć m.in. rozwojowi i modernizacji kanalizacji oraz infrastruktury oczyszczania ścieków.
A następne w kolejce są budynki 🏫
🏫 NFOŚiGW przygotowuje program „Zielone gminy i parki narodowe – renowacja energetyczna budynków”. Według aktualnego harmonogramu nabór ruszy 1 listopada 2026 r.
Co to oznacza z perspektywy Lasów Sobiborskich?
Oczywiście, możemy przeliczać te programy na liczbę kilometrów kanalizacji, wyremontowanych budynków czy nowych ścieżek. Ale o tym, na co konkretnie przeznaczyć środki, decydują samorządy, bo one wiedzą najlepiej o potrzebach mieszkańców swoich gmin.
Warto natomiast pamiętać, że wraz z utworzeniem parku pojawiają się dodatkowe źródła finansowania, których gmina bez nowego lub powiększonego parku narodowego albo rezerwatu nie mogłaby wykorzystać na tych preferencyjnych zasadach.
I to nie koniec rozmowy o pieniądzach.
Oprócz konkursów, dotacji i preferencyjnych pożyczek istnieje jeszcze drugi mechanizm: potrzeby ekologiczne, czyli dodatkowe środki uwzględniane w systemie dochodów samorządów ze względu na powierzchnię obszarów chronionych.
I ten mechanizm możemy już odnieść bezpośrednio do powierzchni projektowanego Sobiborskiego Parku Narodowego w poszczególnych gminach.
O tym – i o konkretnych kwotach – w następnym poście.
🤞🤞 Pełne informacje o nowych programach:
NFOŚiGW: dodatkowe korzyści dla zielonych samorządów >>
https://www.gov.pl/web/nfosigw/nowy-rezerwat-albo-park-narodowy-w-gminie-dodatkowe-korzysci-dla-zielonych-samorzadow?utm_source=chatgpt.com