23/06/2024
Dlaczego wyjątkowe?
Cis ten jest jednym z najstarszych i najgrubszych drzew swego gatunku rosnących na terenie Sudetów. Mimo to pomnikiem przyrody został stosunkowo niedawno (dopiero w 2006 r.). Jego nazwa pochodzi od imienia księcia śląskiego z dynastii Piastów ziębickich - Bolka I Surowego (ur. ok. 1252-1256, zm. 1301), który jakoby miał zasiadać pod tym drzewem wraz ze swymi rycerzami. Władca ten znany był z rządów twardej ręki i w ciągu niespełna ćwierćwiecza swego panowania znacznie powiększył obszar księstwa oraz zbudował silne strefy wpływów w całym regionie. Cis „Bolko" jest również związany z inną historyczną postacią, a mianowicie ze słynnym niemieckim geografem, przyrodnikiem i podróżnikiem Alexandrem von Humboldtem (1769-1859). Leciwy uczony osobiście podziwiał to drzewo w połowie XIX wieku. Oszacował on wówczas wiek „Bolka" na 800 lat. Warto dodać, że Humboldt jest twórcą pojęcia „pomnik przyrody", które w latach późniejszych stopniowo upowszechniło się na całym świecie dla oznaczania m.in. wyjątkowo okazałych, wiekowych drzew.
Jak wygląda?
Cis,,Bolko" - wbrew swojej nazwie - jest okazem żeńskim (cis to drzewo dwupienne).Odznacza się masywnym pniem o charakterystycznym, beczkowatym pokroju. Jego niewielka wysokość w połączeniu z dość szeroką koroną (o wymiarach 8,5 x 7,5 m) o regularnym pokroju nadaje mu kształt świątecznej choinki. Obok drzewa stoi oryginalna, rzeźbiona drewniana tabliczka, na której widnieje jego nazwa. Cis „Bolko" mimo stosunkowo sędziwego wieku odznacza się dobrym stanem zdrowotnym. Przypuszczalnie w czasach historycznych drzewo to uległo pożarowi, ponieważ badania jego korzeni ujawniły na nich ślady ognia.
Jak odnaleźć?
Cis, „Bolko" rośnie nad rzeką Pełcznicą w malowniczym rezerwacie „Przełomy nad Książem" leżącym w Książańskim Parku Krajobrazowym. Aby do niego dotrzeć, w Świebodzicach należy odnaleźć ul. Moniuszki (z drogi nr 34 kierujemy się do niej ul. Kasztanową, a następnie Władysława Sikorskiego i Jana Mikulicza). Przy ul. Moniuszki 3 (tuż za mostkiem) należy przejść wąską kamienistą ścieżką. Cis rośnie nad rzeką Pełcznicą kilkadziesiąt metrów dalej. Wiedzie do niego czerwony szlak turystyczny. W 2010 roku zaniedbany wcześniej teren wokół pomnikowego drzewa został starannie uprzątnięty, zaś sam cis ogrodzony i zabezpieczony. W prace te zaangażowało się m.in. Nadleśnictwo Wałbrzych, na którego terenie rośnie ten wyjątkowy okaz. Warto dodać, że w odległym o kilkadziesiąt kilometrów Henrykowie (na terenie tamtejszego klasztoru cystersów) rośnie nie mniej imponujący cis. Został on uznany za jedno z trzech najstarszych drzew swego gatunku na terenie Polski