08/11/2026
https://www.facebook.com/share/1CeH3QybkC/
ROZPIERDUCHA.
Przepraszam za tytuł. Chociaż, prawdę mówiąc, coraz trudniej znaleźć inne słowo, które oddawałoby stan rzeczy.
Mamy listopad 2026 roku. I mam wrażenie, że ktoś postanowił urządzić w Polsce generalną rozpierduchę. Na wszystkich możliwych szczeblach władzy.
W polityce, administracji, instytucjach publicznych i samorządach. A skutki tej zabawy ponoszą zwykli ludzie, którzy chcieliby po prostu normalnie żyć i pracować. Coraz trudniej znaleźć miejsce, w którym można powiedzieć, że tutaj wszystko działa tak, jak powinno.
Tutaj ludzie znają swoje obowiązki.
Tutaj obowiązują zasady.
Tutaj człowiek jest traktowany jak człowiek.
I nie chodzi o to, że wszyscy muszą się ze sobą zgadzać. Spór jest naturalną częścią demokracji. Różnica poglądów nie jest patologią. Krytyka nie jest zamachem na władzę, a sprzeciw nie oznacza zdrady. Problem zaczyna się wtedy, gdy znika szacunek dla zasad, a w jego miejsce pojawia się przekonanie, że wszystko wolno.
Że stanowisko daje prawo do poniżania innych.
Że podwładny ma nie myśleć, tylko wykonywać polecenia.
Że radny ma przytakiwać.
Że mieszkaniec ma nie przeszkadzać. A obywatel powinien siedzieć cicho, bo przecież ktoś został wybrany i teraz może robić, co mu się podoba.
A jak się komuś nie podoba? Zawsze można go przeczołgać, upokorzyć, odsunąć albo zrobić z niego problem. Władza, która nie znosi sprzeciwu, najwyraźniej nie rozumie własnej roli. I nie ma większego znaczenia, czy mówimy o wielkiej polityce, czy o niewielkim urzędzie. Zmienia się skala, zmieniają się dekoracje, ale mechanizm bywa zadziwiająco podobny.
Człowiek przekonany o własnej nieomylności wszędzie potrafi narobić bałaganu. Najgorsze jest jednak to, że rzadko działa w pojedynkę. Potrzebuje otoczenia. Ludzi, którzy wiedzą, że coś jest nie w porządku, ale wolą nie widzieć. Takich, którzy dla świętego spokoju milczą. I takich, którzy doskonale wiedzą, że uczestniczą w czymś niewłaściwym, lecz uznają, że skoro na razie im się to opłaca, nie ma o czym rozmawiać.
W ten sposób z indywidualnej bezczelności rodzi się system.
A potem wszyscy są zdziwieni, że ludzie tracą zaufanie do instytucji, odchodzą z pracy, przestają się angażować i dochodzą do wniosku, że nie warto się wychylać. Nie warto mówić prawdy. Nie warto protestować. Nie warto upominać się o swoje.
Lepiej przeczekać. Może kiedyś się zmieni.
Tylko że w międzyczasie ktoś płaci za to zdrowiem, poczuciem bezpieczeństwa, zawodowymi ambicjami albo zwyczajną radością z życia. I najczęściej nie są to ludzie, którzy ten bałagan urządzili.
Najbardziej przerażające jest to, jak łatwo można przyzwyczaić ludzi do rzeczy, które nigdy nie powinny być uznane za normalne.
Do upokarzania. Do kolesiostwa. Do podwójnych standardów. Do traktowania prawa jak przeszkody, a przyzwoitości jak oznaki słabości. Do sytuacji, w których człowiek nie jest oceniany za to, co robi, lecz za to, komu jest potrzebny i czy potrafi być odpowiednio lojalny.
Inne zasady dla swoich, inne dla pozostałych. Inna miara dla przełożonego, inna dla podwładnego. Inne wymagania wobec przeciwników, inne wobec własnego środowiska. A kiedy pojawia się problem, zaczyna się poszukiwanie winnych.
To nie ja. To poprzednicy.
To przeciwnicy. To pracownicy.
To radni. To mieszkańcy. Wszyscy, tylko nie ja.
Odpowiedzialność jest przecież bardzo wygodna, dopóki dotyczy kogoś innego. A państwo, samorząd, urząd czy jakakolwiek instytucja nie są prywatną własnością ludzi, którzy akurat znaleźli się na stanowiskach.
Nie istnieją po to, żeby ktoś mógł leczyć kompleksy, budować własną pozycję albo urządzać życie innym według własnego widzimisię. Istnieją dla ludzi.
To niby takie proste. A jednak wciąż trzeba o tym przypominać.
I nie dajmy sobie wmówić, że wszyscy są tacy sami. Że nie ma uczciwych urzędników, odpowiedzialnych samorządowców i przyzwoitych ludzi, którzy mimo wszystko próbują wykonywać swoją pracę porządnie. Są. I właśnie dlatego warto odróżniać ich od tych, którzy niszczą zaufanie do całych instytucji.
Krytyka nie jest atakiem na państwo. Przypominanie o zasadach nie jest działaniem przeciwko samorządowi. Wymaganie odpowiedzialności od ludzi sprawujących władzę nie jest żadną fanaberią.
To elementarna obywatelska przyzwoitość.
Nie musimy zgadzać się we wszystkim. Nie musimy mieć tych samych poglądów. Nie musimy się nawet lubić. Ale powinniśmy umieć odróżniać władzę od samowoli, stanowisko od przywileju, lojalność od służalczości, a odwagę od zwykłego chamstwa. Powinniśmy też przestać udawać, że nic się nie dzieje, kiedy dzieje się coś złego.
Bo rozpierducha nie zaczyna się od wybuchu. Zaczyna się często od jednego człowieka, który uznaje, że zasady są dla innych. Potem pojawiają się kolejni, którym to odpowiada. Następnie ci, którzy wolą nie reagować. Wreszcie pozostali, którzy zaczynają się zastanawiać, czy w ogóle warto jeszcze o cokolwiek walczyć. I właśnie wtedy robi się naprawdę niebezpiecznie.
Nie dlatego, że wszędzie jest źle. Ale dlatego, że człowiek zaczyna przyzwyczajać się do zła. Traktować je jak nieunikniony element rzeczywistości. Godzić się na to, na co jeszcze niedawno nigdy by się nie zgodził.
Nie przyzwyczajajmy się.
Nie uznawajmy bezczelności za siłę, strachu za lojalność, milczenia za zgodę, a stanowiska za przepustkę do bezkarności.
Nie rezygnujmy z własnych standardów tylko dlatego, że ktoś inny dawno już to zrobił.
Bo jeśli w końcu uznamy, że tak po prostu musi być, to rzeczywiście zostanie nam już tylko ROZPIERDUCHA.
Nie po to budowaliśmy demokratyczne państwo
i samorząd, żeby bezradnie patrzeć, jak ktoś urządza je według zasady MOJE STANOWISKO. MOJE ZASADY. MOJA BEZKARNOŚĆ.
Nie. Tak to nie powinno działać.
I nie może być nam wszystko jedno.
Postaw kawę autorowi. Stać Cię 😀😀 Espresso tylko 10 zł. Kliknij w link buycoffee.to/urzedniczo-samorzadowe-pogaduchy