22/09/2026
Czy można było nie mieć ręki i służyć w husarii? Tak!!
Czy można było nie mieć ręki i jako husarz gromić pikinierów? Tak!
22 września 1633 r., pod Smoleńskiem, trzy chorągwie husarskie (wśród nich były co najmniej dwie litewskie) oraz jedna kozacka, liczące łącznie mniej niż 500 koni, rozbiły dwukrotnie liczniejsze ugrupowanie wojsk moskiewskich. Co istotne, jest to kolejny przypadek pokonania pikinierów przez husarię. Całość opisałem w książce „Niezwykłe bitwy i szarże husarii”.
Jednym z dowódców husarskich, którzy brali udział w tej szarży, był bezręki wojewodzic nowogródzki Tomasz Sapieha. Jego udział w tych walkach opisano następująco:
„Nasi ich gromić, bić, gonić poczęli i aż za most zagnali; w której utarczce p. wojewodzic nowogrodzki ze swoją chorągwią napadłszy na piechotę, o nią uderzył się i wielką w nich szkodę poczynił. Legło tam ze strony nieprzyjacielskiej do 500, z naszych jeden towarzysz zabity a kilku postrzelonych; koni dość napsowali”.
Podkreślę, że był to jeden z tych wyjątkowo prestiżowych przypadków, gdy husarze rozbili pikinierów. Sam zaś przypadek Tomasza Sapiehy opisałem w drugim tomie książki "Dawna Rzeczpospolita na nowo odkryta". Zresztą zamieściłem w nim również inne ciekawostki z pól bitewnych, więc polecam całość 🙂
__
W załączniku wojewodzic nowogródzki, urodzony w 1598 r., Tomasz Sapieha. Od 1641 r. wojewoda wendeński, a od 1642 r. wojewoda nowogródzki. Portret z 1709 r. opierający się prawdopodobnie na wizerunku z czwartej dekady XVII w. Widać tu pusty lewy rękaw, z czego wynika, iż Tomasz Sapieha w 1632 r. stracił lewą rękę.
Portret jest obecnie eksponowany na zamku w Pieskowej Skale.
Radosław Sikora