08/03/2026
🇵🇱🇩🇪7 marca 1743 roku przedstawiciele magistratu Gliwic udali się do Nysy, aby wraz z reprezentantami wielu miast Dolnego i Górnego Śląska złożyć hołd lenny Fryderykowi II Hohenzollernowi – królowi w Prusach i nowemu zwierzchnikowi znacznej części Śląska.
Uroczystość ta była bezpośrednią konsekwencją wydarzeń pierwszej wojny śląskiej. W latach 1740–1742 wojska Fryderyka II zajęły większą część Śląska, który przez stulecia pozostawał pod panowaniem Habsburgów jako kraj Korony Czeskiej. Na mocy pokoju wrocławskiego z 1742 roku niemal cały Śląsk przeszedł pod władzę Hohenzollernów, a stany śląskie zostały zobowiązane do uznania nowego zwierzchnictwa.
Hołd składany w Nysie nie był więc przysięgą wobec władcy „obcego państwa”, lecz aktem uznania nowego pana tej ziemi, który przejął prawa zwierzchnie nad licznymi księstwami śląskimi.
Warto przy tym pamiętać, że w połowie XVIII wieku oficjalny tytuł Fryderyka II brzmiał „król w Prusach” (König in Preußen). Określenie „król Prus” (König von Preußen) pojawiło się dopiero w 1772 roku, po pierwszym rozbiorze Polski, kiedy państwo Hohenzollernów znacząco rozszerzyło swoje terytorium.
Podczas uroczystości w Nysie Gliwice reprezentowali burmistrz Franz Foltek, rajca Josef Siedler oraz pisarz miejski Johann Gottlieb Grützner. Wraz z przedstawicielami wielu śląskich miast złożyli oni przysięgę wierności nowemu zwierzchnikowi tej ziemi.
Wydarzenie to symbolicznie kończyło epokę habsburskiego panowania nad znaczną częścią Śląska i rozpoczynało nowy rozdział w dziejach regionu. Jednocześnie Śląsk zachował jeszcze przez długi czas pewną odrębność administracyjną i prawną, a jego struktury zarządzania różniły się od tych obowiązujących w innych posiadłościach Hohenzollernów.
🇩🇪Am 7. März 1743 begaben sich Vertreter des Magistrats von Gleiwitz nach Neisse, um gemeinsam mit Abgesandten vieler Städte Ober- und Niederschlesiens Friedrich II. von Hohenzollern den Lehenseid zu leisten – dem König in Preußen und neuen Landesherrn eines großen Teils Schlesiens.
Diese feierliche Handlung stand im unmittelbaren Zusammenhang mit den Ereignissen des Ersten Schlesischen Krieges. In den Jahren 1740–1742 besetzten die Truppen Friedrichs II. den größten Teil Schlesiens, das zuvor über Jahrhunderte als Land der Böhmischen Krone unter habsburgischer Herrschaft gestanden hatte. Mit dem Frieden von Breslau im Jahr 1742 fiel der überwiegende Teil Schlesiens an die Hohenzollern, und die schlesischen Stände waren verpflichtet, die neue Oberhoheit anzuerkennen.
Der in Neisse geleistete Eid war daher keine Huldigung an einen „König eines fremden Staates“, sondern die Anerkennung des neuen Landesherrn dieser Region, der die Herrschaft über zahlreiche schlesische Herzogtümer übernommen hatte.
Zu jener Zeit lautete der offizielle Titel Friedrichs II. „König in Preußen“. Die Bezeichnung „König von Preußen“ setzte sich erst nach dem Jahr 1772 durch, nachdem der preußische Staat im Zuge der ersten Teilung Polens sein Territorium erheblich erweitert hatte.
Während der Zeremonie in Neisse vertraten den Magistrat von Gleiwitz der Bürgermeister Franz Foltek, der Ratsherr Josef Siedler sowie der Stadtschreiber Johann Gottlieb Grützner. Gemeinsam mit Vertretern vieler schlesischer Städte legten sie den Treueeid auf den neuen Landesherrn ab.
Dieses Ereignis markierte symbolisch das Ende der habsburgischen Herrschaft über einen großen Teil Schlesiens und den Beginn einer neuen politischen Epoche in der Geschichte der Region. Zugleich behielt Schlesien noch lange eine gewisse administrative und rechtliche Eigenständigkeit innerhalb des preußischen Staates.
