28/04/2026
Zaledwie w dziewięć minut algorytmy mediów społecznościowych potrafią skierować nastoletnich chłopców w stronę radykalnych, prawicowych narracji. To nie przypadek ani margines internetu, ale efekt systemu, który premiuje emocje, konflikt i poczucie krzywdy. Dr Anna Buchner tłumaczy, jak algorytmy wychowują młodych mężczyzn na radykałów szybciej, niż jesteśmy w stanie reagować.
Forbes Women Polska: Jak media społecznościowe wpływają dziś na relacje między dziewczynami i chłopcami?
Dr Anna Buchner: Młodzi mężczyźni i kobiety lądują w dwóch różnych bańkach informacyjnych. Dziewczyny są utrzymywane w narracji feministycznej, a chłopaki w narracji radykalnej, manosferycznej. To prowadzi do coraz większego rozjeżdżania się rówieśniczych doświadczeń. Jeszcze niedawno dzieciaki, które były w jednej klasie, miały szansę poznawać się w sytuacjach naturalnych, spontanicznych. Ich poznanie świata, płci przeciwnej, opierało się przede wszystkim na wspólnych doświadczeniach i wzajemnej ciekawości. Teraz młodzież ma z tyłu głowy ostrzeżenia, jakimi karmią je media społecznościowe. Dziewczyny myślą: uważaj, to może być toksyk, może chcieć cię zdominować. Chłopcy natomiast: uważaj, ona może cię wykorzystać, nie chce rodzić dzieci, ma kolegę geja – to red flag. I potencjalnie jakieś młode osoby, które mogłyby być zainteresowane budowaniem relacji, nagle zaczynają myśleć o sobie wzajemnie w kategoriach wroga.
Dlaczego tak się dzieje? Pytam tu szczególnie o młodych mężczyzn i chłopców.
To okres rozwojowej niepewności. Budują swoją tożsamość, kształtują poglądy. Bunt i wątpliwości są typowe w tym wieku. W momencie, w którym ktoś odpowiada na ich potrzebę poczucia przynależności, tożsamości, własnej samooceny i uznania, trudno się dziwić, że łatwo w to wchodzą. Jednocześnie wiadomo, że najłatwiej trafić do nich przez skrajne emocje. Algorytmy nie przypadkiem wzmacniają i promują to, co emocjonalne, w ten sposób przyciągając i przytrzymując użytkowników dłużej przy ekranach.
Co dokładnie im się oferuje?
Treści, które utwierdzają młodych mężczyzn w przekonaniu, że są wyjątkowi, że im się należy. Wszystko, co stawia ich w roli osób w jakiś sposób o wyższych kompetencjach i większej sprawczości. W czasach, kiedy tyle dziwnych rzeczy dzieje się na świecie, ludzie, a młode osoby zwłaszcza, mają bardzo wysokie poczucie lęku, braku wpływu i ograniczonej sprawczości. A tu nagle pojawiają się dorośli mężczyźni, którzy mówią właśnie do nich, w jakiś sposób oferując wizję sprawczości i tego, że będę mieć na coś wpływ. Ktoś im podaje rękę i mówi: wszystko z wami jest ok, to świat jest zły. To nie męskość jest w kryzysie, ale feminizm przebrał miarę. I po prostu budują narrację, że jest jakiś wrogi inny.
Skąd wiemy, że algorytmy aktywnie promują treści konserwatywne i antyfeministyczne wśród młodych mężczyzn?
Są na to twarde dane. W 2025 r. naukowcy z Dublin City University stworzyli konta-sock-puppet, czyli fałszywe konta zarejestrowane jako nastoletni chłopcy, aby określić, jak szybko mizoginistyczne filmy pojawiają się w kanałach użytkowników TikToka i YouTube.
I jak szybko?
W niecałe dziewięć minut.
Od założenia konta?
Tak, tak szybko TikTok zaoferował swoim fałszywym 16-latkom niepokojące treści, które później obejmowały filmy o charakterze jednoznacznie antyfeministycznym i anty-LGBTQ. Wiele z nich obwiniało kobiety i osoby transseksualne za rzekomą utratę pozycji mężczyzn na świecie. Bardziej ekstremalne treści pojawiły się w ciągu 23 minut.
Co pani rozumie jako „bardziej ekstremalne”?
Filmy o męskiej supremacji przeplatały się z reakcyjnymi, prawicowymi komentarzami w ciągu dwóch lub trzech godzin. W końcowej fazie eksperymentu konta, które wykazywały choćby niewielkie zainteresowanie manosferą sprawiły, że ich zakładka „Dla Ciebie” zawierały ponad 78 proc. treści skierowanych do mężczyzn alfa i antyfeministycznych. Przekazy głosiły na przykład, że feminizm zaszedł za daleko, mężczyźni tracą pracę na rzecz kobiet, a kobiety wolą zostać w domu niż pracować.
Czy młodzi ludzie są świadomi, że są manipulowani?
Z jednej strony młodzi użytkownicy mediów społecznościowych deklarują, że mają świadomość manipulacji w internecie. Deklaratywnie wiedzą, że nie wszystko, co jest w internecie, jest prawdą. Ale ta świadomość nie jest tarczą, która ich chroni przed fake newsami. Bo jednocześnie sami mówią, że w każdej informacji może być ziarenko prawdy. Wprawdzie deklarują, że szukają źródła informacji, ale na ogół sprowadza się to do wpisania w wyszukiwarkę googla lub chat GPT. Potwierdzenia prawdziwości szukają w komentarzach pod rolką czy postem. Im więcej jest komentarzy pozytywnych, tym większe prawdopodobieństwo, że informacja jest prawdziwa. Te komentarze są dla nich narzędziem orientacji społecznej. Tak zaczynają wpadać w bańki informacyjne, gdzie algorytm podpowiada im coraz więcej treści mizoginistycznych. Nagle się okazuje, że oni zaczynają myśleć według złudnej logiki: im więcej tych treści, więcej tych komentarzy, tym bardziej prawdziwy jest przekaz.
Z państwa raportu wynika też, że sama kolejność pojawiania się tych treści nie jest przypadkowa.
Algorytmy mikrodawkują poziom nasycenia treści. Na początku podpowiadają humor, memy i dowcipy, niby nic poważnego, choć niesmak pozostaje. Później pojawia się coraz bardziej agresywna narracja antyfeministyczna, homofobiczna, radykalna. Użytkownik często nawet się nie zorientuje, gdy przesiąka tą narracją, zaczyna mówić i myśleć tak, jak podpowiada mu telefon. To jest jak gotowanie żaby.
Kto ma interes w tym, żeby algorytmy wychowywały radykałów?
Myślę, że to leży w interesie big techów. Młodzi mają prawie zerową wiedzę na temat śladu cyfrowego, jaki zostawiają, że to, gdzie dają lajki i co oglądają, jest później sprofilowane pod nich w celach sprzedażowych. Na końcu za każdym razem stoi produkt i jego reklama. Sprzedajesz tę wizję męskości, która wymaga odpowiednich ciuchów, diet, napojów, ćwiczeń, odpowiednio męskich dodatków. Skoro widać, że to hula, to przybywa twórców. A jak przybywa twórców, to przybywa odbiorców. Manosfera zarabia na kursach męskości, warsztatach podrywu, e-bookach. Naiwnością byłoby sądzić, że ktokolwiek robi tu coś bezinteresownie.
Jak mówić o problemie, nie pogłębiając alienacji młodych mężczyzn?
Bardzo ważne jest, żeby mówić o problemie systemowym. To jest problem nas wszystkich jako społeczeństwa, a nie wina młodych chłopaków. Tu nie można wskazywać winnego, manosfera powstała w odpowiedzi na coś. Ważne jest też pokazywanie pozytywnych wzorców męskości. I wcale nie mam tu na myśli tego, jak mężczyzna powinien wyglądać według kobiet. Potrzebujemy pozytywnych męskich wzorców, które postawią w centrum potrzeby i emocje młodych, i nauczą ich w zdrowy oraz bezpieczny sposób je regulować.
Czy dom, rodzina, sposób spędzania czasu ma tu znaczenie?
Tak podpowiadałaby intuicja. Jednak z naszych badań wśród młodych osób wynika, że dla poczucia własnej wartości, samokontroli, sprawczości i celu nie ma aż tak dużego znaczenia, czy jesteś z pełnej rodziny, czy nie, czy jesteś biedny, czy bogaty, czy jesteś wierzący, czy niewierzący. Istotne natomiast było to, czy dziecko uprawiało sport. I nie myślę tu o siłowni, ale o sporcie rozumianym jako ruch, według zasad fair play, koedukacyjny, zespołowy. Taki, który z jednej strony rozładowywał napięcie, a z drugiej budował szacunek, umiejętność współpracy, pozytywną rywalizację. Aktywne dzieci w późniejszych latach wykazywały większe opanowanie emocji, wyższą samoocenę, mniejszą podatność na manipulacje. Oczywiście rodzice i szkoła mogą w pewien sposób wpływać na postawy młodzieży. Najważniejsze jest po prostu rozmawiać z dziećmi. Wiedzieć, co je fascynuje i jak te fascynacje się zmieniają. Kontrolować, a przynajmniej orientować się, co robi na telefonie, jakie treści do niego trafiają. Oczywiście powinniśmy alarmować i naciskać na rządzących, próbując wymusić kontrole i regulacje. Na razie wygląda na to, że to nie prędko się stanie.
Agata Jankowska
Source: https://www.forbes.pl/forbeswomen/ile-minut-potrzeba-by-chlopiec-znienawidzil-kobiety-zaczyna-sie-od-memow-i-zartow/svd10de?utm_source=
