Instytut Ochrony Krajobrazu Pomorza

10/05/2026

https://www.facebook.com/share/p/1DYj9AYa1w/

🪓 USTAWA UTKNĘŁA. Parki nadal finansują się wycinką drzew

Projekt ustawy UD108, który miał zapewnić stabilne finansowanie parków narodowych, od miesięcy nie trafia pod obrady Sejmu.

W efekcie parki nadal funkcjonują w systemie, który – jak alarmują naukowcy i przyrodnicy – zmusza je do finansowania ochrony przyrody m.in. poprzez wycinki drzew. W latach 2016–2023 pozyskano w nich ponad 1,35 mln m³ drewna.

System jest chronicznie niedofinansowany. W wielu parkach brakuje środków nawet na pensje pracowników, a według budżetu na 2026 r. niemal wszystkie parki mają być na minusie. Tymczasem projekt UD108 nadal nie został skierowany do Sejmu.

Lasy Państwowe potwierdzają, że z Funduszu Leśnego finansowane są także działania typowe dla gospodarki leśnej – m.in. czyszczenia, trzebieże, cięcia, zrywka czy sadzenie drzew – o ile służą realizacji celów ochrony przyrody określonych w dokumentach planistycznych parku narodowego.

Eksperci podkreślają, że w dobie kryzysu klimatycznego parki narodowe powinny przede wszystkim chronić naturalne procesy, a nie prowadzić ingerencja w ekosystemy. Dziś lasy znajdujące się w parkach narodowych stanowią zaledwie około 2% wszystkich lasów w Polsce. Zaledwie. 1/3 ich powierzchni parków objęta jest ochroną ścisłą. Potrzebujemy wiedzy i danych płynących z obserwacji naturalnych procesów w parkach, by skutecznie reagować.

Przyrodnicy apelują o szybkie przyjęcie ustawy UD108, ograniczenie finansowania wycinek z Funduszu Leśnego i zwiększenie obszarów ochrony ścisłej. Parki nie powinny być zmuszane do zarabiania na sprzedaży drewna. Polskę powinno być stać na godne finansowanie parków narodowych.

📄 Więcej: briefing „Ochrona przyrody na sprzedaż”, który powstał we współpracy ze Stowarzyszenie dla Natury "Wilk"
https://lasy.pracownia.org.pl/media/15169/download/ochrona-przyrody-na-sprzedaz.pdf.pdf?v=1

08/05/2026

Brawo Łeba!
Ile i jakich turystów są w stanie przyjąć poszczególne miejscowości Pomorza, jeśli walory krajobrazowe, przyrodniczo-kulturowe chcemy zachować dla następnych pokoleń?

07/05/2026

Dzisiaj na Wyborcza.pl Trójmiasto red. Joanna Wiśniowska podjęła temat przyszłości Swołowa. Dziękujemy za możliwość wypowiedzenia się. Kwestię skomentowała prof. Miłosława Borzyszkowska-Szewczyk, prezeska IOKP i badaczka krajobrazu kulturowego Pomorza.

https://trojmiasto.wyborcza.pl/trojmiasto/7,35612,32773104,inwestorzy-wkraczaja-do-stolicy-krainy-w-krate-a-gmina-nie.html =S.TD-K.C-B.2-L.1.maly

06/05/2026

Swołowo c.d.
O historii negocjacji (kolejnych ustaleń i ich przekraczania) samorządu lokalnego Swołowa oraz muzealników i konserwatora zabytków dot. kształtowania zabudowy miejscowości wypowiada się kierownik Muzeum Kultury Ludowej Pomorza - Dawid Gonciarz.

Gmina zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku o objęciu obszaru dodatkową ochroną do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

06/05/2026

Piękna Wieś Pomorska 😍 Konkurs na najpiękniejszą zagrodę i wieś. Dla tych, którzy dbają o krajobraz prywatnego kawałka świata🥁🥢

https://www.facebook.com/share/p/1PpovQMUiA/

Portal Samorządu Województwa Pomorskiego

04/05/2026

Zanim gmina odrolni grunty...

https://www.facebook.com/share/p/1DSrQ452KZ/

Zanim gmina odrolni pole pod nowe osiedle na obrzeżach, niech najpierw policzy puste domy w istniejącej zabudowie — prawie zawsze jest ich więcej, niż trzeba zbudować. 🌾

Hektar gruntu rolnego mieści przeciętnie dziesięć–dwanaście domów wolnostojących z dojazdami, drogami wewnętrznymi i parkingami — gęstość, która konsumuje żyzną glebę nieodwracalnie dla kilkunastu rodzin. W tym samym czasie Polska liczy około 1,8 miliona mieszkań niezamieszkanych według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, czyli prawie 12 procent całego zasobu mieszkaniowego — z czego ponad 568 tysięcy stoi pustych na wsi, a ich liczba wzrosła o 24 procent w ciągu dekady.

Logika dewelopera jest zawsze ta sama: pole rolne przekształcone w grunt budowlany zwiększa swoją wartość dwudziesto- do pięćdziesięciokrotnie w jednej decyzji urbanistycznej, bez żadnych kosztów rewitalizacji. Nowy dom na polu sprzedaje się lepiej niż stara chałupa w centrum wsi, bo rynek wycenia nowe — nie dlatego, że rzeczywista potrzeba tego wymaga.

Koszt dla wspólnoty rzadko bywa policzony. Każde nowe osiedle peryferyjne wymusza kilometry dodatkowych dróg do utrzymania, rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i energetycznej, nowe trasy gimbusów, codzienne dłuższe dojazdy samochodem dla każdego mieszkańca. Stary dom wyremontowany w centrum korzysta z istniejącej drogi, podłączonych mediów i zbudowanych już szkół. Dogęszczanie istniejącej zabudowy kosztuje gminę trzy- do pięciokrotnie mniej w trzydziestoletniej perspektywie niż ekspansja na obrzeżach. 🏠

Unijny cel zerowego zużycia gleby netto do 2050 roku nie oznacza, że Polacy nie mają gdzie mieszkać — oznacza, że mamy mieszkać najpierw w tym, co już stoi, zanim zabetonujemy to, co nas żywi.

Pustostan da się wyremontować w sześć do osiemnastu miesięcy. Pole rolne, raz przeznaczone pod zabudowę, nigdy już nie wróci do roli. 💧

01/05/2026

Prawo do protestu to fundamentalne prawo obywatelskie.

https://www.facebook.com/share/p/1CoXVnT9B9/

🆘 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefan Krajewski z PSL, przedstawił projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony rolniczych funkcji produkcyjnych wsi (UPRO8). Analogiczną nowelizację zaproponował również prezydent, Karol Nawrocki.

🔴Propozycje zmian zostały ochrzczone mianem „Lex Smród”, ponieważ chronią interesy dużego przemysłu rolniczego, w tym wielkich ferm, przed odpowiedzialnością za zanieczyszczanie powietrza, gleby i wody. Ucierpią na tym małe gospodarstwa i inni mieszkańcy terenów wiejskich. Wprowadzenie „Lex Smród” będzie oznaczało także konieczność notarialnego zrzecznia się prawa do protestu przy zakupie działki na wsi.

Trudno nie odnieść wrażenia, że nowelizacja ministra z PSL była pisana nie dla ochrony polskiego rolnictwa, lecz dla zysków wielkich korporacji. Skandaliczny jest fakt, że chcąc kupić sobie działkę na wsi trzeba będzie się zrzec notarialnie prawa do protestu. Nie chodzi jednak tylko o nowych mieszkańców terenów wiejskich. Wszak zdecydowana większość mieszkańców wsi nie prowadzi już działalności rolniczej. Im wszystkim zagrażają fermy przemysłowe, które zanieczyszczają powietrze, co prowadzi do chorób układu oddechowego oraz pogorszają jakość gleby i wód. Wychodzi więc na to, że minister rolnictwa chce, żeby polska wieś była brudna, skażona i śmierdząca.

ℹ️ Więcej o sprawie piszemy na naszej stronie (link w komentarzu).

Fot. Andrzej Skowron/Otwarte Klatki.

30/04/2026

W końcu do Miasto Gdańsk zawitał XXI wiek.
Mamy to! Choć niewiele drzew jak na miejskie zasoby ale ciszą takie efekty ‼️

Jak informuje urząd:
"Gdańskie drzewa z własną cyfrową kartoteką
Gdański Zarząd Zieleni udostępnił nowe, interaktywne narzędzie dla wszystkich miłośników przyrody i Mieszkańców dbających o swoje otoczenie. Na miejskim portalu mapowym GeoGdańsk uruchomiono właśnie warstwę „Gdańska Zieleń”. Pozwala ona na szczegółowy podgląd miejskiego drzewostanu, pomników przyrody oraz terenów leśnych. To nowoczesna platforma edukacyjna, która jednocześnie ułatwia szybkie zgłaszanie interwencji".

Link do geoportalu warstwy zinwentaryzowanych drzew Gdańsk w komentarzu!

30/04/2026

Polecamy!

📢 Startuje IV edycja „Wolontariatu na rzecz jezior”

Chcesz zrobić coś konkretnego dla środowiska i jednocześnie zdobyć praktyczne umiejętności? Dołącz do programu realizowanego przez Centrum Monitoringu i Ochrony Wód UG.

🎯 Co oferujemy
szkolenie z monitoringu jakości wód
zajęcia terenowe i laboratoryjne
pracę na realnych danych środowiskowych
certyfikat ukończenia
możliwość dalszego udziału w projekcie

🌍 Dlaczego to ma znaczenie
Zbierane dane wspierają działania na rzecz ochrony jezior oraz pomagają lepiej rozumieć zmiany zachodzące w środowisku wodnym.

🤝 Partnerzy i finansowanie
Projekt realizowany we współpracy z Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego oraz przy dofinansowaniu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku

📌 Jak dołączyć
Szczegóły znajdziesz tu: https://cmiow.ug.edu.pl/wolontariat-na-rzecz-jezior-edycja-iv/
Zapisz się – liczba miejsc jest ograniczona.

29/04/2026

Wystosowaliśmy pismo do Generalnej Konserwator Zabytków oraz Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków dot. zagrożenia dla wartości podlegającego ochronie prawnej krajobrazu kulturowego układu ruralistycznego wsi Swołowo w kontekście art. 10a Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Nie tylko dla Pomorza, którego krajobraz, w ostatniej dekadzie w wyniku wzmożonych działań inwestycyjnych podlega zintensyfikowanym procesom degradacyjnym, decyzje instytucji powołanych do ochrony krajobrazu i dziedzictwa kulturowego mają kluczowe znaczenie. Efektywność ich działalności niesie bądź odbiera nadzieję na odwrócenie, a przynajmniej złagodzenie niekorzystnych w tej mierze tendencji.

Zwróciliśmy m.in. uwagę na fakt, że sprawa Swołowa wizualizuje, jak poszczególne poziomy i tryby planowania przestrzennego w Polsce określone przez przepisy prawa pozostają systemowo nieskoordynowane – ze szkodą dla dóbr i interesów podlegających ochronie prawnej. Z jednej strony mamy bowiem do czynienia z ochroną szczegółową na podstawie przepisów o ochronie zabytków oraz nowszych uregulowań i instrumentów dotyczących ochrony krajobrazu. Z drugiej – instrumenty prawne i decyzje administracyjne wydawane na podstawie ogólnych norm o planowaniu przestrzennym często nie liczą się z uwarunkowaniami ochronnymi, płynącymi z przepisów szczególnych o ochronie zabytków i krajobrazu, czyniąc taką ochronę w konkretnych przypadkach iluzoryczną.

Podkreśliliśmy, że aktualny problem Swołowa pokazuje, jak pilnie potrzebujemy systemowych rozwiązań i stworzenia przez ustawodawcę możliwości opracowywania masterplanu, by można wspólnie – wraz z mieszkańcami – odpowiedzialnie kształtować dobrą przestrzeń z myślą o tworzeniu warunków dobrej jakości życia dziś i jutro, tym bardziej w miejscach o unikalnej wartości krajobrazowej.

Sprawa jest złożona, niemniej wynik postępowania wpisania do rejestru zabytków układu ruralistycznego Swołowa pokaże także, czy beneficjenci publicznych pieniędzy (a więc nie tylko Gmina Redzikowo i jej mieszkańcy) będą w stanie spożytkować walory krajobrazowe, wzmocnione inwestycjami ze środków zewnętrznych z myślą o dobru wspólnym, czy też ochrona zostanie udzielona wyłącznie indywidualnym interesom, z pominięciem dobra wspólnego i unikalnej wartości miejsca dla dziedzictwa kulturowego regionu. I czy Audyt Krajobrazowy, wynik dekady pracy grona ekspertów i Pomorskie Biuro Planowania Regionalnego miał sens i był sensownym wydatkiem pieniędzy publicznych, czy tylko zasłoną dymną systemowych działań państwa i jego instytucji.

Także i od nas, społeczeństwa obywatelskiego, zależy, jakie znaczenie będzie miał dokument Audytu Krajobrazowego. Czy będzie stanowił krok w stronę dopriorytetyzowania ochrony walorów przyrodniczo-kulturowych naszego regionu w decyzjach inwestorów i decydentów oraz w świadomości samych Pomorzan? Czy też - wręcz przeciwnie - za 10-20 lat będzie dokumentem historycznym o znaczeniu porównawczym, stanowiącym de facto rejestr strat i zaniedbań, przeprowadzonych w pełni świadomie, gdyż po sporządzeniu kompleksowej dokumentacji dot. wartości krajobrazu Pomorza. [MBS]


Pomorskie
Bożena Żelazowska - Poseł na Sejm RP

Akcja Krajobraz

Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie
Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku

Gazeta Wyborcza
Wyborcza.pl Trójmiasto
Zawsze Pomorze