07/02/2026
Na naszej stronie internetowej dostępne jest wstępne opracowanie dotyczące strat wojennych kościoła p.w. NMP w Elblągu. Do końca roku zostanie ono uzupełnione je o straty w zakresie wyrobów rzemiosła artystycznego i płyt nagrobych.
https://faha.pl/projekty/
Przy okazji realizacji tego projektu, jako naszego pierwszego zajmującego się terenem Prus Zachodnich, bardzo wyraźnie uwidoczniły się różnice w dostępności źródeł do badania tego regionu, zwłaszcza w porównaniu do Prus Wschodnich.
Dla Warmii posiadamy owczywiście wizytacje kościele, dla protestanckiej części Prus Wschodnich inwentaryzacje wykonane na zlecenie landratur z połowy XIX w., dokumentację Konserwatora Zabytków Prowincji Prusy Wschodnie i oczywiście opracowania Boettichera. Nie mamy natomiast zbyt wielu informacji o przemieszczeniach dzieł sztuki w trakcie drugiej wojny światowej i tuż po niej, za wyjątkiem oczywiście informacji wytworzonych przez stronę polską po 1945 r.
Dla Prus Zachodnich sytuacja wygląda zgoła odwrotnie: brak dokumentacji konserwatorskiej sprzed 1945, dla Elbląga brak jest również opracowań Heisego/Schmidta. Także archiwalia dotyczące miasta i kościoła NMP są niekompletne.
Dysponujemy natomiast ciekawymi materiałami dotyczącymi ewakuacji dzieł sztuki w trakcie II wojny światowej. Składaja się na nie zarówno źródła niemieckie przechowywane w Berlinie (Archiwum Dahlem i Archiwum Ewangelickie) jak i materiały wytworzone przez polskich naukowców po zakończeniu wojny, dokumentujące proces zabezpieczania odnajdywanych zabytków (teka Walickiego).
Ich porównanie może dporowadzić do ciekawych wniosków odnośnie losu zaginionych dzieł sztuki.
Wygląda na to,że kolejny projekt przed nami!
Na fotografii wygląd krużganka kościelnego sprzed 1945 r.
