01/11/2026
„Przetrwał zabory, wojny… nie przetrwał ludzkiej głupoty”.
Dziś, w dzień Wszystkich Świętych, gdy tysiące mieszkańców odwiedzają groby swoich bliskich, w gablocie przy Cmentarzu Parafialnym w Garwolinie pojawiła się taka oto karta pamięci.
Ktoś z mieszkańców, poruszony zniszczeniem zabytkowego grobowca śp. Edwarda Kowalczyńskiego, powiesił wymowny „nekrolog”:
„W dniu 14 czerwca 1871 roku zmarł w wieku 52 lat Edward Kowalczyński, właściciel majątku Ruda Talubska. Jego piękny żeliwny grób był na cmentarzu parafialnym w Garwolinie przez ponad 150 lat do 2026 roku, kiedy to został pocięty i usunięty na złom. Przetrwał zabory, pierwszą i drugą wojnę światową – nie przetrwał czyjejś głupoty”.
Trudno o bardziej gorzki, a zarazem celny komentarz do tego, co wydarzyło się na naszej nekropolii. Zabytkowy pomnik, będący świadectwem ponad półtorawiecznej historii Ziemi Garwolińskiej, przetrwał największe dziejowe pożogi, okupacje i fronty. Zniknął dopiero w 2026 roku, zniszczony i wywieziony na złom.
Ten anonimowy gest pokazuje jedno: mieszkańcy Garwolina widzą, pamiętają i nie zgadzają się na bezkarne niszczenie naszej tożsamości. Pamięci nie da się zrównać z ziemią ani przykryć brezentem z napisem „głębokie wykopy”.
Dziękujemy autorowi tej tablicy za odwagę i ten symboliczny głos sumienia. Sprawa zniszczenia grobowca trafiła już do Prokuratury Rejonowej w Garwolinie po zawiadomieniu Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a my nie odpuścimy, dopóki winni nie poniosą odpowiedzialności.
Będąc dziś, czy jutro na cmentarzu, zatrzymajcie się na chwilę przy tym grobie. Zapalcie znicz pamięci dla śp. Edwarda Kowalczyńskiego.
