15/08/2026
🌿 WIATRACZEK PRZYKRĘCONY DO ROWERU. KISZONE OGÓRKI POD KOŚCIOŁEM. FESTYN, KTÓRY POTRAFIŁ TRWAĆ DO RANA.
Pamiętacie takie odpusty w Filipowicach?
Dzisiaj znów był 15 sierpnia. Znów przed naszym kościołem pojawiły się bukiety z ziół, kwiatów i zbóż. Jedne okazałe, inne zupełnie proste. Słoneczniki, mięta, kłosy, zioła i kwiaty przyniesione z własnych ogrodów.
I patrząc na nie, trudno było nie pomyśleć: ile takich bukietów przeszło już przez Filipowice? Ile niosły nasze mamy i babcie? Ile trzymały w rękach osoby, których dzisiaj nie ma już przy naszym stole?
Bo przez te wszystkie lata zmieniło się niemal wszystko. Zmieniały się domy, ludzie, proboszczowie i całe nasze życie.
A Zielna wracała. 🌾
I chyba właśnie przez ten jeden sierpniowy dzień najlepiej można opowiedzieć historię Filipowic.
⛪ Kiedy w 1949 roku przybył tutaj ks. Józef Gorzelany, naszej parafii jeszcze nie było. To za jego czasów, przy ogromnym zaangażowaniu mieszkańców, rozpoczęła się budowa kościoła z charakterystycznego czerwonego kamienia filipowickiego. W 1952 roku powstała parafia, a nasza świątynia otrzymała wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Od tej chwili 15 sierpnia stał się dla Filipowic czymś jeszcze bardziej naszym.
Potem przychodzili kolejni duszpasterze. Ks. Józef Sztokfisz przez dziewiętnaście lat prowadził parafię w niełatwych czasach PRL. Ks. Andrzej Plewa był z Filipowicami związany przez niemal trzy dekady – całe pokolenia mieszkańców pamiętają go z chrztów, komunii, ślubów, pogrzebów i kolejnych sierpniowych odpustów. Później przyszedł ks. Jan Bednarczyk. To za jego czasów powstał chór AVE Regina, a Filipowice przeżywały m.in. niezwykły czas Światowych Dni Młodzieży.
Od 2017 roku proboszczem jest ks. Ryszard. To za jego posługi przeżywamy dzisiejszą Zielną – kolejne odpusty, kolejne bukiety i kolejne pokolenia przychodzące 15 sierpnia do naszego kościoła.
Inne czasy. Inni ludzie. A każdego roku znów przychodzi sierpień. Pachnie mięta, dojrzewają kłosy, w ogrodach wybiera się kwiaty.
I ktoś znowu wiąże bukiet. 🌿
Ale odpust w Filipowicach nigdy nie kończył się na kościele.
Dla wielu z nas 15 sierpnia to również zupełnie inne obrazy. Pod kościołem kiszone ogórki, strugane drewniane ptaszki i kolorowe wiatraczki. A potem najważniejsze dziecięce pytanie: „Tato, przykręcisz mi go do roweru?”.
I tata albo dziadek przykręcał. Czasem trzeba było coś podgiąć, poprawić, znaleźć drucik albo śrubkę. A później jeździło się coraz szybciej tylko po to, żeby wiatraczek przy kierownicy kręcił się jeszcze mocniej. 🚲
Po sumie wracało się do domu. Czekał stół, uroczystszy obiad i rodzina. Dostawiało się krzesła, bo zawsze pojawił się ktoś jeszcze. Ktoś przyniósł ciasto, ktoś miał zostać „tylko na kawę” i jakimś sposobem ta jedna kawa trwała pół popołudnia. ☕🍰
Dorośli rozmawiali o tym, kogo spotkali pod kościołem, kto przyjechał, kto wyjechał, co słychać u rodziny, jak obrodziło w polu i ogrodzie. Dzieci jadły szybko, bo na podwórku czekali kuzyni, rowery i cały odpustowy dzień.
Później przychodziła pora na kociołek. Ziemniaki, kiełbasa, boczek, marchewka, dużo zielonej pietruszki i zapach, którego chyba nie da się pomylić z żadnym innym. Do tego zimne zsiadłe mleko od babcinej krowy, chłodzone w studni albo w zimnej wodzie naszej Filipówki.
Dzisiaj możemy kupić najlepsze ziemniaki, dobrą kiełbasę i zrobić taki sam kociołek. A jednak ten smak nie będzie dokładnie taki sam.
Bo może wcale nie chodziło tylko o jedzenie.
Może smakowała obecność ludzi.
Babcia krzątająca się po domu. Dziadek siedzący przy stole. Tata, który chwilę wcześniej przykręcał wiatraczek do roweru. Kuzyni biegający po podwórku. Ciasto stojące jeszcze na stole. I gdzieś w domu bukiet, który rano został poświęcony w kościele.
🎶 A kiedy popołudnie przechodziło w wieczór, odpust nadal się nie kończył. Na placu przy kościele zaczynał się festyn. Szli rodzice, ale szczególnie czekały na niego panny i kawalerowie. Była muzyka, tańce, rozmowy i spotkania. Kto wie, ile pierwszych sympatii zaczęło się właśnie tam? Ile późniejszych małżeństw pierwszy raz zatańczyło ze sobą podczas filipowickiego odpustu?
Muzyka niosła się po okolicy, a festyn potrafił trwać aż do rana.
I przez kilka godzin można było mieć wrażenie, że całe Filipowice są razem.
A potem zostawały wspomnienia.
I bukiet.
Ten sam, od którego rano wszystko się zaczęło.
🌿 Może właśnie dlatego Zielna tak mocno została w naszej pamięci. Bo nie była tylko mszą, tylko odpustem czy tylko bukietem. Była całym dniem przeżywanym razem – kościołem, rodziną, sąsiadami, pełnym stołem, dostawianym krzesłem, wiatraczkiem przy rowerze, kociołkiem, zsiadłym mlekiem i muzyką dochodzącą od kościoła.
A przede wszystkim – ludźmi.
💚 W 2005 roku powstało nasze Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „WIĘZI”. I z każdym kolejnym rokiem coraz bardziej przekonujemy się, jak ważne jest samo słowo „więzi”.
Więź między babcią a wnuczką. Między mamą a córką. Między tymi, którzy pamiętają dawne Filipowice, a tymi, którzy mogą je już poznać tylko z naszych opowieści.
Możemy organizować warsztaty i konkurs bukietów. Możemy przypominać dawne zwyczaje. Możemy pokazywać dzieciom zioła, kwiaty i kłosy.
Ale tradycji nie da się zamknąć w gablocie.
Ona żyje tylko wtedy, kiedy ktoś przekazuje ją dalej.
Kiedy babcia podaje wnuczce miętę. Kiedy mama mówi: „Tak robiła moja mama”. Kiedy dziecko bierze do ręki pierwszy kłos. I kiedy kolejne pokolenie 15 sierpnia rusza z bukietem w stronę naszego kościoła.
Dzisiaj znów ruszyło.
Znów były bukiety. Znów spotkaliśmy się pod tym samym kościołem.
I może za dwadzieścia czy trzydzieści lat któreś z dzieci, które dzisiaj trzymały swój bukiet w rękach, powie własnemu dziecku:
„Pamiętam. Robiliśmy takie bukiety razem”.
I wtedy będziemy wiedzieć, że ta tradycja naprawdę poszła dalej.
🌿 Bo zmieniają się Filipowice. Zmieniają się pokolenia. Zmienia się świat.
A Zielna wraca.
I dopóki ktoś w Filipowicach wyjdzie do ogrodu po miętę, zerwie kwiat, weźmie do ręki kłos i zwiąże z tego bukiet – ta historia nadal się pisze.
A teraz, kiedy suma odpustowa jest już za nami, bukiety znalazły swoje miejsce w domach, a w wielu filipowickich domach pewnie nadal trwa kawa i ciasto, mamy do Was jedną prośbę.
💬 Zapytajcie dzisiaj swoich rodziców albo dziadków:
„A jak wyglądał odpust w Filipowicach, kiedy Wy byliście młodzi?”
Co sprzedawano pod kościołem? Co jadło się po sumie? Jak wyglądały bukiety? Jakie były festyny? Kogo się wtedy spotykało? Co pamiętają najbardziej?
A potem napiszcie nam choć jedno takie wspomnienie w komentarzu.
Nie musi być długie. Jeden smak. Jeden zapach. Jedna zabawka. Jedno nazwisko. Jedna osoba, której już z nami nie ma.
💚 Stwórzmy razem pod tym postem małą kronikę filipowickiej Zielnej – pisaną nie datami i dokumentami, ale pamięcią mieszkańców.
Bo historia Filipowic to nie tylko to, co zapisano w kronikach. To także zimna woda Filipówki, zapach kociołka, muzyka niosąca się nocą od kościoła, kolorowy wiatraczek kręcący się przy dziecięcym rowerze i ludzie, których może już nie ma przy naszym stole, ale którzy w takich wspomnieniach na chwilę znowu przy nim siadają.
🌿 A CO WY PAMIĘTACIE Z DAWNYCH ODPUSTÓW W FILIPOWICACH?
Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „WIĘZI” w Filipowicach
Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Powiatu Krakowskiego.
