Pod koniec IXw. Świętopełek Wielki z Moraw najechał Państwo Wiślan (prawdopodobnie w roku 882) i pokonał tutejszego księcia. Prawdopodobnie doszło wówczas do powierzchownej chrystianizacji terenów obecnej Małopolski i Podkarpacia w obrządku słowiańskim (który opracowany został przez św. Metodego, urządującego w owym czasie na Morawach) o czym świadczy fragment "Żywota świętego Metodego":
Był zaś w nim także dar proroczy, tak że spełniało się wiele przepowiedni jego, z których jedną lub dwie opowiemy. Książę pogański, silny bardzo, siedzący na Wiśle, urągał wielce chrześcijanom i krzywdy im wyrządzał. Posławszy zaś do niego kazał mu powiedzieć Metody: Dobrze będzie dla ciebie synu ochrzcić się z własnej woli na swojej ziemi, abyś nie był przymusem ochrzczony na ziemi cudzej. Jednakże nawet jeżeli chrześcijaństwo zagościło na tych ziemiach w drugiej połowie IXw. Na początku Xw Węgrzy najechali nizinę nad Dunajem, a sąsiednich Morawian pokonali i zniszczyli ich państwo. Wiślanie zrzucili wówczas zwierzchnictwo morawskie, a wraz z nim zapewne narzuconą religię. Wiślanie pawdopodobnie nękani byli również najazdami Węgrów (o czym świadczą znaleziska archeologiczne z terenów Małopolski i Podkarpacia), przynajmniej do czasu bitwy nad rzeką L**h w 955 roku. Następnie Kraków dostał sie pod wpływy czeskie (połowa Xw.), ale trudno dociec jak daleko na wschód sięgała ta władza. Pewne jest natomiast iż pod koniec Xw. ziemie te trafiły pod władanie Piastów, by w przyszłości stać się trzonem Królestwa Polskiego. Pozostałością po owej wczesnośredniowiecznej historii są liczne grody oraz miejsca kultu słowiańskiego usytułowane w szerokim pasie po obu stronach Wisłoki. Do najważniejszych z nich należy Stary Żmigród, Golesz koło Jasła, Trzcinica, Przeczyca koło Brzostku, Braciejowa (Głodomank) oraz stosunkowo świeże stanowisko w Żyrakowie pod Dębicą.
