Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej

Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: organizacja

Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej Nie działamy dla zysku. Członkowie Stowarzyszenia poświęcają swój czas i umiejętności dla działalności społecznej.

Cele:

popularyzacja wiedzy historycznej, archeologicznej, architektonicznej i kulturowej ziemi czempińskiej;
upowszechnianie historii, tradycji, kultury i sztuki z uwzględnieniem folkloru;
ochrona tradycji, dziedzictwa kulturowego, historycznego i przyrodniczego regionu;
podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
rozwój wspólnoty i społeczności lokalnej;
dbałość o środowisko naturalne i ochronę środowiska;
działalność oświatowo-wychowawcza, kulturalna oraz turystyczna krajoznawcza;
tworzenie płaszczyzn współpracy dla mieszkańców ziemi czempińskiej oraz innych osób i podmiotów zainteresowanych działaniem na rzecz rozwoju regionu;
upowszechnianie kultury fizycznej i turystyki oraz promocja walorów regionalnych;
upowszechnianie wiedzy obywatelskiej i propagowanie postaw obywatelskich, a także działań wspomagających budowę i rozwój demokracji;
integrowanie środowiska, w tym osób niepełnosprawnych, służące pomocy rodzinie, przeciwdziałaniu i zapobieganie patologiom i wykluczeniu społecznemu.

Ziemia czempińska jako obszar przyjazny rozwojowi społeczeństwa obywatelskiego, którego mieszkańcy budują swą tożsamość w oparciu o dziedzictwo historyczne, kulturowe i przyrodnicze.

🔍Poszukujemy świadków historii! Kim byli przedwojenni właściciele sklepu przy ul. Kościelnej 16?Drodzy Mieszkańcy Czempi...
05/10/2026

🔍
Poszukujemy świadków historii! Kim byli przedwojenni właściciele sklepu przy ul. Kościelnej 16?
Drodzy Mieszkańcy Czempinia i Przyjaciele regionu, jako Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej (SPISZCZ) zwracamy się do Was z ogromną prośbą o pomoc w odkryciu kolejnej białej plamy w naszej lokalnej historii.

📜
Trafiła do nas prośba o pomoc w badaniach genealogicznych od Pani Dr Grit Lezovic z Niemiec. Autorka próbuje odtworzyć wojenne losy swojej rodziny oraz sklepu spożywczego/kolonialnego, który działał w Czempiniu w okresie okupacji niemieckiej (w latach 1941–1945). W tamtym czasie miasto nosiło nazwę Karlshausen, a ulica Kościelna funkcjonowała jako Baltenlandstraße .
Z najnowszych ustaleń wynika, że opisywany w liście sklep mieścił się w dzisiejszym budynku przy ul. Kościelnej 16.

🏠

Co wiemy z dokumentów?

* W czasie wojny (w dokumentach pod okupacyjnym adresem Baltenlandstraße 8) sklep prowadził dziadek autorki listu, Erhard Louis Paul Ströhmer

💡 Najważniejszy cel poszukiwań:
Pani Grit zależy przede wszystkim na poznaniu historii polskich właścicieli lub użytkowników tego sklepu sprzed 1939 roku. Chce ustalić, do kogo należała ta nieruchomość przed okupacją, w jaki sposób została przejęta przez Niemców oraz co stało się z polską rodziną, która była z nią związana. Autorka kategorycznie podkreśla, że nie chce w żaden sposób wybielać ani pomijać tej bolesnej i tragicznej historii okresu okupacji.
📋 Kto mieszkał przy ul. Kościelnej?

W zachowanych dawnych księgach meldunkowych dla ulicy Kościelnej pojawiają się m.in. następujące nazwiska:

* Meller (Franciszek, Elżbieta, Maria, Helena)
* Ryżyńska Katarzyna
* Śmigiel Jan
* Dr. Skarzyński Stanisłąw z rodzinną
* Szukalski Seweryn
*Wechczyńska Antonia
*Bresa Jan z rodziną
*Dr. Polczyński Alojzy

Czy któreś z tych nazwisk brzmi Państwu znajomo? Czy rozpoznają Państwo swoich bliskich lub dawnych sąsiadów na załączonych stronach z archiwalnego spisu mieszkańców? Czy ktoś z Waszych przodków opowiadał o dawnym sklepie przy Kościelnej 16?
✨ Jak możecie pomóc jako społeczność?
Poszukujemy:

1. Wspomnień, relacji rodzinnych i opowieści dotyczących losów przedwojennych mieszkańców i właścicieli tego budynku.
2. Starych fotografii ul. Kościelnej lub lokalnych sklepów z lat 1930–1945

Każda, nawet z pozoru najmniejsza wskazówka, może pomóc odtworzyć losy ludzi związanych z tym miejscem
📩
Jeśli posiadają Państwo jakiekolwiek informacje, prosimy o komentarz pod postem lub wiadomość prywatną bezpośrednio do naszego Stowarzyszenia.
Udostępniajcie ten post dalej – wspólnie ocalmy te historie od zapomnienia!

👇

Dziś mija 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego, najtragiczniejszego zrywu we współczesnej historii Polski. 🇵🇱W z...
01/08/2026

Dziś mija 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego, najtragiczniejszego zrywu we współczesnej historii Polski. 🇵🇱
W zmaganiach o wolną stolicę ramię w ramię z warszawiakami stawali również mieszkańcy naszej ziemi. Ich krew, odwaga i poświęcenie na stałe wpisały się w historię tamtych dni.
Oto bohaterowie związani z Czempiniem i okolicami, o których dziś szczególnie pamiętamy:
▪️ Antoni Chudziak (1919–1944) – urodzony w Czempiniu, student chemii UP. Wywieziony w 1939 r. do Generalnej Guberni, wstąpił do AK. W Powstaniu walczył w Śródmieściu jako sierżant podchorąży ps. „Teddy” (batalion szturmowy KB „Sokół”). Po upadku zrywu zmarł w obozie jenieckim w okolicach Legnicy. (W ewidencji Muzeum Powstania Warszawskiego figuruje jako Hudzik).
🔍 POSZUKUJEMY FOTOGRAFII oraz innych informacji o Antonim Chudziaku. Jeśli posiadają Państwo jakiekolwiek pamiątki, prosimy o kontakt.
▪️ Wincenty Broniwój–Orliński (Szwengler) (1913–2006) – urodzony w Czempiniu. Służył w Oddziale V – Szefostwie Przerzutów Powietrznych Komendy Głównej AK.
▪️ Helena „Halszka” Szołdrska (1909–1992) – córka Jana Szołdrskiego, ziemianina z Gołębina Starego. Łączniczka i sekretarka Wydziału Lotniczego KG AK. Wielokrotnie przenosiła rozkazy na Śródmieście, Wolę, Starówkę i Żolibórz. Dwukrotnie ranna. Po wojnie pisarka i archeolożka.
▪️ dr Danuta Sucharda-Kowalczyk (1923–2001) – późniejsza ceniona czempińska lekarka, która w Powstaniu służyła jako sanitariuszka.
▪️ Henryk Żak (1884–1944) – pochodzący z Czempinia fabrykant, twórca słynnej wody kolońskiej „Przemysławka”. Zginął 29 września 1944 r. na Żoliborzu jako ofiara cywilna Powstania.
Ich losy to część naszej lokalnej tożsamości i powód do dumy. Ocalmy ich od zapomnienia.
Chwała Bohaterom! 🕯️

🔎 HISTORYCZNE ŚLEDZTWO I SENSACYJNE ODKRYCIE! 🎻📜Wszystko zaczęło się od tajemniczego, starego kawałka płótna kupionego n...
01/08/2026

🔎 HISTORYCZNE ŚLEDZTWO I SENSACYJNE ODKRYCIE! 🎻📜

Wszystko zaczęło się od tajemniczego, starego kawałka płótna kupionego na aukcji... Przedmiot został wystawiony całkowicie anonimowo – nikt nie znał jego historii, pochodzenia ani tego, do kogo wcześniej należał. Wyglądał po prostu jak stary, techniczny szkic instrumentu smyczkowego.
Dopiero wnikliwe analizy i prywatne śledztwo historyczne przeprowadzone przez członka Stowarzyszenia Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej przyniosły absolutny przełom! Na dolnej krawędzi materiału udało się odnaleźć i odczytać bezcenną, odręczną adnotację:

✍️ „Czempiń, d. 10.X.95 L. Durczykiewicz”.
To był dopiero początek odkrywania niesamowitej historii, która połączyła XIX-wieczną Wielkopolskę z powojennym Pomorzem Zachodnim! 🇵🇱✨

➡️ Kim był autor szkicu?
W dniu złożenia podpisu – 10 października 1895 roku – Leonard Durczykiewicz miał dokładnie 19 lat! Dziś znamy go głównie jako wybitnego fotografa i autora słynnego albumu „Dwory Polskie w Wielkiem Księstwie Poznańskiem” (1912 r.). Wygląda na to, że to jego własna, młodzieńcza pomoc naukowa do nauki gry na instrumencie, bo muzyka była jego wielką, życiową pasją (prowadził później w Czempiniu rodzinną orkiestrę). Był to człowiek o niezwykle bogatym życiorysie – współtworzył Towarzystwo Kołowników w Czempiniu (1899 r.), a później był wiceprezesem czempińskiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1913 r.).
➡️ Skąd zabytek wziął się na aukcji? (Niezwykła proweniencja)
Krok po kroku, dzięki determinacji członka naszego Stowarzyszenia, udało się ustalić, że płótno przez dekady było rodzinną relikwią ukrytą w archiwum wybitnego małżeństwa muzyków ze Szczecina – Cecylii Nowickiej-Kraszewskiej oraz Romana Kraszewskiego, którzy odeszli w 2026 roku.
Więź z Czempiniem była tu niezwykle głęboka:

* Pani Cecylia (urodzona w Czempiniu w 1932 r.) była córką Franciszka Nowickiego (1901–1987) – legendarnego czempińskiego organisty, dyrygenta Towarzystwa Śpiewu „Lutnia” i założyciela chóru parafialnego. To Franciszek, jako filar muzycznego Czempinia, zabezpieczył ten XIX-wieczny zabytek.
* Na starość Franciszek przeprowadził się do córki do Szczecina. Tam pani Cecylia przez dekady uczyła klasy fortepianu w ZPSM im. F. Nowowiejskiego, a jej mąż, Roman Kraszewski, stał się absolutną legendą – kompozytorem, profesorem i jednym z „ojców założycieli” powojennego życia artystycznego w Szczecinie.

To, co na aukcji wyglądało na zwykły, zapomniany skrawek materiału, dzięki regionalnej pasji i historycznemu śledztwu okazało się bezcennym pomostem dziejowym. Łączy on XIX-wieczny ruch muzyczno-patriotyczny w Wielkopolsce z odbudową polskiej kultury muzycznej na Pomorzu Zachodnim po II wojnie światowej! 🎶❤️

✨ Coś niesamowitego! Czy ktoś z Was spodziewałby się, że po ponad 130 latach tak niezwykła pamiątka powróci do macierzy?To odkrycie pokazuje, jak wielkie tajemnice wciąż kryją domowe szuflady i zapomniane archiwa rodzinne rozproszone po całej Polsce. Kto wie, ile jeszcze skarbów związanych z naszym regionem czeka na swój moment w prywatnych kolekcjach? Odnalezione płótno staje się kolejnym, fascynującym elementem w ciągle odkrywanej i uzupełnianej biografii Leonarda Durczykiewicza – człowieka, który dla Ziemi Czempińskiej zrobił tak wiele. Jako Stowarzyszenie nie ustajemy w działaniach i obiecujemy, że to nie jest nasze ostatnie słowo! 💪🦅

https://spiszcz.org/plocienny-dokument-muzyczny-leonarda-durczykiewicza-odnaleziony-na-aukcji-sledztwo-historyczne-doprowadzilo-do-wielkich-rodow-muzycznych/

🔥 RATUSZ, KTÓREGO NIE BYŁO, I URZĘDOWY CHAOS W CZEMPINIU (1841) 🏛️📜W nocy z 7 na 8 sierpnia 1841 roku w Czempiniu wybuch...
28/07/2026

🔥 RATUSZ, KTÓREGO NIE BYŁO, I URZĘDOWY CHAOS W CZEMPINIU (1841) 🏛️📜

W nocy z 7 na 8 sierpnia 1841 roku w Czempiniu wybuchł potężny pożar, który zniszczył znaczną część miasta. Ogień strawił 24 domy mieszkalne i pozbawił dachu nad głową 211 osób. Jako Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej przeanalizowaliśmy oryginalne pruskie akta państwowe oraz prasę z tamtych lat.

Oto mało znane, surowe fakty i ciekawostki urzędowe dotyczące tej katastrofy:
1️⃣ Punkt zapalny i ofiara śmiertelna 🏠
Ogień wybuchł dokładnie o północy w budynku położonym przy rynku, należącym do ławnika i szynkarza Wincentego Matuszkiewicza. Dokładne umiejscowienie tej konkretnej posesji na współczesnej planistyce miasta nie zostało dotychczas jednoznacznie ustalone. Kataklizm pociągnął za sobą ofiarę śmiertelną – podczas akcji ratunkowej zginął 24-letni Józef Mahol, syn lokalnego kupca.
2️⃣ Kto ruszył na ratunek? 🚒
W kronikach prasowych zachowały się nazwiska osób, które osobiście walczyły z żywiołem i kierowały akcją. Oficjalne podziękowania otrzymali m.in. komisarze obwodowi Jakoby (z Głuchowa) i Jansen (z Kościana), burmistrz Waltmann, żandarm Kreidler, oficjaliści gospodarscy Winkler (z Borówka), Ignacy Słomiński (z Gołębina), Kulau (z Piechanina), mieszczanin Ignacy Weber, kowal Hoffmann oraz wyrobnik Stanisław Sławniak.
3️⃣ Paradoks rozebranego ratusza 🏢
Zaledwie kilka dni przed pożarem władze miasta rozebrały stary, grożący zawaleniem ratusz. Drewno konstrukcyjne złożono na rynku. Gdy wybuchł ogień – budulec spłonął. Pruski ubezpieczyciel odmówił wypłaty 800 talarów odszkodowania, ponieważ polisa dotyczyła stojącego budynku, a nie materiałów na placu. Sprawa oparła się o Ministra Spraw Wewnętrznych w Berlinie, który ostatecznie przyznał miastu jedynie 123 talary za wartość spalonego drewna.
4️⃣ Zaginione pieczęcie magistratu 🦅
W ogólnej panice podczas akcji ratunkowej zginęły oficjalne pieczęcie urzędowe Czempinia. Sprawa była na tyle poważna, że Królewska Regencja w Poznaniu wydała 21 sierpnia 1841 roku publiczne obwieszczenie ostrzegające przed fałszerstwami dokumentów przy użyciu utraconych pieczęci.
5️⃣ Procesy trwające dekadę ⚖️
W płomieniach zniszczeniu uległy także papierowe, 4-procentowe listy zastawne należące do czempińskiego kachału żydowskiego. Procedury sądowe związane z ich umorzeniem i odzyskaniem kapitału ciągnęły się przed pruskimi sądami powiatowymi przez ponad 10 lat – aż do kwietnia 1852 roku.

📖 Pełną treść artykułu historycznego wraz z precyzyjnymi przypisami źródłowymi i datami pism urzędowych przeczytacie na naszej stronie internetowej: https://spiszcz.org/ratusz-ktorego-nie-bylo-i-spalone-pieczecie-wielki-pozar-czempinia-w-1841-roku-i-jego-urzedowy-final/

🏛️ DETEKTYWISTYCZNA ZAGADKA Z PAŁACU W CZEMPINIU! Czy to ta sama postać? 🤔 Drodzy Mieszkańcy, Przyjaciele i Sympatycy Zi...
27/07/2026

🏛️ DETEKTYWISTYCZNA ZAGADKA Z PAŁACU W CZEMPINIU!
Czy to ta sama postać? 🤔 Drodzy Mieszkańcy, Przyjaciele i Sympatycy Ziemi Czempińskiej!

W naszym Stowarzyszeniu rzadko kiedy panuje absolutna cisza, ale tym razem ogarnęła nas prawdziwa gorączka poszukiwaczy historii. Nie daje nam spokoju pewna zagadka, która łączy dawne, osiemnastowieczne księgi z pałacowymi ścianami. Potrzebujemy Waszych bystrych oczu, obiektywnego spojrzenia i detektywistycznego zacięcia!

👁️📜 Spójrzcie na te dwa wizerunki:

1️⃣ Miedzioryt ze starodruku z 1760 roku – oficjalny, dostojny portret hrabiego Władysława Szołdrskiego.

2️⃣ Polichromię ścienną – iluzjonistyczny medalion znajdujący się w naszym czempińskim pałacu, tuż nad dawniejszą salą balową (na zdjęciu obok widzicie też unikalną, archiwalną kartę z jej powojennej konserwacji).

👑 Kim był człowiek z miedziorytu?

Władysław Szołdrski herbu Łodzia (zm. 1757 r.) to postać absolutnie kluczowa dla Czempinia. Był Wojewodą Inowrocławskim, Starostą Generalnym Wielkopolski i zaufanym człowiekiem króla Augusta III Sasa. To właśnie on w latach 40. XVIII wieku podjął decyzję o wielkiej przebudowie czempińskiego pałacu, nadając mu późnobarokowy, wręcz rezydencjonalny blask Jako dumny fundator i mecenas sztuki, Szołdrski uwielbiał otaczać się pięknem, a umieszczanie wizerunków właścicieli w salach reprezentacyjnych było wówczas powszechnym symbolem statusu.

🔍 Co widzą nasi lokalni historycy?

Gdy odrzucimy na bok różnice techniczne (szczegółowy druk na papierze kontra ścienne malowidło imitujące płaski relief), zaczynają wyłaniać się uderzające podobieństwa anatomiczne:
- charakterystyczny, wysoki profil z bardzo specyficzną, wysoko zarysowaną linią włosów i widocznymi zakolami;
- mocna, dostojna linia żuchwy, wydatny nos oraz masywna szyja – cechy człowieka u władzy, którego uwieczniono w dojrzałym wieku;
- identyczny układ kompozycyjny – ucięcie popiersia w łuk, dokładnie tak, jak prezentowano rzymskich cesarzy i nowożytnych magnatów.
Warto pamiętać o jednym: twarz na ścianie była po zniszczeniach wojennych drobiazgowo rekonstruowana przez konserwatorów (co widać na załączonej karcie z "Fot. 38"). Odtwarzali oni profil na podstawie zachowanych resztek tynku. Czy podświadomie odtworzyli rysy samego hrabiego Szołdrskiego? A może polichromia od początku miała być jego uproszczonym, „rzeźbiarskim” portretem?

🗣️ CZAS NA WASZE ŚLEDZtwo!

Zwracamy się do Was z ogromną prośbą – spójrzcie na te grafiki na chłodno, okiem niezależnego obserwatora. Widzicie to uderzające podobieństwo rysów twarzy, czy to tylko nasza historyczna wyobraźnia płata nam figle? Czy Waszym zdaniem fundator pałacu kazałby uwiecznić nad salą balową samego siebie, czy może inną ważną dla rodu postać?Jakie wspólne detale (albo różnice) najbardziej rzucają Wam się w oczy? Napiszcie swoje spostrzeżenia w komentarzach! Każda opinia, nawet ta najbardziej sceptyczna, przybliża nas do odkrycia prawdy o tym, kto naprawdę spogląda na nas z pałacowych ścian nad dawną salą balową.

👇

🚨 SENSACYJNE ODKRYCIE HISTORYCZNE W CZEMPINIU! 🚨🇵🇱 Czempiniak walczył ramię w ramię z Tadeuszem Kościuszką! ⚔️Mamy dla W...
26/07/2026

🚨 SENSACYJNE ODKRYCIE HISTORYCZNE W CZEMPINIU! 🚨🇵🇱

Czempiniak walczył ramię w ramię z Tadeuszem Kościuszką!

⚔️Mamy dla Was absolutną bombę historyczną! Podczas naszych najnowszych poszukiwań genealogicznych, Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej natrafiło na ślad zapomnianego bohatera rodem z naszego miasta. 😲👇📜

Wszystko zaczęło się od odnalezienia w księgach parafialnych z 1776 roku aktu chrztu małego Krystiana Marcina Grześkiewicza. Jego rodzice byli szanowanymi mieszczanami czempińskimi, a do chrztu trzymał go... osobisty dworzanin hrabiego Feliksa Szołdrskiego – ówczesnego dziedzica Czempinia!
🏰 Ale prawdziwe emocje przyniosły dokumenty wojskowe... 💥

🦅 Jako 18-letni chłopak, Marcin porzucił plany zostania duchownym i w 1794 roku chwycił za broń, wstępując w szeregi Insurekcji Kościuszkowskiej! Walczył z wielkim męstwem przeciwko Rosjanom pod bezpośrednią wodzą samego Tadeusza Kościuszki! Przeszedł cały krwawy szlak:
✅ Walczył w tragicznej bitwie pod Maciejowicami;
✅ Bronił Warszawy pod dowództwem gen. Wawrzeckiego;
✅ Cudem uniknął śmierci podczas słynnej rzezi Pragi przez wojska Suworowa.
🌊 To jednak nie koniec! Dalsze losy rzuciły go na Dolny Śląsk (do Żagania), gdzie został urzędnikiem. Podczas gigantycznej powodzi w 1804 roku dokonał niemożliwego – ryzykując życie, wypłynął łodzią 5 razy do walącego się domu i uratował 21 osób! 🛶 Za ten heroizm król Prus odznaczył go złotym Medalem Zasługi. W 1813 roku jako kapitan walczył w wojnach z Napoleonem. Zmarł w 1852 roku jako szanowany oficer, filantrop i wielki patriota.

Niestety, z biegiem lat pamięć o tym niezwykłym człowieku i jego bohaterskich czynach całkowicie zatarła się zarówno na Śląsku, jak i w jego rodzinnym Czempiniu. Przez ponad 170 lat ta fascynująca historia spoczywała głęboko w archiwach... aż do dziś!
🕯️ Dzięki pracy naszego Stowarzyszenia przywracamy kapitana Grześkiewicza należnemu mu miejscu w historii!

https://spiszcz.org/sensacyjne-odkrycie-genealogiczne-czempiniak-pod-wodza-kosciuszki/

Jak wiele zawdzięczamy Leonardowi Durczykiewiczowi, może warto upamiętnić jego postać :).
18/07/2026

Jak wiele zawdzięczamy Leonardowi Durczykiewiczowi, może warto upamiętnić jego postać :).

🚨 URODZONY OBOK "Miejska Café" Jak upór jednego kupca i tajne akta Landrata stworzyły Króla Wódek! ☕️🍾🇵🇱Czy wiedzieliści...
17/07/2026

🚨 URODZONY OBOK "Miejska Café"
Jak upór jednego kupca i tajne akta Landrata stworzyły Króla Wódek! ☕️🍾🇵🇱

Czy wiedzieliście, w jak dramatycznych okolicznościach przyszedł na świat Bolesław Kasprowicz – legendarny twórca potęgi gnieźnieńskiego przemysłu, autor receptury wódki „Soplica” i likieru „Karp”?

Odkryte w archiwach zniszczone, żółte okładki „Acta Specialia” Królewskiego Urzędu Landrata w Kościanie z lat 1856–1859 odsłaniają nieznaną, pełną napięcia historię jego rodziców: kupca Dionizego Kasprowicza i Salomei z Kuczyńskich. To gotowy scenariusz na film! 🎬👇

🔹 Przenosiny z Głuchowa i wojna o koncesję

Wiosną 1857 roku Dionizy Kasprowicz przenosi swój biznes z Głuchowa do Czempinia. Rok później postanawia wydzierżawić od Ignacego Persela gospodę pod numerem katastralnym 85. Pruskie władze natychmiast stawiają opór. W oficjalnych pismach nazywają Kasprowicza „nędzarzem” i na piśmie wróżą, że z powodu żony i piątki dzieci rodzina szybko stanie się ciężarem dla miejskiej kasy ubogich! Urzędnicy żądają gigantycznej kaucji – 250 talarów. Dionizy wykazuje się jednak sprytem: obchodzi blokadę, zabezpieczając kaucję na hipotece kamienicy (w grudniu 1858 r. sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, bo właściciel gospody, Ignacy Persel, nagle umiera, a urząd Landrata wstrzymuje procedury).

🔹41 licencji na alkohol! Ciasny rynek w 1860 roku

Oficjalne, zachowane listy koncesyjne Landrata z tamtych lat pokazują bezwzględną prawdę o lokalnym rynku. Na sam 1860 rok pruskie władze wydały w tym rejonie łącznie aż 41 koncesji na karczmy i szynki! Sam Czempiń (miasto) miał ich w rejestrze aż 16, a podległe gminy i okoliczne wsie (takie jak Piechanin czy Borówko) – kolejne 25. Rynek był skrajnie przesycony, a pruska konkurencja i urzędnicy polowali na każde uchybienie Polaków.

🔹 Cztery policyjne obławy!

Gdy urzędowe paragrafy zawiodły, Prusacy nasyłają policję. W ciągu 1859 roku żandarmi na polecenie Landrata przeprowadzają aż cztery zmasowane naloty na lokal Kasprowicza (w lutym, marcu, maju i czerwcu). Szukają czegokolwiek, by zamknąć biznes Polaka. Raport z grudnia 1859 r. kwituje te akcje z bezradnością: „...nie przyniosły jednak skutku...”. Dionizy prowadził interes tak czysto, że policja była bezsilna!

🔹 Naloty zawiodły, urzędnicy zamykają karczmę

Widząc, że policja nic nie znalazła, władze działają bezprawnie – kategorycznie nakazują Kasprowiczowi zamknięcie gospody z dniem 1 stycznia 1860 r. i zabraniają mu rozwoju biznesu, zarzucając mu fikcyjne awantury w lokalu i przyjmowanie gości na zapleczu (hinteren Stube) w czasie niedzielnych mszy.

🔹 Narodziny legendy obok kawiarni miejskiej

I to właśnie w epicentrum tej bezwzględnej urzędowo-policyjnej wojny, w atmosferze ciągłego strachu przed pruskimi rewizjami – 29 września 1859 roku o godzinie 2:00 w nocy rodzi się mały Bolesław Kasprowicz! Przyszedł na świat w samym sercu Czempinia, dokładnie obok nowo otwartej kawiarni Miejska Café ☕️✨.

🔹 Od „szaleńca” do milionera

Gdy w 1888 roku Bolesław z uciułanym kapitałem otwierał swoją pierwszą polską fabrykę w Gnieźnie, otoczenie pukało się w czoło. Biograf Zygmunt Słupski pisał w 1906 roku: „Śmiano się wtedy z »szaleńca«, który z tak małym zasobem kapitału porywał się do współzawodnictwa z milionowemi firmami”.
Upór i twarda szkoła przetrwania, jaką Bolesław od kołyski odebrał od walczącego z pruskim uciskiem ojca, dały mu siłę do stworzenia imperium, którego koniaki i likiery podbijały później całą Europę i Amerykę. 🌍✈️
Dziś, patrząc na tę zniszczoną, dziewiętnastowieczną okładkę „Acta Specialia” z Kościana, widzimy namacalny dowód wielkiej bitwy o polski biznes, która rozegrała się tuż przed narodzinami jednego z największych przemysłowców II RP! 🇵🇱💪

🗺️ A czy w Waszych rodzinnych archiwach kryją się podobne perełki? Może wiecie, gdzie dokładnie w Czempiniu mieściła się ta historyczna gospoda numer 85? Dajcie znać w komentarzach, jeśli znacie te lokalizacje lub macie u siebie stare dokumenty lub zdjęcia kamienic 👇

🤔 INTERAKCJA DLA WAS:

Wyobraźcie sobie – aż 41 karczm i wyszynków w małym Czempiniu i okolicznych wsiach na rok 1860! Jak myślicie, czy w tak potężnej i ściśle kontrolowanej przez Prusaków konkurencji polski kupiec miał w ogóle prawo przetrwać bez twardego charakteru? Dajcie znać w komentarzach, co sądzicie o niezłomności Dionizego! 👇

🏠 Czy wiecie, gdzie w Waszych miejscowościach mieściły się dawne karczmy lub wyszynki? Może Wasze domy stoją w miejscach, gdzie dawniej pruscy żandarmi kontrolowali polskich szynkarzy? A może w Waszych rodzinnych opowieściach przetrwała pamięć o dawnych oberżach?Koniecznie dajcie znać w komentarzach! Wpisujcie nazwy swoich miejscowości i dzielcie się wiedzą o historycznych budynkach – wspólnie odtwórzmy mapę dawnego Czempinia i okolic! 👇🗺️

🗺️ ZAPOMNIANI PRZEZ URZĘDNIKÓW. JAK POWSTAWAŁ CMENTARZ W DONATOWIE? ⏳Spór o 100 talarów, zniszczony płot i zapomniana ne...
16/07/2026

🗺️ ZAPOMNIANI PRZEZ URZĘDNIKÓW. JAK POWSTAWAŁ CMENTARZ W DONATOWIE? ⏳
Spór o 100 talarów, zniszczony płot i zapomniana nekropolia, która po latach... zablokowała nowoczesną inwestycję drogową! Poznajcie niezwykłą historię z Wielkopolski, którą odkrywają przed nami dokumenty z XIX wieku.

👇W latach 30. XIX wieku w Donatowie, pojawił się spory problem.

Urzędnicy Królestwa Prus, zajęci wielką reformą gruntów, zupełnie zapomnieli o... zmarłych. Rozrastająca się społeczność ewangelicka nie miała gdzie chować swoich bliskich. Przewożenie ciał na odległe cmentarze było logistycznym koszmarem, a pruskie przepisy sanitarne surowo zabraniały przypadkowych pochówków.
Wtedy do akcji wkroczył lokalny sołtys, Ludwig Schneider. Zaoferował, że odda pod cmentarz kwadratową działkę ze swoich gruntów szkolnych. Warunek? Gmina musiała zapłacić mu zadośćuczynienie – równe 100 talarów.
30 września 1834 roku mieszkańcy Donatowa (zarówno ewangelicy, jak i katolicy) zebrali się, by przypieczętować umowę. Ponieważ wielu z nich nie potrafiło pisać, pod dokumentem zamiast podpisów stawiali... znaki trzech krzyżyków (###).

🔏To jednak nie był koniec historii.

20 lat później wokół nekropolii wybuchł kolejny skandal – płot otaczający cmentarz zaczął niszczeć, a gospodarze i lokalne wdowy przerzucali się odpowiedzialnością za jego naprawę. Urzędnicy musieli grozić karami finansowymi, by zmusić wieś do porządku!

Historyczna pętla czasu 🚴‍♂️

Po II wojnie światowej cmentarz popadł w całkowite zapomnienie, zamieniając się w gęsto zarośniętą „wysepkę” zieleni wśród pól. Jednak historia zatoczyła koło! Podczas współczesnego projektowania nowej ścieżki rowerowej wzdłuż szosy w Donatowie, inżynierowie i geodeci niespodziewanie zderzyli się z granicami dawnej nekropolii. Dokładnie tak samo jak pruscy urzędnicy w 1836 roku, współcześni projektanci musieli ustąpić przed nienaruszalną strefą pochówku sołtysa Schneidera, zmieniając plany, by ocalić pamięć o dawnych mieszkańcach.

Szukacie przodków z tych okolic?
Na liście obecności z 1834 roku znaleźli się m.in.:
Schneider, Ram, Lehmann, Marcinkowski, Wolf, Albrecht, Dadka, Lamicat, Tomczak, Zunkowiak, Jankowiak, Janzock, Andrzejewski, Jędrzejak, Sobkowiak, Bartkowiak, Kubiak, Kaczmarek, Sikorski, Tomaszewski, Wojciechowski, Jantroski, Komorowski, Janrothe, Daleki, Szczepaniak, Frankiewicz, Prządka, Jaremba, Heth, Gajewski.
Czy któreś z tych nazwisk brzmi znajomo?

Dajcie znać w komentarzach! 👇

🏛📜 HISTORIA WPISANA W MURY. JUTRO NOWY ROZDZIAŁ PRZY RYNKU! ☕✨Już jutro na czempińskim Rynku otwiera się dla Was "Miejsk...
14/07/2026

🏛📜 HISTORIA WPISANA W MURY. JUTRO NOWY ROZDZIAŁ PRZY RYNKU! ☕✨

Już jutro na czempińskim Rynku otwiera się dla Was "Miejska Cafe". Zanim jednak poczujecie tu zapach świeżo parzonej kawy, zapraszamy Was na wyjątkową, historyczną opowieść o miejscu, które od jutra będzie pisać nową kartę. Mury kamienicy pod numerem 25 (dawniej 27) skrywają niezwykłą sagę rodziny Ledermanów – ostatniej pełnej dwupokoleniowej rodziny wyznania mojżeszowego w naszym mieście, która przez dekady współtworzyła koloryt dawnego Czempinia.

📍 Od krawców do kupców – historia Rynku 27 (obecnie Rynek 25 ).

Zanim pod ten adres zawitała rodzina Ledermanów, kamienica przechodziła przez ręce znamienitych czempinian. Chronologia jej właścicieli to żywa kronika miasta: od Appolooniusza Hierowskiego, przez Matthiasa Hierowskiego i Dorotę Dałkowską, małżeństwo Franz i Julianna Mateccy, aż po Israela Silberstaina, Wladislausa Meyzę, Johana Bentlicha i Juliusa Teschke. To właśnie od Juliusa Teschke nieruchomość odkupił Ludwik (Louis) Ledermann. Młody, ambitny rzemieślnik, który przybył do Czempinia z Kobylina i w 1892 roku poślubił rodowitą czempiniankę, Paulinę Aron, stworzył tu tętniący życiem dom rodzinny i potężne przedsiębiorstwo. Przy Rynku prowadził dwa sklepy, oferując towary bławatne, rowery czy maszyny do szycia. W oknie wystawowym dumnie wisiała jego własna, rymowana reklama: „...Machiny kolorowe, ubranie dla chłopca, i dla dorosłych”.

👪 Niezwykłe losy rodzeństwa

Pod tym dachem, wraz z seniorką rodu Jette Aron, wychowało się pięcioro dzieci Pauliny i Ludwika. Najstarszy z nich, Jakob Ledermann – z zawodu nauczyciel – zapisał się w historii jako wybitny pilot myśliwców z czasów I wojny światowej. To on zafundował mieszkańcom przedwojennego Czempinia niesamowitą sensację, lądując bojowym dwupłatowcem na miejskiej łące u zbiegu ulic Kuczmerowicza i Ogrodowej! Pozostałe rodzeństwo – Karl, Leo, Doris oraz najmłodsza Jadwiga – stąd właśnie ruszało w dorosłe życie.

💔 Koniec epoki

Wielki kryzys lat 30. boleśnie uderzył w sędziwego już Ludwika. Mimo trudności, w listopadzie 1934 roku kamienica po raz ostatni świętowała wielkie, radosne wydarzenie – ślub Jadwigi z krawcem Henrykiem Lehrhauptem, który po śmierci teścia przejął rodzinny interes. Ludwik Ledermann zmarł 15 października 1936 roku. Jego pogrzeb miał wymiar symboliczny – był to ostatni pochówek na czempińskim cmentarzu żydowskim. Po wojennej pożodze i tragicznych losach rodzeństwa w okupowanej Europie, budynek ostatecznie przeszedł na własność Skarbu Państwa.

🌿 Historia spotyka się z teraźniejszością

Jako członkowie SPiSZCz ogromnie cieszymy się, gdy zabytkowe obiekty w naszym mieście zyskują drugie życie, a nowi gospodarze szanują ich historyczną tożsamość. Już jutro w tych wyjątkowych murach zacznie się pisać nowa opowieść - kawiarni „Miejska Cafe”. Warto tam zajrzeć, nie tylko po to, by wypić dobrą kawę, ale by poczuć ducha dawnego, kupieckiego Czempinia, usiąść w miejscu, gdzie stary Ludwik liczył utarg, a Jakob opowiadał o podniebnych walkach.

🔍 WYZWANIE I PROŚBA OD STOWARZYSZENIA
Zwracamy się do Was, mieszkańców i sympatyków ziemi czempińskiej, z prośbą o pomoc w dalszym odkrywaniu tajemnic tego adresu:

1️⃣ Czy w Waszych rodzinnych albumach zachowały się archiwalne zdjęcia czempińskiego Rynku, na których widać kamienicę nr 27 z okresu międzywojennego? Wrzucajcie skany w komentarzach!

2️⃣ Czy u kogoś na strychu lub w piwnicy znajduje się jeszcze przedwojenna maszyna do szycia, wirówka lub rower zakupiony u kupca Ledermana?

Dajcie nam znać – każda taka informacja to dla nas bezcenna cegiełka do lokalnej historii. Do zobaczenia jutro na Rynku! Wspólnie dbajmy o naszą czempińską tożsamość. 🤝❤️



https://spiszcz.org/kronika-rodziny-ledermanow-i-historia-kamienicy-w-czempiniu-1892-1942/

Adres

Nowa 2
Czempin
64-020

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Organizacja

Wyślij wiadomość do Stowarzyszenie Przyjaciół i Sympatyków Ziemi Czempińskiej:

Skróty

Udostępnij