Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie

30/03/2026

DR HANNA GRUDNIEWSKA

ℹ️ Miło nam poinformować, że grono członków naszego stowarzyszenia powiększyło się o jednego doktora historii. Dziś (30.3.2026) na Uniwersytecie Ostrawskim nasza koleżanka HANNA GRUDNIEWSKA obroniła pracę doktorską zatytułowaną "Formování středních technických kádru v Předlitavsku od počátku 70. let 19. století do roku 1914 (na příkladu vybraných průmyslových škol)" napisaną pod kierunkiem profesora Aleša Zářícký'ego. Recenzentami rozprawy byli: prof. Piotr Franaszek (Uniwersytet Jagielloński), doc. Miroslav Novotný (Uniwersytet Południowoczeski w Czeskich Budziejowicach) oraz dr Petr Kadlec (Uniwersytet Ostrawski).

ℹ️ Urodzona w 1991 r. Hanna Grudniewska jest absolwentką Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (napisana pod kierunkiem prof. Wacława Gojniczka praca magisterska poświęcona wystawie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Cieszynie w 1903 r.). Prócz licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych z zakresu historii społeczno-gospodarczej Śląska Cieszyńskiego i edukacji przemysłowej w monarchii habsburskiej, jest współautorką książek "Dzieje parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Murckach" (2020) oraz "Rudnik. Dzieje wioski od czasów najdawniejszych do współczesności" (2023). Zawodowo związana jest ze Szkołą Podstawową dla Dziewcząt PŁOMIEŃ w Katowicach. Członkiem Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie jest od 2018 r., przez jedną kadencję pełniła funkcję sekretarza zarządu.

Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów! 💐

🖼️ Na fotografii od lewej: prof. Piotr Franaszek, Hanna Grudniewska, prof. Aleš Zářícký, doc. Petr Popelka, dr Petr Kadlec i doc. Miroslav Novotný.

12/03/2026

PRELEKCJA JANA PAWŁA BOROWSKIEGO W STRUMIENIU

‼️ Jak przebiegał proces przeistoczenia Strumienia w miasto? 🤔Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Strumieniu - emgok zaprasza miłośników lokalnej historii na wykład kierownika Działu Historii Muzeum Śląska Cieszyńskiego (a przy tym członka naszego stowarzyszenia) Jana Pawła Borowskiego pt. „STAROMIEJSKA HISTORIA STRUMIENIA, ALBO O TYM, JAK WIEŚ STAŁA SIĘ PRYWATNYM MIASTEM”.

📆 czwartek, 16 kwietnia 2026 r.
🕕 godz. 18:00-20:00
📬 sala widowiskowa strumieńskiego emgoku (ul. Młyńska 14)

‼️ W lutym tego roku minęły 544 lata od nadania Mikołajowi Brodeckiemu w roku 1482 przywileju przez księcia Kazimierza II cieszyńskiego, na mocy którego wieś Strumień stanowiąca centrum rozległego uposażenia, podniesiona została do rangi miasta. Był to jednak proces rozciągnięty w czasie, którego zwieńczeniem stał się przywilej dany Strumieniowi w roku 1503 przez króla Władysława Jagiellończyka. Czas ten bowiem poświecono lokacji miasta, czyli wymierzeniu działek mieszczańskich, wytyczeniu rynku, być może budowie ratusza a także zorganizowaniu życia mieszkańców wedle ściśle określonych reguł prawa miejskiego.

ℹ️ Wstęp wolny.

Serdecznie zapraszamy! 💪 🌪 🔥

22/01/2026

WALNE ZEBRANIE SPRAWOZDAWCZE ZA ROK 2025

ℹ️ 21 I 2026 r. w sali audio-video Muzeum Śląska Cieszyńskiego odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie za rok 2025. Sprawozdanie merytoryczne przedstawił prezes oddziału dr hab. Wacław Gojniczek, prof. UŚ. Sprawozdanie finansowe przedstawił skarbnik oddziału Wojciech Święs. Obydwa sprawozdania zostały przyjęte bez zastrzeżeń przez uczestników zebrania. W dalszej części spotkania o nowej książce pod swoją redakcją, "Górniczy stan. Z archiwum Karola Piegzy", opowiedział członek oddziału Stanisław Gawlik.

ℹ️ W ubiegłym roku stowarzyszenie m.in. wydało kolejny, 25. tom "Pamiętnika Cieszyńskiego" (wspólnie z Powiat Cieszyński), zorganizowało dużą uroczystość z okazji 70-lecia założenia oddziału (wspólnie z Miasto Cieszyn) a także wspomogło Macierz Ziemi Cieszyńskiej w przygotowaniu konferencji popularnonaukowej z okazji 140-lecia założenia tej zacnej organizacji. Aktualnie trwają prace nad kolejnym tomem "Pamiętnika Cieszyńskiego". W planach jest także uruchomienie historycznego klubu dyskusyjnego. Jedna z rozpatrywanych nazw nowej inicjatywy to... "Cafe PTH" 🙈

Stay tuned! 💪

📸 Fot. Irena French, Wojciech Święs | PTH Cieszyn

22/12/2025

„KALENDARZ CIESZYŃSKI” 2026

‼️ Mamy przyjemność poinformować, że ukazał się „Kalendarz Cieszyński” na rok 2026! Wśród wielu niezwykle interesujących tekstów można znaleźć także publikacje członków Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie:

✅ „Genowefa Dulęba (1904–1980). Organizatorka polskich bibliotek ze Śląska Cieszyńskiego” Władysławy Magiery;
✅ „Jan Górniak (1885–1940). Działacz narodowy, filantrop, ofiara niemieckich okupantów” Władysławy Magiery;
✅ Edward Biszorski „Życie w kolorach i cieniach – z notatek malarza” [oprac. Diana Pieczonka-Giec];
✅ „Cieszyński kabinet ze zbiorów księdza Leopolda Jana Szersznika” Jana Pawła Borowskiego;
✅ „»Kopidoły«. Działalność Sekcji Ochrony Zabytków Macierzy
Ziemi Cieszyńskiej (1970–1982)” Wojciecha Święsa;
✅ „Od zbiorów księdza Szersznika do Muzeum Śląska Cieszyńskiego” Wojciecha Święsa;
✅ „»Powitanie tatunia«. Kilka wspomnień i refleksji o dzieciach Pawła Stalmacha” Wojciecha Święsa;
✅ „Jan Gomola (1941–2022). Golkiper z Ustronia w kraju Azteków” Rafała Urbaczki.

ℹ Prócz tego wiele innych tekstów historycznych autorów, takich jak: dr Małgorzata Kiereś, Irena Kwaśny, dr Katarzyna Szkaradnik, dr Lidia Szkaradnik, Patrycja Wojciech, Maciej Dembiniok, prof. Janusz Guziur, Krzysztof Kiereś, Józef Król, Grzegorz Miklar, Józef Nizio, prof. Janusz Rieger, Krzysztof Wiencek, a także kilka niezwykle interesujących, nieznanych dotąd źródeł!
ℹ Wydawcą periodyku jest Macierz Ziemi Cieszyńskiej, a redaktorem członek cieszyńskiego Oddziału PTH Wojciech Święs;
ℹ „Kalendarz Cieszyński” 2026 jest dostępny m.in. w siedzibie Zarządu Głównego Macierzy Ziemi Cieszyńskiej przy ul. Stalmacha 14 w Cieszynie, Punkcie Informacji Turystycznej przy Rynku w Cieszynie oraz Księgarni Piastowskiej;
ℹ Wolumin (szyty) liczy 392 strony (+ jedna rozkładana tablica ze zdjęciem Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej im. J. Marcinkowej), całość w kolorze.

Gorąco polecamy wszystkim miłośnikom Regionu! 🙉

19/12/2025

❗️❗️❗️ Polecamy artykuł ❗️❗️❗️

W najnowszym numerze "Prac Historycznych" Uniwersytetu Jagiellońskiego ukazał się artykuł naszej członkini, mgr Hanny Grudniewskiej pt. "Reforma szkolnictwa technicznego Armanda von Dumreichera na Przedlitawii oraz idea państwowych szkół przemysłowych (1874–1918)".

Omawiana reforma szkolnictwa oddziaływała na cały obszar Przedlitawii, także Śląsk Austriacki, gdzie pierwsza Państwowa Szkoła Przemysłowa powstała w Bielsku (i istnieje w zmienionej formie do dziś). Szkoły związane z tą reformą, były kuźnicami talentów technicznych, które kształtowały przemysł austriacki. O tym jak wyglądała reforma, jakie przyświęcały jej cele, traktuje właśnie poniższy artykuł.

Link ➡️ https://ejournals.eu/czasopismo/prace-historyczne/artykul/reforma-szkolnictwa-technicznego-armanda-von-dumreichera-na-przedlitawii-oraz-idea-panstwowych-szkol-przemyslowych-1874-1918

10/11/2025

KONFERENCJA POPULARONAUKOWA Z OKAZJI 140-LECIA MACIERZY ZIEMI CIESZYŃSKIEJ

‼️ Wspólnie z Macierz Ziemi Cieszyńskiej serdecznie zapraszamy do udziału w popularnonaukowej konferencji z okazji 140-lecia założenia tej niezwykle zasłużonej dla naszego regionu organizacji 😃
‼️Komplet prelegentów stanowią członkowie Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie, w tym rzadko możliwy do wysłuchania w Cieszynie dr Wojciech Kiełkowski oraz debiutujący na takiej imprezie jeden z naszych młodszych kolegów Rafał Urbaczka, pracownik Muzeum Śląska Cieszyńskiego (oddziału w Górkach Wielkich) 💪
‼️ Program na plakacie 👀

📆 środa 10 grudnia 2025 r., godz. 17:00-19:00
📬 Sala sesyjna Urzędu Miejskiego w Cieszynie

ℹ️ Wstęp wolny;
ℹ️ Przewidziane „atrakcje pozamerytoryczne” 😉 ;
ℹ️ Honorowy Patronat nad wydarzeniem objęła burmistrz Cieszyna Gabriela Staszkiewicz;
ℹ️ Wśród mecenasów konferencji znalazły się: Bank Spółdzielczy w Cieszynie, Cieszyn robi wrażenie, Gmina Jasienica, Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej oraz Śląskie. Pozytywna energia.

Serdecznie zapraszamy! 💪 🌪 🔥

🇵🇱 Zaproszenie na Konferencję Popularnonaukową z okazji 140-lecia Macierzy Ziemi Cieszyńskiej 🇵🇱
Szanowni Państwo, Mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego, Przyjaciele Macierzy, Ludzie Kultury, Edukacji i Samorządu!
📅 10 grudnia 2025 roku o godzinie 17:00
Sala Sesyjna Ratusza w Cieszynie, spotkamy się, by uczcić 140 lat istnienia Macierzy Ziemi Cieszyńskiej – najstarszej organizacji społeczno-kulturalnej naszego regionu.
To nie tylko jubileusz – to świadectwo ciągłości, pracy, służby i wiary w sens wspólnoty.
Macierz to my – to pokolenia ludzi, którzy przez dziesięciolecia bronili polskości, wspierali edukację, rozwijali kulturę i budowali tożsamość Śląska Cieszyńskiego.
Dziś naszym obowiązkiem jest być razem – z wdzięcznością wobec przeszłości i z troską o przyszłość.
W programie konferencji znajdą się wystąpienia badaczy, historyków i społeczników, którzy przybliżą dzieje Macierzy, jej założycieli, liderów i bohaterów codziennej pracy dla Cieszyna i całego regionu.
📜 To będzie wieczór refleksji, zadumy i wspólnoty – spotkanie ludzi, którym bliska jest historia i przyszłość tej ziemi.
Niech nie zabraknie nikogo, komu drogie są słowa:
Bóg – Ojczyzna – Nauka – Cieszyn.

Z serdecznym macierzowym zaproszeniem,
dr Cezary Tomiczek
Prezes Macierzy Ziemi Cieszyńskiej
CieszynLoveCieszyn robi wrażenieCieszyński Ośrodek Kultury "Dom Narodowy" - COKPowiat CieszyńskiKoło nr 6 Macierzy Ziemi CieszyńskiejKoło nr 2 "Mały Jaworowy" Macierzy Ziemi CieszyńskiejMacierz Ziemi Cieszyńskiej - Koło w StrumieniuMacierz Ziemi Cieszyńskiej Koło DrogomyślMacierz Ziemi Cieszyńskiej Koło Terenowe w Zebrzydowicach Miasto CieszynGłos Ziemi CieszyńskiejGłos - Gazeta Polaków w Republice CzeskiejZwrotportalox

31/10/2025

DR MICHAEL MORYS-TWAROWSKI Z NAGRODĄ SZERSZNIKA!!!

‼️ Niezmiernie nam miło poinformować, że członek naszego stowarzyszenia dr MICHAEL MORYS-TWAROWSKI uhonorowany został prestiżową Nagrodą Szersznika (jak w skrócie zwykło się określać Nagrody Powiatu Cieszyńskiego w dziedzinie kultury im. ks. Leopolda Jana Szersznika) za osiągnięcia na polu twórczości artystycznej 😜

‼️ Choć myśleliśmy, że Michael jest raczej naukowcem niż artystą, to nie jesteśmy w ogóle zdziwieni, bo już przywykliśmy, że (zasłużenie) zgarnia wszelkie możliwe nagrody czy stypendia 😜

ℹ️ Uroczystość wręczenia nagród odbyła się w czwartek 30 października w kawiarni Cafe Muzeum. Warto zauważyć, że na tej samej gali złotą odznakę "Za opiekę nad zabytkami" odebrał Maciej Dembiniok, również będący znaczącym elementem naszego środowiska 🙂

ℹ️ A kim jest dr Michael Morys-Twarowski? Jeśli ktoś tego nie wie, polecamy zapoznanie się z jego biogramem, który zupełnie niedawno pojawił się na Wikipedii (link w komentarzu)

SERDECZNIE GRATULUJEMY!!! 💪 🌪 🔥

23/10/2025

‼️ Polecamy uwadze nowe wydawnictwo w opracowaniu członka naszego oddziału Wojciech Święs. "CIESZYN 1952-1960. W 70-LECIE ODDZIAŁU 1 PKO BANKU POLSKIEGO W CIESZYNIE" to okolicznościowa publikacja wydana przez Fundacja Ośrodka KARTA z inicjatywy i przy wsparciu finansowym PKO Bank Polski w ramach cyklu "Po drodze z historią - seria jubileuszowa oddziałów PKO Banku Polskiego" (kilka miesięcy temu ukazała się podobna książeczka o Krakowie, w przygotowaniu Sosnowiec).

‼️ Książka powstała metodą KARTY - stanowi kompozycję fragmentów świadectw źródłowych dotyczących Cieszyna w rzeczonym okresie, zilustrowanych kilkudziesięcioma zdjęciami głównie ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Zarówno wśród tekstów, jak i fotografii wiele ciekawostek, które z pewnością zainteresują miłośników historii miasta i regionu :-)

ℹ️ KSIĄŻKA JEST ZUPEŁNIE DARMOWA - można ją pobrać ze strony internetowej (link w komentarzu). W wersji papierowej - o ile nam wiadomo - stanowić będzie swoisty gadżet promocyjny wręczany klientom banku. Z pewnością jednak trafi również do bibliotek.
ℹ️ Przy okazji powstała również interesująca animacja, w której widoki Cieszyna (i jego bohaterów) z lat 50. XX wieku ożywione zostały przez sztuczną inteligencję. Efekt końcowy jest... ciekawy 🤪

18/10/2025

70-LECIE CIESZYŃSKIEGO ODDZIAŁU PTH!

‼️ 16 października 2025 r. w sali sesyjnej cieszyńskiego ratusza odbyła się uroczystość z okazji 70. rocznicy powstania cieszyńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego! W wydarzeniu wzięło udział ponad 40 osób - głównie członków i sympatyków oddziału, oraz samorządowców. Swoją obecnością zaszczycili nas m.in. członkowie Polskie Towarzystwo Historyczne Zarząd Główny w Warszawie: prof. zw. dr hab. Robert Litwiński (prezes ZG) oraz prof. zw. dr hab. Jarosław Kłaczkow (sekretarz generalny ZG).

‼️ Gospodarzem uroczystości był prezes cieszyńskiego oddziału, dr hab. prof. UŚ Wacław Gojniczek, który na samym początku przekazał głos burmistrz Cieszyna Gabrieli Staszkiewicz. Następnie przemawiali Irena French z Muzeum Śląska Cieszyńskiego, Anna Skotnicka-Nędzka z gminy Jaworze, dr hab. prof. UŚ Rafał Glajcar z gminy Goleszów, prof. zw. dr hab Robert Litwiński z Zarządu Głównego PTH, prof. zw. dr hab. Idzi Panic (były prezes oddziału), Henryk Pieszka ze starostwa powiatowego w Cieszynie oraz prof. zw. dr hab. Jerzy Sperka z Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego.

‼️ W dalszej części miały miejsce krótkie prelekcje: prof. zw. dr. hab. Roberta Litwińskiego "Polskie Towarzystwo Historyczne na zakrętach historii 1886-2025", dr. hab. prof. UŚ Krzysztofa Nowaka "Cieszyńska szkoła historyczna", dr. Michaela Morysa-Twarowskiego "70 lat cieszyńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego" oraz dr. hab. prof. UŚ Wacława Gojniczka "Cieszyńska historia ma przyszłość". Jeszcze długo w kuluarach toczyły się dalsze rozmowy.

‼️ Ostatnim aktem obchodów 70-lecia cieszyńskiego oddziału PTH będzie premiera kolejnego, 26. tomu "Pamiętnika Cieszyńskiego" z tekstami poświęconymi m.in. naszemu stowarzyszeniu. To już jednak za kilka miesięcy. Wydawanie naszego periodyku jest możliwe dzięki wsparciu finansowemu starostwa powiatowego w Cieszynie.

ℹ️ Honorowy patronat nad wydarzeniem objęły starosta cieszyński Janina Żagan oraz burmistrz Cieszyna Gabriela Staszkiewicz.
ℹ️ Zadanie "70-lecie cieszyńskiego oddziału PTH" było współfinansowane ze środków Miasto Cieszyn.

🖼 Fot. dzięki uprzejmości prof. zw. dr. hab. Jarosława Kłaczkowa

26/07/2025

‼️ Polecamy uwadze. Muzeum Górnośląskie w Bytomiu poszukuje pracownika do Działu Historii! Szczegóły na stronie internetowej 🔎

Muzeum Górnośląskie w Bytomiu poszukuje pracownika do Działu Historii 22 lipca 2025 Aktualności, Praca Muzeum Górnośląskie w Bytomiu poszukuje pracownika do Działu Historii   Wymagania: wykształcenie wyższe magisterskie, kierunek historia komunikatywna znajomość języka obcego nowożyt...