13/10/2026
Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość, że 9 października 2026 roku w wieku 73 lat zmarła prof. dr hab. Halina Rusek – ceniona socjolożka, antropolożka kultury oraz zasłużona badaczka społeczności lokalnych i pogranicza.
Przez całe swoje życie zawodowe była związana z Uniwersytetem Śląskim, najpierw z Filią Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie (w latach 2002-2005 pełniła funkcję Prorektora UŚ ds. Filii w Cieszynie), później Wydziałem Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ w Cieszynie, którego w latach 2005-2012 była dziekanem, a w latach 2012-2016 pełniła funkcję Dyrektora Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŚ. W ostatnich latach swojej aktywności zawodowej dzieliła się wiedzą i doświadczeniem również w Instytucie Socjologii UŚ w Katowicach. Była także aktywną członkinią Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (Oddział w Cieszynie) oraz Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Współpracowała ściśle z naukowcami z Uniwersytetu Ostrawskiego oraz z Opawy, również z antropologami kulturowymi z Uniwersytetu Karola w Pradze. Współdziałała z Polskim Związkiem Kulturalno-Oświatowym w Republice Czeskiej oraz z tamtejszą Radą Kongresu Polaków. Od 1991 roku była członkiem Komisji ds. Polsko-Czeskich i Polsko-Słowackich PAN, a od 2006 roku — Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego, w którym pełniła funkcję przewodniczącej Komisji Humanistycznej.
Od wielu lat zajmowała się badaniem procesów społeczno-kulturowych zachodzących na szeroko pojmowanych pograniczach, szczególnie na pograniczu polsko-czeskim na Śląsku Cieszyńskim i na obszarze Zagłębia Dąbrowskiego. Efektem tych zainteresowań jest kilkadziesiąt publikacji naukowych, w tym opublikowane monografie: Kulturowe wzory życia polskich rodzin na Zaolziu a asymilacja, a także Religia i polskość na Zaolziu. W swoich badaniach poszukiwała odpowiedzi na kwestie mieszczące się w ramach socjologii religii, a dotyczące związku religii z tożsamością etniczno-kulturową pogranicza. Problematykę tę włączyła również do programu badań o szerszym za kresie nad dylematami tożsamości środkowoeuropejskiej. W 2007 roku uczestniczyła w badaniach nad lokalnymi wzorami kultury politycznej oraz kształtowaniem się społeczeństwa obywatelskiego na przykładzie pogranicza. Brała udział w kilku grantach (w tym w międzynarodowym), równolegle realizowała własny grant indywidualny Wzory życia religijnego a tożsamość etniczno-kulturowa Polaków zaolziańskich.
Dla społeczności akademickiej, studentów oraz współpracowników Pani Profesor Halina Rusek zapisała się nie tylko jako wybitna uczona i autorka znaczących prac naukowych, ale przede wszystkim jako pełna ciepła, radosna i niezwykle życzliwa mentorka. Jej oddanie nauce, gotowość do niesienia pomocy młodym badaczom oraz wkład w rozwój badań nad kulturą pogranicza pozostawią trwały ślad w polskiej nauce.
Rodzinie, oraz wszystkim Bliskim pogrążonym w żałobie składamy wyrazy głębokiego współczucia.
Członkowie i członkinie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego oddział w Cieszynie
