01/10/2026
1 października 1905 r. odbył się tajny zjazd nauczycieli w Pilaszkowie. Mija 121 lat od wydarzeń, które dały początek ZNP
Dokładnie 1 października 1905 roku na tajnym zjeździe nauczycieli ludowych w Pilaszkowie koło Łowicza (ówczesny zabór rosyjski) powstał Związek, który założyli nauczyciele walczący o prawo do nauki w języku polskim i niezależność edukacji w okresie zaborów. W ten sposób 121 lat temu zrodziła się organizacja, która stała się zalążkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego.
ZNP istnieje od 1905 roku i jest najstarszym związkiem zawodowym w Polsce. Początki Związku są nierozerwalnie związane z walką nauczycieli o prawo do nauczania w języku polskim i z polskim ruchem niepodległościowym.
W czasach zaborów nauczyciele zakładali organizacje związkowe, bo chcieli być silniejsi w walce o polską szkołę. Jedna z nich – Związek Nauczycieli Ludowych – powstała 1 października 1905 r. w Pilaszkowie (zabór rosyjski). Natomiast 28 grudnia 1905 r. w Krakowie powstał Krajowy Związek Nauczycielstwa Ludowego w Galicji (zabór austriacki). Bohaterami tamtych dni byli tacy działacze nauczycielscy, jak Stanisław Najmoła, Stefania Sempołowska, Zygmunt Nowicki, Karol Klimek (zabór rosyjski), czy Stanisław Nowak, Julian Smulikowski, Stefan Zaleski (zabór austriacki). To m.in. oni dali początek Związkowi Nauczycielstwa Polskiego, a w kolejnych latach budowali struktury organizacji.
W ten sposób 121 lat temu rodziły się organizacje, które stały się zalążkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego. Rozdzielały je granice zaborów, ale łączyły wspólne idee i wartości, a po odzyskaniu niepodległości zespoliły się w jednolity Związek, wówczas noszący nazwę Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych (od 1930 r. – Związek Nauczycielstwa Polskiego).
Więcej na stronie Głos Nauczycielski
https://glos.pl/1-pazdziernika-1905-roku-odbyl-sie-tajny-zjazd-nauczycieli-ludowych-w-pilaszkowie-w-czwartek-mija-121-lat-od-tamtych-wydarzen-i-powstania-organizacji-ktora-dala-poczatek-znp