01/02/2026
A to ciekawe 😊🤗
🤔Czy wiesz, że ...
Wody zdrojowe, solanki w Busku Zdroju być może zawdzięczamy "Żydowi ubogiemu, ale przemyślemu" czyli Jakubowi Izraelowiczowi z Przytyka. Był on osiemnastowiecznym, urodzonym w Baranowie nad Wieprzem, ale osiadłym w Przytyku geologiem-samoukiem. Poszukiwał rud miedzi w Górnie i Miedzianej Górze koło Kielc, za co otrzymał wynagrodzenie od króla Stanisława Augusta, a biskup Krzysztof Szembek - prezes Komisji Kruszcowej wydał w 1782 roku "zaświadczenie talentów wspomnianego Żyda". Jakub z Przytyka otrzymywał stałą pensję za usługi wykonywane z poruczenia Komisji Kruszcowej. W Bejscach koło Kazimierzy Wielkiej, w Busku i w Rączkach koło Przedborza poszukiwał złóż soli. To Jakuba Izraelowicza miał na myśli właściciel dóbr w Zagłębiu Staropolskim, kasztelan łukowski Jacek Jezierski, który twierdził w mowie sejmowej w 1791 roku, że "wodę słoną w Wilczkowicach jako i w Busku, tudzież kopalnią w Rączkach wynalazł Żyd ubogi, ale przemyślny". Dzisiaj odkrycie wód słonych w Busku przypisuje się kustoszowi krakowskiej kapituły katedralnej, kapelanowi buskich norbertanek ks. Franciszkowi Ossowskiemu, który zainicjował tu kopanie szybików w 1776 roku, za co otrzymał od króla Stanisława Augusta "pierścień szacowny". Niemniej na mapie okolic Buska zamieszczonej w wydanych w 1784 roku "Podróżach przez niektóre prowincje Polski...” wybitnego geologa Jana Filipa Carosiego zaznaczony jest „Szyb żydowski” . ♠ Powiatowy Instytut Kultury
| Na zdjęciach: Strona tytułowa "Podróży ..." z 1781 roku J.F. Carosiego. Egzemplarz w zbiorach Biblioteki Geologicznej Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie oraz współczesna tężnia solankowa w Busku Zdroju.
|
