Stowarzyszenie Kampinoska

17/08/2026

🐝 Weterynaria pszczół – znacznie więcej niż zwalczanie chorób

Pszczoły oczywiście od dawna znajdują się w obszarze zainteresowania weterynarii. Ciekawy tekst w The New York Times pokazuje jednak, jak w USA rozwija się honey bee medicine – weterynaria coraz bardziej wyspecjalizowana w zdrowiu rodzin pszczelich.

Impulsem były m.in. zmiany przepisów dotyczących stosowania antybiotyków. Od 2017 roku ich użycie u pszczół w USA wymaga udziału lekarza weterynarii. Szybko ujawnił się jednak problem: formalna odpowiedzialność pojawiła się wcześniej niż powszechne przygotowanie lekarzy do pracy z pszczołami.

Opublikowane w tym roku badanie zespołu Melindy J. Wilkins i Meghan O. Milbrath, obejmujące niemal 1400 przedstawicieli środowiska weterynaryjnego, pokazuje spore zainteresowanie tą dziedziną. Najczęściej wskazywaną barierą pozostaje jednak brak wiedzy, umiejętności i odpowiedniego szkolenia.

To interesujące również z perspektywy ochrony rodzimych populacji pszczół. Zdrowie rodziny nie kończy się przecież na obecności lub braku konkretnego patogenu. To także pasożyty, żywienie, gospodarka pasieczna, środowisko, przepływ chorób między pasiekami – ale również genetyka i lokalne przystosowanie populacji.

Weterynaria pszczół zaczyna więc spotykać się z hodowlą, genetyką, ekologią i ochroną zasobów genetycznych.

I chyba właśnie to jest w tym kierunku najciekawsze: coraz trudniej mówić o zdrowiu pszczół, patrząc wyłącznie na pojedynczą rodzinę i nie pytając o populację oraz otoczenie, którego jest częścią.

📖 The New York Times, 3 sierpnia 2026: „Honeybees and Veterinary Medicine”

📑 Wilkins M.J. i in. (2026), Honey bee medicine: a lack of knowledge, education, skills, and training identified as the most commonly cited challenge for veterinary medicine practitioners, JAVMA.

🇪🇺 🐝 Honey bee veterinary medicine – much more than disease control

Honey bees have, of course, long been within the scope of veterinary medicine. An interesting recent article in The New York Times looks at how honey bee medicine is developing in the United States, with veterinary care becoming increasingly specialised in the health of honey bee colonies.

One of the drivers of this development was a change in regulations concerning the use of antibiotics. Since 2017, their use in honey bees in the US has required veterinary involvement. This quickly revealed a problem: formal responsibility arrived before veterinarians were widely trained to work with honey bees.

A study published this year by Melinda J. Wilkins, Meghan O. Milbrath and colleagues, based on nearly 1,400 survey responses from veterinary professionals and students, shows considerable interest in this field. The most frequently reported barrier, however, remains a lack of knowledge, education, skills and appropriate training.

This is also interesting from the perspective of conserving native honey bee populations. Colony health cannot be reduced simply to the presence or absence of a particular pathogen. It also involves parasites, nutrition, beekeeping practices, the environment and the transmission of diseases between apiaries – but also genetics and the local adaptation of populations.

Honey bee veterinary medicine therefore increasingly intersects with breeding, genetics, ecology and the conservation of genetic resources.

And perhaps this is what makes this development particularly interesting: it is becoming increasingly difficult to talk about honey bee health by looking only at an individual colony, without also considering the population and the landscape of which it is part.

📖 The New York Times, 3 August 2026: “Honeybees and Veterinary Medicine”
https://www.nytimes.com/2026/08/03/science/honeybees-veterinary-medicine.html

📑 Wilkins M.J., Heck A.R., Rangel J., Vu A.T., Milbrath M.O. (2026), Honey bee medicine: a lack of knowledge, education, skills, and training identified as the most commonly cited challenge for veterinary medicine practitioners, Journal of the American Veterinary Medical Association.
https://doi.org/10.2460/javma.26.02.0114

08/08/2026

🐝 To będzie dzień, w którym tradycję będzie można dosłownie wziąć do ręki.
Podczas II Festiwalu Pszczoły Kampinoskiej czekają na Was bezpłatne warsztaty i pokazy tradycyjnego rzemiosła, prowadzone przez mistrzów i pasjonatów swoich dziedzin.

🌾 Wyplatanie kószek z Michałem Wołczakiem
Zobaczcie, jak powstawały tradycyjne słomiane ule i spróbujcie własnych sił w wyplataniu. To wyjątkowa okazja, by poznać jedno z najstarszych rzemiosł związanych z pszczelarstwem.

🧵 Pokazy i warsztaty tkackie z Pracownią Tkacką KRAJKA
Zofia Kierylak pokaże, jak na tradycyjnych krosnach powstają tkaniny inspirowane dziedzictwem Mazowsza i Podlasia. Będzie można zobaczyć cały proces i porozmawiać o dawnym tkactwie.

🧼 Rodzinne rzeźbienie w mydle z Andrzejem Graczykiem
Znany rzeźbiarz ludowy zaprosi dzieci i dorosłych do twórczej zabawy z miękkim mydłem glicerynowym. To świetna okazja, by spróbować swoich sił w rzeźbieniu i zabrać do domu własnoręcznie wykonaną pamiątkę.

🧺 Plecionkarstwo wiklinowe z Wiesławem Kuskowskim
Kurpiowski mistrz plecionkarstwa pokaże tajniki wyplatania wiklinowych koszyków i opowie o rzemiośle, które od pokoleń towarzyszy mieszkańcom polskiej wsi.

🍯 Smaki lokalnego dziedzictwa
Odwiedźcie również stoisko Stowarzyszenia Ziemi Iłowskiej, gdzie będzie można spróbować i kupić tradycyjne powidła olenderskie – nawiązujące do kulinarnego dziedzictwa dawnych osadników Doliny Wisły.

To wszystko czeka na Was przez cały dzień, pomiędzy wykładami, rozmowami i spotkaniami.
Już dziś – II Festiwal Pszczoły Kampinoskiej
Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy
Wstęp bezpłatny

Zabierzcie rodzinę, znajomych i dobry humor. Do zobaczenia w sercu Puszczy Kampinoskiej! 🌿🐝
Patronat honorowy objął nad wydarzeniem Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.
Współorganizatorem Festiwalu jest Kampinoski Park Narodowy.

07/08/2026

Jedne z najpiękniejszych zdjęć pszczół, jakie widzieliśmy.

Podczas II Festiwalu Pszczoły Kampinoskiej będzie można zobaczyć wystawę „Honeybees” autorstwa Ingo Arndta – jednego z najwybitniejszych fotografów przyrody na świecie.

To niezwykła opowieść o życiu pszczół miodnych, pokazana z perspektywy, której na co dzień nie mamy szans zobaczyć.

Zdjęcia Ingo powstawały przez wiele miesięcy i odsłaniają świat pszczelej rodziny żyjącej w naturalnym środowisku – od wychowu czerwiu, przez budowę plastrów, aż po rójkę i życie w leśnej dziupli.

Ta wystawa pozwala spojrzeć na pszczoły nie tylko jako owady gospodarcze, ale jako prawdziwie naturalną część leśnego ekosystemu i dziedzictwa przyrodniczego.

Wystawa będzie dostępna przez cały czas trwania Festiwalu i będzie jednym z tych punktów programu, przy których naprawdę warto zatrzymać się na dłużej.

Jej prezentacja w Granicy jest możliwa dzięki kancelarii CMS – Partnerowi Wystawy, której serdecznie dziękujemy za wsparcie.

Cieszymy się, że możemy wspólnie tworzyć wydarzenie, które łączy naukę, edukację, fotografię przyrodniczą i rozmowę o ochronie tego, co lokalne.

Do zobaczenia: 8 sierpnia (w sobotę od 11:00 do 17:30)
Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy
Wstęp bezpłatny

🇪🇺 Some of the most beautiful photographs of bees we have ever seen.

During the 2nd Kampinos Honey Bee Festival, visitors will have the opportunity to see “Honeybees”, an exhibition by Ingo Arndt – one of the world’s most acclaimed nature photographers.

It is an extraordinary story about the life of honey bees, shown from a perspective we rarely get the chance to experience.
Ingo’s photographs were created over many months and reveal the world of a honey bee colony living in a natural environment – from brood rearing and comb building to swarming and life inside a hollow tree.

The exhibition invites us to see honey bees not only as managed insects, but as a truly natural part of the forest ecosystem and our natural heritage.

The exhibition will be open throughout the Festival and is one of those parts of the programme that is truly worth taking the time to explore.

Its presentation in Granica has been made possible thanks to CMS – the Exhibition Partner, and we are very grateful for their support.

We are delighted to be creating an event together that brings science, education and nature photography into a wider conversation about protecting what is local.

See you on 8 August, Saturday, from 11:00 am to 5:30 pm
Skansen Budownictwa Puszczańskiego in Granica
Free admission

07/08/2026

🐝 Dlaczego warto chronić to, co lokalne?

To pytanie będzie motywem przewodnim II Festiwalu Pszczoły Kampinoskiej.

Zapraszamy na dzień pełen inspirujących wykładów, rozmów i spotkań z ludźmi, którzy od lat zajmują się ochroną przyrody, pszczelarstwem i badaniami nad rodzimą pszczołą.

Naszymi i Państwa gośćmi będą:

🐝 prof. dr hab. Jerzy Demetraki-Paleolog – profesor emerytowany Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, wykładowca studiów pszczelarskich Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, specjalista w zakresie hodowli, genetyki i biologii pszczół. Wygłosi wykład inauguracyjny „Hodowla zachowawcza regionalnych pszczół – ekstrawagancja czy konieczność?”.

🐝 dr Michał Kolasa – związany z Zespołem Ewolucji Symbioz Instytutu Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego, bada ekologię molekularną i genetykę populacyjną bezkręgowców.

🐝 Bartłomiej Molasy – doktorant Uniwersytetu Jagiellońskiego i uczestnik projektu FREE-B, badającego rodziny pszczoły miodnej żyjące poza pasiekami.

🐝 dr hab. Andrzej Oleksa, prof. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy – związany z Katedrą Genetyki Wydziału Nauk Biologicznych UKW oraz projektem FREE-B, badającym wolno żyjące rodziny pszczoły miodnej w Europie.

🐝 dr Łucja Skonieczna – współorganizatorka Festiwalu i współtwórczyni projektu ochrony pszczoły kampinoskiej, od lat zaangażowana w działania na rzecz zachowania tej lokalnej populacji.

🌲Katarzyna Mikrut – kierowniczka Zespołu ds. Udostępniania i Współpracy Międzynarodowej Kampinoskiego Parku Narodowego. Podczas panelu wniesie perspektywę krajobrazu, dziedzictwa miejsca, edukacji i relacji Parku z jego otoczeniem.

🐝 Jerzy Żwirski – pszczelarz od lat zaangażowany w ochronę pszczoły linii Dobra, który opowie o doświadczeniach współpracy pszczelarzy w ochronie lokalnych populacji.

🌲 Jarosław Kusiak – leśniczy Kampinoskiego Parku Narodowego, członek Stowarzyszenia Kampinoska i pszczelarz prowadzący pasiekę współpracującą w programie ochrony pszczoły kampinoskiej.

Już jutro: 8 sierpnia
Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy
Wstęp bezpłatny

To nie będą wyłącznie wykłady. To będzie przestrzeń do rozmowy, zadawania pytań i spotkania z ludźmi, którzy na co dzień działają na rzecz ochrony przyrody i rodzimej pszczoły.

A to jeszcze nie wszystko… Już za chwilę przedstwwimy również warsztaty i pokazy tradycyjnego rzemiosła, które przygotowaliśmy dla uczestników Festiwalu.

Do zobaczenia! 🐝

04/08/2026

🐝 Dlaczego pszczoła kampinoska potrzebuje naszego Festiwalu?

Pszczoła kampinoska to lokalna linia rodzimej pszczoły środkowoeuropejskiej – Apis mellifera mellifera – od pokoleń związanej z krajobrazem Puszczy Kampinoskiej.

Jest ciemna, odporna na miejscowe warunki i dobrze przystosowana do życia w środowisku leśnym. Rozwija się ostrożnie wiosną, dobrze znosi zimę i potrafi korzystać z pożytków charakterystycznych dla naszego regionu.

Dziś jednak jej liczebność jest krytycznie niska. W Polsce pozostało około 140 rodzin linii kampinoskiej, dlatego jej dalsze istnienie zależy od konsekwentnej ochrony, odpowiedzialnej hodowli i współpracy pszczelarzy, naukowców, instytucji oraz mieszkańców regionu.

Właśnie dlatego tegoroczny Festiwal odbywa się pod hasłem:
„Chrońmy to, co lokalne”

Chcemy rozmawiać nie tylko o samej pszczole, lecz także o ochronie lokalnych zasobów genetycznych, bioróżnorodności, siedlisk i krajobrazu, z którym jest związana.

Podczas Festiwalu będzie można spotkać pszczelarzy hodujących pszczołę kampinoską, zobaczyć ulik pokazowy, poznać miody kampinoskie oraz wziąć udział w rozmowach o pszczelarstwie zachowawczym i odpowiedzialności za przyrodę.

Sobota, 8 sierpnia 2026 r.
11.00–17.30
Skansen Budownictwa Puszczańskiego w Granicy
Wstęp wolny

Przyjedźcie poznać pszczołę, która jest częścią przyrodniczej historii Puszczy Kampinoskiej.

Do zobaczenia w Granicy!

02/08/2026

🐝 Za tydzień spotykamy się w Granicy!

II Festiwal Pszczoły to spotkanie poświęcone ochronie rodzimej pszczoły kampinoskiej, bioróżnorodności oraz lokalnemu dziedzictwu przyrodniczemu Puszczy Kampinoskiej.

Chcemy rozmawiać o odpowiedzialnym pszczelarstwie, ochronie tego, co lokalne, i o tym, jak mądrze dbać o krajobraz, z którego korzystają zarówno pszczoły miodne, jak i dzikie owady zapylające.

Czekają na Was:
🐝inspirujące rozmowy z naukowcami i praktykami,
🐝 wyjątkowa wystawa fotograficzna Ingo Arndta Honeybees,
🐝 pokazy tradycyjnego rzemiosła,
🐝 działania edukacyjne dla całych rodzin,
🐝 niezwykła przestrzeń Skansenu Budownictwa Puszczańskiego w Granicy – w sercu Puszczy Kampinoskiej.

Widzimy się w Wielki Dzień Pszczół – 8 sierpnia 2026 r. w Skansenie Budownictwa Puszczańskiego w Granicy w Kampinoskim Parku Narodowym.

Wstęp bezpłatny

To będzie dzień poświęcony temu, dlaczego warto chronić to, co lokalne.

W kolejnych dniach pokażemy program, przedstawimy gości i zdradzimy więcej szczegółów dotyczących atrakcji, które przygotowaliśmy.

Do zobaczenia w Granicy!

07/07/2026

🇵🇱 Świetna wiadomość dla środowiska zajmującego się ochroną rodzimej pszczoły miodnej!

Z radością informujemy, że prof. dr hab. Adam Tofilski dołączył do Rady Naukowej organizacji Sicamm (International Association for the Protection of the European Dark Bee) – międzynarodowej sieci skupiającej osoby i organizacje działające na rzecz ochrony europejskiej pszczoły ciemnej (Apis mellifera mellifera).

Uczestnicy ubiegłorocznej konferencji SICAMM w Norwegii z pewnością pamiętają znakomite wystąpienia prof. Tofilskiego – pełne wiedzy, przedstawione w niezwykle przystępny i inspirujący sposób. Tym bardziej cieszy nas, że swoją wiedzą i doświadczeniem będzie wspierał teraz prace Rady Naukowej.

To również ważny sygnał, że polska nauka i doświadczenia związane z ochroną rodzimych linii pszczół są dostrzegane i mają realny wpływ na kierunki działań podejmowanych w skali europejskiej.

Serdecznie gratulujemy, Profesorze, i życzymy powodzenia w nowej roli! 🐝💚



🇪🇺 Wonderful news for everyone involved in the conservation of native honey bees!

We are delighted to share that Professor Adam Tofilski has joined the SICAMM Science Board.

Many participants of the 2025 SICAMM Conference in Norway will surely remember his excellent presentations — rich in knowledge, clear, engaging and inspiring.

Professor Tofilski’s expertise is of great importance for the conservation of the European dark bee (Apis mellifera mellifera) and native honey bee populations. We are very happy to see Polish science and experience contributing to the international work of SICAMM.

Congratulations, Professor — and best wishes in this important new role! 🐝💚

As a member of SICAMM, Stowarzyszenie Kampinoska is proud to be part of this wider European network working for the protection of native honey bees.

30/06/2026

Nie znamy większości świata owadów. A już zdążyliśmy zacząć go tracić.

Najnowsze badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences pokazuje, że na Ziemi może żyć nie około 6 milionów gatunków owadów, jak często dotąd szacowano, ale co najmniej 14–20 milionów, a według niektórych ujęć nawet więcej. To oznacza, że ogromna część owadziej różnorodności pozostaje dla nauki nadal niewidzialna.

Badacze oparli swoje szacunki na analizie ponad 1,6 miliona owadów zebranych w Kostaryce, identyfikowanych m.in. metodą DNA barcoding. Wynik jest poruszający: prawdopodobnie 93–97% gatunków owadów na świecie wciąż nie ma nazw naukowych. To ważna lekcja pokory.

Kiedy mówimy o ochronie owadów, nie mamy na myśli wyłącznie gatunków, które umiemy rozpoznać z atlasu. Mówimy także o relacjach, mikroświatach, lokalnych przystosowaniach i liniach, których znaczenia często jeszcze nie potrafimy w pełni opisać.

Dlatego ochrona rodzimej różnorodności ma głębszy sens niż tylko „ratowanie jednego gatunku” czy „jednej populacji”. Dotyczy całej sieci życia.

Pszczoła kampinoska, lokalna populacja Apis mellifera mellifera, jest częścią tej opowieści. Nie dlatego, że jest „ważniejsza” od innych owadów, ale dlatego, że przypomina nam o czymś zasadniczym: przyroda nie składa się z wymiennych elementów. Tworzą ją konkretne populacje, konkretne siedliska, konkretne historie i konkretne relacje z lokalnym otoczeniem.

Nie chronimy tylko tego, co już dobrze znamy.
Chronimy także to, czego jeszcze nie zdążyliśmy zrozumieć.

I właśnie dlatego warto patrzeć uważnie — na dzikie zapylacze, na rodzime pszczoły, na stare populacje, na lokalne ekosystemy i na wszystkie te małe, często niezauważane istnienia, od których zależy trwałość większego świata.

🔗 Link do badania:
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2524283123



🇪🇺 We do not know most of the insect world. And yet we have already begun to lose it.

A recent study published in Proceedings of the National Academy of Sciences suggests that Earth may be home not to around 6 million insect species, as often estimated, but to at least 14–20 million — and possibly even more. This means that a vast part of insect diversity still remains invisible to science.

The researchers based their estimates on the analysis of more than 1.6 million insects collected in Costa Rica, identified partly through DNA barcoding. The result is striking: most likely 93–97% of the world’s insect species still have no scientific names.

This is an important lesson in humility.

When we talk about insect conservation, we are not only referring to the species we can recognise from field guides. We are also speaking about relationships, micro-worlds, local adaptations and evolutionary lineages whose meaning we often cannot yet fully describe.

This is why protecting native diversity has a deeper meaning than simply “saving one species” or “preserving one population”. It concerns the entire web of life.

The Kampinos bee, a local population of Apis mellifera mellifera, is part of this story. Not because it is “more important” than other insects, but because it reminds us of something fundamental: nature is not made of interchangeable parts. It is composed of specific populations, specific habitats, specific histories and specific relationships with the landscape.

We do not protect only what we already know well.We also protect what we have not yet managed to understand.

And this is why it is worth looking closely — at wild pollinators, native bees, old local populations, local ecosystems and all those small, often overlooked forms of life on which the resilience of the wider world depends.

Estimating the number of insect species on Earth is a daunting challenge. The current consensus estimate—about six million species—is likely far to...

29/06/2026

Jak pszczoły radzą sobie z upałem? 🐝☀️

Gdy nam jest gorąco, szukamy cienia, wody i przewiewu. A pszczoły? Robią dokładnie to samo — tylko w wersji perfekcyjnie zorganizowanego superorganizmu.

W ulu, zwłaszcza tam, gdzie rozwija się czerw, pszczoły muszą utrzymać bardzo stabilną temperaturę — około 34–35°C. To warunek prawidłowego rozwoju larw. Kiedy na zewnątrz robi się naprawdę gorąco, rodzina uruchamia własny system klimatyzacji.

Najpierw pojawiają się pszczoły-wentylatorki. Ustawiają się przy wylotku i intensywnie wachlują skrzydłami, wymuszając przepływ powietrza przez ul. Czasem można je zobaczyć przy wejściu — wyglądają, jakby pracowały na pełnych obrotach.

Drugi element to woda. Zbieraczki przynoszą ją do ula, a pozostałe pszczoły rozprowadzają drobne kropelki wewnątrz gniazda. Potem wentylacja robi swoje: woda paruje, a parowanie obniża temperaturę. To naturalna klimatyzacja ewaporacyjna.

W bardzo gorące dni część pszczół wychodzi też na zewnątrz ula i tworzy charakterystyczną „brodę” pod wylotkiem. Nie zawsze więc taki widok oznacza to nastrój rojowy. Pszczoły po prostu wynoszą nadmiar własnego ciepła poza ul, żeby nie przegrzewać gniazda.

W naturze ogromne znaczenie ma też samo miejsce gniazdowania. Dziupla w grubym, starym drzewie działa inaczej niż cienkościenny ul stojący w pełnym słońcu. Drewno, cień, wysokość, wilgotność i osłona przed wiatrem tworzą mikroklimat, który pomaga rodzinie przetrwać skrajne warunki.

Dlatego w upały dla pszczół kluczowe są: cień, dostęp do wody, dobra wentylacja i stabilne siedlisko. Bez tego nawet najlepiej zorganizowany superorganizm może mieć problem.

Pszczoły nie „uciekają od upału” tak jak my. One nim zarządzają — wspólnie i precyzyjnie i właśnie w tym widać niezwykłość pszczelej rodziny: pojedyncza pszczoła jest delikatna, ale razem tworzą system, który potrafi chłodzić, ogrzewać, wentylować i chronić życie w samym sercu ula.

Pszczoły uczą nas, że przetrwanie w trudnych warunkach nie zależy od siły jednostki, ale od współpracy całej wspólnoty. 🐝🌿



How do bees cope with heat? 🐝☀️

When we feel hot, we look for shade, water and fresh air. Bees do the same — but in the perfectly organised version of a superorganism.

Inside the hive, especially where the brood develops, bees need to maintain a very stable temperature of around 34–35°C. This is essential for the proper development of bee larvaes. When it gets really hot outside, the colony activates its own air-conditioning system.

First, the bee ventilators appear. They position themselves near the hive entrance and fan their wings intensely, forcing air to move through the hive. Sometimes you can see them at the entrance, working at full speed.

The second element is water. Foragers bring it into the hive, and other bees spread tiny droplets inside the nest. Then ventilation does the rest: the water evaporates, lowering the temperature. It is natural evaporative cooling.

On very hot days, some bees also move outside the hive and form a characteristic “beard” below the entrance. This does mean the colony is preparing to swarm, the bees are simply moving excess body heat out of the hive so they do not overheat the brood nest.

In nature, the nesting site itself also matters greatly. A hollow inside a thick old tree provides a different microclimate than a thin-walled hive standing in full sun. Wood, shade, height, humidity and shelter from wind all help create conditions that allow a colony to survive extreme weather.

That is why, during heatwaves, bees need shade, access to water, good ventilation and a stable nesting place. Without these, even the best-organised superorganism can struggle.

Bees do not “escape” the heat the way we do. They manage it — together, precisely and without chaos. And this is where the extraordinary nature of a bee colony becomes visible: a single bee is fragile, but together they create a system capable of cooling, warming, ventilating and protecting life at the very heart of the hive.

Bees remind us that survival in difficult conditions does not depend only on the strength of an individual, but on the cooperation of the whole community. 🐝🌿