Stowarzyszenie Kampinoska

04/06/2026

Czy pszczoły mogą się od siebie uczyć? 🐝

Przez długi czas sądzono, że zachowanie owadów społecznych jest przede wszystkim wynikiem instynktu zapisanego w genach. Tymczasem badania przeprowadzone przez naukowców z Queen Mary University of London pokazują, że rzeczywistość może być bardziej złożona.

Badacze zaobserwowali, że trzmiele potrafią opanować złożone zadania dzięki obserwowaniu innych osobników. Co więcej, część z nich nie była w stanie samodzielnie odkryć rozwiązania, ale uczyła się go poprzez kontakt z bardziej doświadczonymi członkami grupy.

To kolejne przypomnienie, że świat owadów społecznych kryje w sobie znacznie więcej, niż przez lata byliśmy skłonni przyznać.
Dla nas to odkrycie jest interesujące także z innego powodu.

Gdy mówimy o ochronie lokalnych populacji pszczół, najczęściej myślimy o genach, różnorodności biologicznej czy przystosowaniu do lokalnych warunków. To niezwykle ważne. Ale takie badania skłaniają do zadania dodatkowego pytania: czy chronimy wyłącznie zasoby genetyczne? A może także pewne sposoby życia, relacje społeczne i doświadczenia przekazywane między kolejnymi pokoleniami owadów?

Nie znamy jeszcze wszystkich odpowiedzi. Wiemy jednak, że każda utracona populacja oznacza utratę czegoś więcej niż tylko liczb zapisanych w analizach genetycznych. Być może tracimy również fragment wiedzy zakorzenionej w żywej społeczności.
🖤🐝

Badanie dotyczyło trzmieli, ale jego wyniki wpisują się w szerszą dyskusję o uczeniu społecznym i zachowaniach zwierząt, które jeszcze niedawno uznawaliśmy za niemożliwe u owadów.



Can bees learn from one another? 🐝

For a long time, the behaviour of social insects was thought to be driven mainly by instinct encoded in their genes. Yet research conducted by scientists at Queen Mary University of London suggests that the picture may be more complex.

The researchers found that bumblebees can master complex tasks by observing other individuals. Even more remarkably, some bees were unable to discover the solution on their own but learned it through interaction with more experienced members of their group.

This is another reminder that the world of social insects may hold far more complexity than we once imagined.
For us, this finding is interesting for another reason as well.

When we talk about protecting local bee populations, we usually focus on genetics, biodiversity, and adaptation to local environmental conditions. These are undoubtedly important. But studies like this invite us to ask an additional question: What exactly are we protecting? Are we protecting only genetic resources? Or are we also safeguarding ways of life, social relationships, and forms of knowledge embedded within living communities?

We do not yet have all the answers. What we do know is that every lost population may represent more than the loss of genetic diversity alone.

Perhaps it also means losing part of a living heritage carried within a community itself.
🖤🐝

The study focused on bumblebees, but its findings contribute to a broader discussion about social learning and animal behaviour, challenging assumptions about what insects are capable of learning and transmitting.

02/06/2026

🌼🐝 Czy można chronić pszczoły bez ochrony krajobrazu?

W Wielkiej Brytanii szacuje się, że od lat 30. XX wieku zniknęło około 97% gatunkowo bogatych łąk kwietnych.

To ważne przypomnienie, że przyszłość zapylaczy zależy nie tylko od samych owadów, ale także od miejsc, w których żyją. Łąki, wrzosowiska, skraje lasów i inne różnorodne siedliska dostarczają pokarmu, schronienia i przestrzeni do życia niezliczonym gatunkom.

Dlatego ochrona pszczół to coś więcej niż ochrona pojedynczego gatunku czy populacji. To także troska o relacje, które łączą rośliny, zapylacze, zwierzęta i ludzi.

Pszczoła kampinoska jest częścią takiej historii. Jej przyszłość zależy nie tylko od programów ochrony i pracy hodowlanej, ale również od zachowania różnorodnego krajobrazu Puszczy Kampinoskiej i jej otuliny.

Każda kwietna łąka, każde odtworzone siedlisko i każde działanie wspierające różnorodność biologiczną wzmacnia sieć zależności, od której zależą zapylacze.

Bo chroniąc pszczoły, chronimy także relacje, które podtrzymują życie.

🇪🇺 🌼🐝 Can we protect bees without protecting landscapes?

In the UK, it is estimated that around 97% of species-rich wildflower meadows have disappeared since the 1930s.

It is a striking reminder that the future of pollinators depends not only on the insects themselves, but also on the landscapes they inhabit. Meadows, heathlands, forest edges and other diverse habitats provide food, shelter and nesting opportunities for countless species.

Protecting bees is therefore about more than conserving a single species or population. It is about maintaining the ecological relationships that connect plants, pollinators, animals and people.

The Kampinos honey bee (Apis mellifera mellifera) is part of such a story. Its future depends not only on conservation breeding efforts, but also on the health and diversity of the Kampinos Forest landscape and its surrounding areas.

Every flower-rich meadow, every restored habitat and every landscape managed with biodiversity in mind helps support the web of life on which pollinators depend.

Because protecting bees ultimately means protecting the relationships that make life possible.

28/05/2026

To są momenty, które prawdziwie poruszają. 🖤🐝

Dostaliśmy wyjątkowy prezent — drewniane puzzle przedstawiające ciemną pszczołę, przygotowane specjalnie przez Urząd Dzielnicy Bielany m.st. Warszawy, Wydział Ochrony Środowiska oraz Burmistrza Dzielnicy Bielany.

W środku znalazła się opowieść o pszczole środkowoeuropejskiej (Apis mellifera mellifera), jej dawnym występowaniu na Mazowszu, leśnym charakterze i związku z Puszczą Kampinoską. Także o tym, że lokalna linia tej pszczoły, występująca na zachód od Bielan, nazywana jest po prostu pszczołą kampinoską.

Przyznamy — poczuliśmy ogromną wdzięczność.

Bo ochrona rodzimych zasobów przyrodniczych to nie tylko programy ochrony, hodowla czy nauka. To także edukacja, budowanie więzi z miejscem, pamięci przyrodniczej i lokalnej tożsamości. To moment, kiedy ktoś układa puzzle i dowiaduje się, że istnieje pszczoła, która jest częścią historii tego krajobrazu.

Od początku naszej działalności Bielany wspierają działania na rzecz ochrony rodzimej pszczoły środkowoeuropejskiej i bardzo doceniamy tę obecność, otwartość i życzliwość. Tym bardziej dziękujemy za ten piękny, symboliczny gest. 🌿

Takie małe rzeczy naprawdę mają znaczenie.



🇪🇺 These are the moments that truly move us. 🖤🐝

We recently received a very special gift — a wooden puzzle featuring the European dark honey bee, prepared especially by the Bielany District Office of the City of Warsaw, the Department of Environmental Protection, and the Mayor of Bielany District.

Inside, we found a story about the European dark honey bee (Apis mellifera mellifera), its historical presence in the Mazovia region, its forest-adapted character, and its connection to the Kampinos Forest. It also mentions that the local line of this bee, found west of Bielany, is known simply as the Kampinos bee.

We must admit — we felt deeply grateful.

Because protecting native natural heritage is not only about conservation programmes, breeding, or science. It is also about education, building a connection to place, ecological memory, and local identity. It is the moment when someone puts together a puzzle and discovers that there is a bee that forms part of the history of this landscape.

Since the very beginning of our work, Bielany has supported efforts to protect the native European dark honey bee, and we truly appreciate this support, openness, and kindness. That is why we are especially grateful for this beautiful and symbolic gesture. 🌿

These small things truly matter.

27/05/2026

Nauka nie dzieje się w próżni. Dzieje się w laboratoriach, w terenie, przy mikroskopach, w pasiekach, na uczelniach i w instytutach badawczych. Dzieje się tam, gdzie ktoś przez lata cierpliwie zadaje trudne pytania i szuka odpowiedzi.

Ochrona rodzimej pszczoły środkowoeuropejskiej, w tym linii M Kampinoska, nie byłaby możliwa bez wiedzy naukowej i ludzi, którzy poświęcają jej swoją pracę. Bez badań nad genetyką, morfometrią, biologią pszczół, lokalną adaptacją i ochroną zasobów genetycznych nie wiedzielibyśmy dziś nawet, co próbujemy chronić — ani dlaczego ma to znaczenie.

Dlatego z uwagą obserwujemy głosy środowiska naukowego związane z akcją i debatą o kondycji polskiej nauki.

Jako Stowarzyszenie Kampinoska chcemy powiedzieć jedno bardzo wyraźnie: dziękujemy wszystkim naukowczyniom i naukowcom, ekspertom, hodowcom, instytutom badawczym i praktykom, którzy wspierają działania na rzecz ochrony rodzimej pszczoły środkowoeuropejskiej. Za wiedzę, czas, cierpliwość, krytyczne uwagi, rozmowy, dzielenie się doświadczeniem i wieloletnią pracę, której efektów często nie widać od razu.

Dziękujemy osobom związanym z hodowlą zachowawczą, ochroną zasobów genetycznych, badaniami nad pszczołą środkowoeuropejską oraz wszystkim, którzy pomagają budować mosty między nauką a praktyką pszczelarską.

Bo skuteczna ochrona przyrody nie istnieje bez wiedzy. A wiedza potrzebuje ludzi, czasu i GODZIWYCH WARUNKÓW do rozwoju.



Science does not happen in a vacuum. It happens in laboratories, in the field, at microscopes, in apiaries, universities and research institutes. It happens wherever people patiently ask difficult questions and spend years searching for answers.

The conservation of the native European dark honey bee, including the M Kampinoska line, would not be possible without scientific knowledge and the people who dedicate their work to it. Without research on genetics, morphometrics, bee biology, local adaptation and the conservation of genetic resources, we would not even know what exactly we are trying to protect — or why it matters.

For this reason, we are following with great attention the voices of the scientific community involved in the initiative and the broader discussion on the condition of science in Poland.

As the Kampinoska Association, we would like to express our sincere gratitude to all researchers, scientists, experts, breeders, research institutions and practitioners who support efforts to protect the native European dark honey bee. Thank you for your knowledge, time, patience, critical insights, conversations, willingness to share experience, and years of work whose effects are often not immediately visible.

We are especially grateful to everyone involved in conservation breeding, the protection of genetic resources, research on the European dark honey bee, and in building bridges between science and beekeeping practice.

Because effective nature conservation cannot exist without knowledge. And knowledge needs people, time, and fair conditions to thrive.

25/05/2026

✨ Cudowna sąsiedzka atmosfera, rozmowy o pszczole kampinoskiej, wspólny czas i mnóstwo uśmiechów — dziękujemy, że byliście z nami! 💛

Do zobaczenia na kolejnych wydarzeniach! 🌿🐝

Piknik Sąsiedzki odbył się w ramach Bielańskiego Festiwalu Kampinosu 2026.

23/05/2026

🐝🌿 Sąsiedzko, blisko natury i tuż przy Puszczy — już jutro widzimy się na Bielanach!

Stowarzyszenie Kampinoska będzie częścią Kampinoskiego Pikniku Sąsiedzkiego na Estrady 🌳

Zapraszamy Was na nasze warsztaty w duchu ekologii i sąsiedzkich spotkań wokół świata pszczół. Będzie można zajrzeć bliżej do fascynującego świata zapylaczy, porozmawiać o tym, jak pomagać przyrodzie na co dzień i wspólnie spędzić czas w dobrej atmosferze — blisko ludzi, natury i lokalnych historii 🐝💚

Trochę wiedzy, trochę rozmów, trochę działania — dla małych i dużych, ciekawych świata i przyrody.

📍 Filia BOK Estrady, ul. Estrady 112, Bielany
🗓️ Sobota, 24 maja

Wpadajcie po dobrą energię i sąsiedzką atmosferę — do zobaczenia! 🌿

🐝🌿 Neighbours, nature and good company — see you tomorrow in Bielany!

The Kampinoska Association will be part of the Kampinos Neighbourhood Picnic at Estrady 🌳

Join us for eco-inspired, neighbourly workshops and conversations about the fascinating world of bees. We’ll talk about pollinators, simple ways to support nature in everyday life, and spend some good time together — close to nature, local stories and community 🐝💚

A little learning, a little hands-on fun, and a lot of good energy — for children and adults alike!

📍 BOK Estrady Branch, 112 Estrady Street, Bielany, Warsaw
🗓️ Saturday, 24 May

Come by for a friendly neighbourhood atmosphere — see you there! 🌿

Będzie to idealny czas, by poznać swoich sąsiadów, przeprowadzić wspólne rozmowy oraz przede wszystkim skorzystać z atrakcji, które dla Was przygotowaliśmy!

20/05/2026

🐝 Dzień Pszczoły – święto tych, których często nie zauważamy, ale bez których świat wyglądałby zupełnie inaczej.

W Puszczy Kampinoskiej żyje ponad 200 gatunków pszczół – to niemal połowa wszystkich gatunków notowanych w Polsce. I tylko jedna z nich to znana wszystkim pszczoła miodna – w naszym przypadku linia M Kampinoska, objęta ochroną w specjalnej strefie w parku i jego otulinie. Przystosowana, lokalna, zagrożona wypieraniem przez rasy sprowadzane z zewnątrz – przetrwała dzięki hodowli zachowawczej i ludziom, którym zależy.

Ale reszta? To dzikie pszczoły: samotnice, trzmiele, pszczele „kukułki”. Nie wytwarzają miodu (poza trzmielami). Nie mają uli z daszkiem. Ich świat to dziuple, piasek, skarpy, pęknięcia w pniu. Są często nieduże, skuteczne i niezastąpione – zapylają ogromną liczbę roślin, których pszczoła miodna w ogóle nie odwiedza.

🌾 Wśród nich są też gatunki unikatowe, jak łusareczek matowy, maleńka pszczoła związana z kampinoskimi wydmami – dziś występująca tylko w kilku miejscach w Polsce.

📣 Dlatego przypominamy: ochrona pszczół to nie tylko temat dla rolników i pszczelarzy. To wspólna odpowiedzialność.
✅ nie wykaszajmy łąk „na łyso”,
✅ nie używajmy chemii w ogrodzie,
✅ sadźmy rośliny przyjazne zapylaczom,
✅ wspierajmy lokalne inicjatywy ochronne,
✅ nie sprowadzajmy obcych pszczół do rejonów chronionych.
Bo nie tylko miód się liczy, a obecność.
I szansa, że wśród sosen i wydm dalej będzie buzować życie.



🇪🇺 🐝 🐝 World Bee Day – a celebration of those we often fail to notice, but without whom the world would look entirely different.
The Kampinos Forest is home to more than 200 species of bees – almost half of all bee species recorded in Poland. And only one of them is the well-known honey bee – in our case, the M Kampinoska line, protected within a special conservation zone in the national park and its buffer area. Local, adapted, and threatened by displacement by imported bee breeds, it has survived thanks to conservation breeding and to people who care.

But the others? They are wild bees: solitary bees, bumblebees, and bee “cuckoos”. They do not produce honey, except for bumblebees. They do not live in hives with little roofs. Their world is made of tree hollows, sand, slopes, and cracks in tree trunks. They are often small, highly effective, and irreplaceable – pollinating a vast number of plants that the honey bee does not visit at all.

🌾 Among them are also unique species, such as Coelioxys afra, a tiny bee associated with the dunes of Kampinos – today found in only a few places in Poland.
📣 That is why we want to remind you: protecting bees is not only a matter for farmers and beekeepers. It is a shared responsibility.
✅ let’s not mow meadows down to the ground,
✅ let’s avoid using chemicals in our gardens,
✅ let’s plant pollinator-friendly species,
✅ let’s support local conservation initiatives,
✅ let’s not introduce non-native bees into protected areas.
Because it is not only honey that matters – presence matters too.
And so does the chance that, among the pines and dunes, life will continue to hum.

09/05/2026

POV: kiedy chcesz mówić serio o ochronie zasobów genetycznych, ale internet mówi: pokaż vibe.

Po lewej: lokalna linia, adaptacja, bioróżnorodność.
Po prawej: kampinoska diwa 👑

Obie wersje prawdziwe.

🇪🇺

For our international friends Sicamm & Foundation for the Conservation of the Maltese Honey Bee 😉
Millennial marketing: local adaptation, biodiversity, conservation.
Gen Z marketing: Kampinos diva 👑
Both are true.

06/05/2026

Pszczelnicze Towarzystwo Naukowe opublikowało stanowisko dotyczące projektu Krajowego Planu Odbudowy Zasobów Przyrodniczych w części poświęconej zapylaczom.

PTN podkreśla potrzebę opierania rekomendacji i ewentualnych działań regulacyjnych na aktualnym stanie wiedzy naukowej, rzetelnych danych oraz monitoringu obejmującym zarówno pszczołę miodną, jak i dzikie zapylacze.

W stanowisku zwrócono uwagę, że relacje między pszczołą miodną a dzikimi zapylaczami są złożone i zależne od wielu czynników, m.in. dostępności zasobów, jakości siedlisk i typu krajobrazu. Dlatego — jak wskazuje PTN — potrzebne są dalsze badania, krajowy monitoring populacji zapylaczy oraz modele pozwalające ocenić poziom „napszczelenia” w różnych środowiskach.

Jako Stowarzyszenie Kampinoska popieramy działania służące ochronie zapylaczy. Jednocześnie uważamy, że rozwiązania systemowe powinny być oparte na danych, różnicować konteksty lokalne i uwzględniać specyfikę programów ochrony zachowawczej rodzimych linii pszczół.

Skuteczna ochrona zapylaczy wymaga współpracy środowisk naukowych, przyrodniczych i pszczelarskich oraz uważnego podejścia do różnorodnych lokalnych uwarunkowań.

Pełne stanowisko PTN w załączeniu.



🇪🇺 The Polish Apicultural Scientific Society (Pszczelnicze Towarzystwo Naukowe, PTN) has published its position statement regarding the draft National Plan for the Restoration of Natural Resources, particularly the section concerning pollinators.

PTN emphasizes that any recommendations and potential regulatory measures should be based on current scientific knowledge, reliable data, and monitoring that includes both honey bees and wild pollinators.

The statement highlights that interactions between honey bees and wild pollinators are complex and context-dependent, influenced by factors such as resource availability, habitat quality, and landscape type. According to PTN, there is still a need for further research, nationwide pollinator monitoring, and models capable of assessing appropriate honey bee densities in different environments.

As the Kampinoska Association, we support initiatives aimed at protecting pollinators. At the same time, we believe that effective systemic solutions should be evidence-based, sensitive to local contexts, and mindful of the specific role of conservation breeding programmes for native honey bee lines.

Protecting pollinators effectively requires cooperation between scientific, environmental, and beekeeping communities, as well as careful consideration of diverse local conditions.

The full PTN statement is attached below.

03/05/2026

W ostatnich tygodniach pojawiły się różne informacje dotyczące badań pozostałości pestycydów w polskich miodach. Jedne raporty wskazują na obecność środków ochrony roślin w części próbek, inne — jak dane Inspekcji Weterynaryjnej — podkreślają, że kontrolowane miody spełniają normy bezpieczeństwa.

Dla nas najważniejszy wniosek jest prosty: o miodzie warto rozmawiać rzetelnie — nie tylko jako o produkcie, ale jako o efekcie konkretnych działań pszczelarza i… miejsca w którym miód powstaje z pozyskiwanego przez pszczoły nektaru.

Pszczoły zbierają nektar i pyłek z otoczenia pasieki. Dlatego znaczenie ma:
• gdzie stoi pasieka,
• jakie pożytki znajdują się w zasięgu lotu pszczół,
• czy w pobliżu dominują monokultury, czy różnorodne siedliska,
• czy znamy pszczelarza i pochodzenie miodu.

Miód wielokwiatowy z terenu Kampinoskiego Parku Narodowego pochodzi z krajobrazu o wyjątkowym charakterze: terenów leśnych i otwartych, łąk, polan, zadrzewień i terenów objętych ochroną przyrody.

Wybierając taki miód, wspieramy lokalne pasieki oraz ochronę rodzimej linii pszczoły środkowoeuropejskiej — pszczoły kampinoskiej, utrzymywanej w regionie ochronnym.

To nie jest wybór przeciwko innym miodom.
To wybór za miodem o znanym pochodzeniu, związanym z konkretnym miejscem, pszczołą i krajobrazem.

🐝 Miód nie powstaje anonimowo. Powstaje w relacji: pszczoła – rośliny – pszczelarz – otoczenie.

Dlatego pytajmy o pochodzenie miodu.
I wybierajmy lokalnie, świadomie, odpowiedzialnie.



🍯 🇪🇺 In recent weeks, various reports have emerged about pesticide residues in Polish honey. Some studies point to the presence of plant protection products in a portion of samples, while others — such as data from the Veterinary Inspection — emphasize that controlled honeys meet safety standards.

For us, the key takeaway is simple: honey should be discussed responsibly — not only as a product, but as the result of both the beekeeper’s practices and the place where it is created from nectar collected by bees.

Bees gather nectar and pollen from the area surrounding the apiary. This means that what matters is:• where the apiary is located,• what forage is available within the bees’ flight range,• whether the surrounding landscape is dominated by monocultures or diverse habitats,• whether we know the beekeeper and the origin of the honey.

Multifloral honey from Kampinos National Park comes from a landscape of a unique character: forests and open areas, meadows, clearings, tree stands, and protected natural habitats.

By choosing such honey, we support local apiaries and the conservation of the native European dark bee — Apis mellifera mellifera — maintained within a protected breeding region.

This is not a choice against other honeys.It is a choice for honey of known origin, connected to a specific place, bee, and landscape.

🐝 Honey is not anonymous. It is created through relationships: bee – plants – beekeeper – environment.

So let’s ask about the origin of honey.And choose local, informed, and responsible.