29/09/2025
ℹ️ Centra zarządzania kryzysowego (czk) zapewniają przepływ informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego oraz wykonują następujące zadania, zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym:
▶️ pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego
▶️ współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej
▶️ nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności
▶️ współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska
▶️ współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne
▶️ dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum
▶️ realizacja zadań stałego dyżuru na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa
▶️ przyjmowanie zgłoszeń zamiaru organizacji zgromadzeń w trybie uproszczonym (ustawa Prawo o zgromadzeniach)
ℹ️ Zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym do poziomu powiatu powstanie czk jest obligatoryjne. Gminy mogą tworzyć takie jednostki fakultatywnie, choć mocno zalecamy ich powstanie, głównie ze względu na wykonanie przepisów art. 20 ustawy.
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadziła do ustawy o zarządzaniu kryzysowym zmianę (obowiązującą od 1 stycznia 2026 roku) polegającą na możliwości powierzenia organizacji czk na terenie powiatu komendantowi powiatowemu (miejskiemu) Państwowej Straży Pożarnej. Czy jest to jednak dobre rozwiązanie?
▶️ Zarządzanie kryzysowe ma cztery fazy. Państwowa Straż Pożarna wypełnia głównie fukcję reagowania. I choć można wymienić również zadania tej formacji, które mogłyby wypełniać definicje zapobiegania i planowania, to nie są to zadania takiego zakresu, jakie przypisalibyśmy samorządowi. Jeśli te funkcje, łącznie z odbudową, zostaną od siebie rozdzielone i spełniać będą je dwie, zupełnie różne (nawet względem podległości) jednostki, system taki nie będzie działać prawidłowo.
▶️ Jeśli rozdzielimy powyżej wymienione funkcje na Stanowisko Kierowania PSP i samorząd pracujący w swoich standardowych godzinach przepływ informacji nie będzie prawidłowy. Główna strata dotyczyć będzie organu ochrony ludności.
▶️ CZK działać powinno jako jednostka koordynacyjna całego samorządu, nie jako część jednej służby.
▶️ CZK ma zakres działania szerszy (i inny), niż PSP. Zarządzanie kryzysowe to nie tylko pożary, powodzie, czy zagrożenia lokalne. To również, między innymi, zagrożenia epidemiczne, zagrożenia typu cyber, zgromadzenia i protesty społeczne. Umiejscowienie czk na SK PSP to znaczne zawężanie funkcji, jakie pełnić może (i powinno) centrum.
▶️ CZK powinno pełnić funkcję dwustronnego hubu informacyjnego, pomiędzy mieszkańcami, a organem (wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta). Powinno również pełnić funkcję administracyjną. Nastawione na działania operacyjne PSP nie spełni w sposób satysfakcjonujący tych funkcji.
▶️ Usytuowanie czk na SK PSP utradni codzienną współpracę z innymi wydziałami urzędu obsługującego organ.
ℹ️ Państwowa Straż Pożarna, jako podmiot ochrony ludności wymieniony w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej, w pierwszym punkcie, z pewnością jest podmiotem wiodącym w działaniach. PSP powinno być jednak silnym partnerem organu ochrony ludności, który, poprzez zorganizowanie czk "na swoim terenie" liczyć może na jego charakter informacyjny i koordynacyjny.