24/10/2026
Wróćmy jeszcze wspomnieniami do pierwszych w historii uroczystości na jedynym w Polsce cmentarzu wojennym NSZ! 💪🇵🇱💪
20 września w 84. rocznicę powstania Narodowych Sił Zbrojnych i w 80. rocznicę komunistycznego mordu dokonanego na żołnierzach VII Okręgu Śląskiego NSZ kpt. Henryka Flamego odbyły się w Kamesznicy na Żywiecczyźnie uroczystości zorganizowane przez Instytut Pamięci Narodowej i Związek Żołnierzy NSZ.
Obchody rozpoczęła Msza Święta koncelebrowana w kościele pw. Najświętszej Panny Maryi w Kamesznicy. Piękne i ważne kazanie wygłosił ks. Marek Różycki w którym mówił: „historia żołnierzy NSZ „Bartka” nie skończyła się w chwili, w której wyjechali na zachód i tam zostali podstępnie zamordowani. Przez te wszystkie długie lata matki, żony, córki wylewały łzy zadając sobie pytanie co się z nimi stało? Dziś po tylu latach od ich śmierci mamy miejsce, gdzie możemy wylać łzę, bo oni mają już swoje miejsce na cmentarzu”.
Po uroczystej mszy świętej miała miejsce ceremonia wręczenia odznaczeń. Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych został uhonorowany Złotym Medalem „Reipublicae Memoriae Meritum” za zasługi związane z zachowaniem i upowszechnianiem pamięci historycznej. Medal z rąk zastępcy prezesa IPN dr hab. Karola Polejowskiego odebrał prezes ZG ZŻNSZ Mariusz Charubin. Decyzją Zarządu Głównego Związku Żołnierzy NSZ przyznane zostały Krzyże Zasługi Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych oraz Krzyże Pamiątkowe 35-lecia Związku Żołnierzy NSZ. Krzyżem Zasługi Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych odznaczono Panią Alicje Reinhard-Flame córkę Henryka Flame ps. ”Bartek” oraz Piotra Moń sołtysa Kamesznicy. Natomiast Krzyżami Pamiątkowymi 35-lecia Związku Żołnierzy NSZ odznaczono: Panią Aurelię Włoch córkę sierż/ppor. Stanisława Włocha ps. "Lis" grupowego w Oddziałów Partyzanckich NSZ, Izabele Kwiczala krewną Emila Kwiczali ps. „Emil”, ppłk. Krzysztofa Wieczorka dowódcę 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego oraz organizacje Związek Podhalan Górali Żywieckich oddział w Milówce, Jednostkę Strzelecką 3030 z Żywca, Hufiec Harcerzy ZHR „Fortis” z Czechowic-Dziedzic oraz Stowarzyszenie Dzieci Serc Radziechowy. Wyróżnienia przyznano za dokonania w kultywowaniu pamięci historycznej, krzewienie wartości patriotycznych, a także owocną współpracę, zaangażowanie i wsparcie w realizacji celów statutowych organizacji.
Po zakończeniu mszy nastąpił przemarsz uczestników na cmentarz wojenny NSZ, gdzie odbyła się centralna część uroczystości. Na początku Jan Kasprzyk przeczytał list Prezydenta RP Karola Nawrockiego skierowany do uczestników uroczystości w którym wspomniał: „Powszechny szacunek dla Wyklętych–Niezłomnych to nieomylne świadectwo klęski pogrobowców komunizmu, którzy przez dekady podejmowali desperackie wysiłki, by żołnierze podziemia antykomunistycznego pozostali jak najdłużej w ciemnych, bezimiennych mogiłach śmierci i w otchłani niepamięci – lub przynajmniej pod pręgierzem pogardy i niezrozumienia kolejnych pokoleń pozbawionych pamięci historycznej”. Następnie głos zabrał dr hab. Karol Polejowski, który, kierując słowa do zebranych, powiedział: „Ci, którzy tu spoczywają, kiedy podejmowali decyzję o walce o wolną i niepodległą Polskę, składali przysięgę na wierność Bogu i Ojczyźnie. Byli w pełni świadomi obowiązków, na które się godzą. Nie zdradzili do końca, bo za nimi stała pamięć poprzednich pokoleń – tych, którzy o Polskę i polskość walczyli. Bo za nimi stała prawda wobec komunistycznego kłamstwa. A jeżeli mieli pamięć i prawdę, to byli ludźmi wolnymi.”
Po nim głos zabrał prezes ZŻNSZ Mariusz Charubin, który w twardym i bezkompromisowym przemówieniu wspomniał – „Upomnimy się o „Rysia” upomnimy się o „Oma” i „Sępa”, bo dla nas najważniejsze są trzy litery: NSZ”. Po przemówieniach prezes Okręgu Śląsk Cieszyński ZŻNSZ Ireneusz Pająk wraz ze swoją córką odmówił modlitwę NSZ. Po modlitwie nastąpił apel pamięci oraz salwa honorowa kompanii honorowej 18 Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego.
Następnie licznie zebrane delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem na cmentarzu. W obchodach uczestniczyły rodziny żołnierzy NSZ oraz osób wspierających ich działalność, członkowie ZŻNSZ z całej polski, stowarzyszenia patriotyczne, mieszkańcy Kamesznicy i okolic, działacze opozycji antykomunistycznej, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, prezes Związku Żołnierzy NSZ Mariusz Charubin, doradca prezydenta Jan Kasprzyk, zastępca dyrektora Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Jacek Pawłowicz, władze samorządowe, młodzież strzelecka, harcerska i szkolna. Oprawę ceremonialną zapewnił 18 Bielski Batalion Powietrznodesantowy.
Fot.: IPN Krzysztof Łojko, Oliwia Barska.
