25/06/2026
Natura a design – warsztaty biomimikry w Bielsku-Białej
Jak projektować miasta bardziej odporne na zmiany klimatu? Jak ograniczać skutki upałów, suszy czy gwałtownych opadów deszczu? Odpowiedzi na te pytania uczestnicy warsztatów „Nature Inspires Design: Biomimicry in NEB” poszukiwali tam, gdzie natura robi to od milionów lat – w świecie przyrody.
Warsztaty stanowiły część programu New European Bauhaus Festival 2026, realizowanego w Brukseli w dniach 9–13 czerwca 2026 r. W Bielsku-Białej zostały zorganizowane od 9 do 11 czerwca jako oficjalne wydarzenie satelitarne, odbywające się równolegle z programem głównym oraz innymi inicjatywami w Europie. Tym samym stanowiły część rozproszonej struktury NEB, łączącej działania lokalne z europejską platformą wymiany idei i praktyk projektowych.
Były wydarzeniem wspierającym Projekt Arting 2026 “miasto_transformacje” w ramach
BB PSK 2026
Organizatorem wydarzenia była Fundacja Ludzie-Innowacje-Design (FLID).
Przez trzy dni uczestnicy poznawali ideę biomimikry, czyli podejścia projektowego polegającego na czerpaniu inspiracji z rozwiązań wypracowanych przez organizmy i ekosystemy. Warsztaty prowadziła Maria Haberny, projektantka i edukatorka specjalizująca się w biomimikrze oraz projektowaniu inspirowanym naturą. W działaniach terenowych i przyrodniczych uczestników wspierał Piotr „Gudar” Król – przyrodnik, edukator, botanik i mykolog.
Czym jest biomimikra?
Biomimikra (ang. biomimicry) to metoda projektowania oparta na obserwacji natury i uczeniu się od niej. Nie polega na prostym kopiowaniu kształtów roślin czy zwierząt, ale na zrozumieniu zasad, procesów i strategii, które pozwalają organizmom oraz ekosystemom skutecznie funkcjonować i adaptować się do zmieniających się warunków. Natura od ponad 3,8 miliarda lat rozwija rozwiązania związane z gospodarowaniem wodą, regulacją temperatury, oszczędzaniem energii czy budowaniem odpornych systemów. Biomimikra zachęca do zadawania pytań: jak ten sam problem rozwiązałaby natura? Jakie strategie stosują organizmy żywe? Czego możemy się od nich nauczyć?
To podejście znajduje dziś zastosowanie w architekturze, urbanistyce, projektowaniu produktów i usług oraz działaniach związanych z adaptacją miast do zmian klimatu. Coraz częściej staje się także narzędziem wspierającym rozwój rozwiązań opartych na naturze (Nature-Based Solutions), które pomagają tworzyć bardziej zrównoważone, odporne i przyjazne mieszkańcom miasta.
Od obserwacji do projektowania
Punktem wyjścia do pracy były rzeczywiste wyzwania klimatyczne, z którymi mierzy się Bielsko-Biała. Uczestnicy analizowali problemy związane z gwałtownymi opadami i lokalnymi podtopieniami, miejską wyspą ciepła, suszami oraz niedoborami wody, a także odpornością miasta na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Warsztaty rozpoczęły się od poznania podstaw biomimikry oraz pracy badawczej na Górze Trzonka. Uczestnicy obserwowali przyrodę, analizowali funkcjonowanie lokalnych ekosystemów i zastanawiali się, jakie strategie stosowane przez naturę mogłyby znaleźć zastosowanie w przestrzeni miejskiej. Szukali odpowiedzi na pytania:
• Jak natura zatrzymuje i spowalnia przepływ wody?
• Jak organizmy chronią się przed przegrzaniem?
• Jak magazynują wodę w okresach suszy?
• Jak ekosystemy zachowują stabilność pomimo zmieniających się warunków?
Inspirujące spotkania
Istotnym elementem programu były spotkania z zaproszonymi gośćmi, którzy spojrzeli na temat projektowania i relacji człowieka z otoczeniem z różnych perspektyw.
Ewa Trzcionka przybliżyła uczestnikom założenia Nowego Europejskiego Bauhausu i rolę projektowania w budowaniu bardziej zrównoważonych, estetycznych i dostępnych przestrzeni. Piotr Damasiewicz – kompozytor, muzyk i edukator – zachęcał do uważnego słuchania otoczenia i poszukiwania inspiracji w dźwiękach natury oraz przestrzeni miasta.
Projekty inspirowane naturą
W kolejnym etapie, w przestrzeniach Centrum Edukacji Przyrodniczej Ekosynteza w Bielsku-Białej, uczestnicy pracowali w zespołach projektowych, tworząc koncepcje rozwiązań dla Bielska-Białej. Powstały pomysły dotyczące:
- zwiększania retencji wód opadowych i ograniczania ryzyka podtopień,
- tworzenia przestrzeni pomagających obniżać temperaturę podczas fal upałów,
- lepszego gospodarowania zasobami wodnymi w okresach suszy,
Każdy projekt opierał się na obserwacji konkretnych zjawisk zachodzących w naturze i próbie przełożenia ich na rozwiązania możliwe do zastosowania w środowisku miejskim.
Co zyskuje miasto?
Najważniejszym efektem warsztatów nie były jedynie opracowane koncepcje, ale przede wszystkim nowy sposób myślenia o mieście i jego rozwoju.
Biomimikra pokazuje, że natura jest źródłem wiedzy o tym, jak tworzyć systemy odporne, elastyczne i efektywne. To podejście może wspierać projektowanie przestrzeni publicznych, terenów zielonych, rozwiązań związanych z gospodarką wodną czy adaptacją do zmian klimatu.
Warsztaty pokazały również, że mieszkańcy i młodzi ludzie mogą aktywnie uczestniczyć w poszukiwaniu rozwiązań dla lokalnych wyzwań. Dzięki pracy projektowej uczestnicy spojrzeli na Bielsko-Białą jako na żywy organizm, którego funkcjonowanie można analizować i rozwijać, korzystając z doświadczeń natury.
Dla miasta szczególnie cenne jest rozwijanie kompetencji związanych z projektowaniem przyszłości, budowanie świadomości klimatycznej oraz poszukiwanie rozwiązań opartych na naturze, które coraz częściej stają się elementem nowoczesnych strategii miejskich. Warsztaty pokazały, że mieszkańcy mogą być partnerami w procesie tworzenia bardziej zielonego, odpornego i przyjaznego miasta.
Wnioski
Zmiany klimatu stawiają przed miastami nowe wyzwania, które wymagają kreatywnych i interdyscyplinarnych rozwiązań. Biomimikra może stać się jednym z narzędzi wspierających takie działania, łącząc wiedzę przyrodniczą, projektowanie, edukację i innowacje społeczne.
Warsztaty „Nature Inspires Design: Biomimicry in NEB” pokazały, że odpowiedzi na wiele współczesnych problemów można znaleźć w procesach, które natura doskonali od milionów lat. Wystarczy nauczyć się je dostrzegać i mądrze wykorzystywać.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prowadzącym, ekspertom i partnerom za zaangażowanie, kreatywność i otwartość na nowe sposoby myślenia o mieście i jego przyszłości.
Zachęcamy do obejrzenia galerii zdjęć oraz materiałów filmowych dokumentujących przebieg warsztatów i prezentacje powstałych projektów.
https://projektarting.pl/pages/projekt-nature-inspires-design-biomimicry-in-neb
https://www.facebook.com/piotr.krol.5817/?locale=pl_PL
https://bb2026.pl/
https://www.facebook.com/bb.psk2026?locale=pl_PL
https://www.facebook.com/LASlisteningandsounding?locale=pl_PL
https://ekosynteza.bielsko-biala.pl/
